PC1: Doanh thu đi xuống nhưng lãi lớn, dòng tiền suy giảm

Báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ của Công ty cổ phần Tập đoàn PC1 (HoSE: PC1) cho thấy doanh nghiệp đạt 4.206 tỷ đồng doanh thu thuần trong 6 tháng đầu năm 2026, giảm 12,3% so với cùng kỳ. Trái ngược với sự suy giảm của doanh thu, lợi nhuận trước thuế tăng gần 62%, lên hơn 590 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt 505 tỷ đồng, tăng 63%.

Phần lợi nhuận thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt gần 333 tỷ đồng, tăng gần 69%. Lãi cơ bản trên mỗi cổ phiếu theo đó tăng từ 412 đồng lên 695 đồng. Riêng quý II, doanh thu của công ty mẹ giảm hơn 30%, còn khoảng 2.038 tỷ đồng. Tuy vậy, lợi nhuận sau thuế vẫn tăng 43%, đạt hơn 235 tỷ đồng.

Điện và khai khoáng bù cho sự sa sút của xây lắp

Điểm nổi bật trong kết quả kinh doanh của PC1 không nằm ở tăng trưởng quy mô, mà ở sự thay đổi cơ cấu lợi nhuận. Trong nửa đầu năm, giá vốn hàng bán giảm nhanh hơn doanh thu, giúp lợi nhuận gộp chỉ giảm khoảng 3%, còn gần 935 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp nhờ đó tăng từ khoảng 20,2% lên 22,2%.

Sự cải thiện này chủ yếu đến từ việc các mảng có biên lợi nhuận cao như điện, khai khoáng và bất động sản chiếm tỷ trọng lớn hơn, trong khi những lĩnh vực doanh thu lớn nhưng biên thấp như xây lắp suy giảm.

Mảng xây lắp, cung cấp thiết bị điện và xây dựng hạ tầng khu công nghiệp vẫn là nguồn doanh thu lớn nhất của PC1, nhưng doanh thu 6 tháng giảm gần 25%, còn khoảng 1.729 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp chỉ đạt gần 84 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận chưa đến 5%, thấp hơn đáng kể mức gần 8% của cùng kỳ.

Riêng trong quý II, doanh thu xây lắp giảm hơn một nửa. Biên lợi nhuận gộp cũng thu hẹp về khoảng 4,6%. Hoạt động EPC truyền thống của PC1 đang chịu ảnh hưởng từ tiến độ dự án, khối lượng ghi nhận doanh thu hoặc áp lực chi phí đầu vào.

Sản xuất công nghiệp cũng ghi nhận doanh thu giảm hơn 50%, xuống khoảng 345 tỷ đồng. Tuy nhiên, biên lợi nhuận gộp tăng từ 13% lên trên 17%. Điều này phần nào cho thấy PC1 đã thu hẹp các đơn hàng hiệu quả thấp hoặc cơ cấu sản phẩm chuyển dịch sang nhóm có giá trị gia tăng cao hơn. Dù vậy, mức giảm doanh thu quá lớn khiến lợi nhuận tuyệt đối của mảng vẫn đi xuống.

Trong bối cảnh đó, điện tiếp tục đóng vai trò là "trụ lợi nhuận" của tập đoàn. Doanh thu bán điện 6 tháng đạt khoảng 762 tỷ đồng, giảm nhẹ so với cùng kỳ, nhưng mang về hơn 406 tỷ đồng lợi nhuận gộp. Biên lợi nhuận gộp của mảng điện đạt trên 53%, cao nhất trong số các lĩnh vực hoạt động chính của PC1.

Như vậy, bán điện chỉ đóng góp khoảng 18% doanh thu nhưng tạo ra hơn 43% lợi nhuận gộp toàn tập đoàn.

Khả năng sinh lời cao của các nhà máy điện giúp PC1 duy trì hiệu quả kinh doanh ngay cả khi xây lắp suy giảm. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực thâm dụng vốn và sử dụng nợ vay lớn. Theo báo cáo bộ phận, khối năng lượng có gần 9.000 tỷ đồng tài sản và khoảng 5.800 tỷ đồng nợ phải trả tại cuối tháng 6.

Bên cạnh điện, khai khoáng đang nổi lên như động lực tăng trưởng đáng chú ý nhất. Doanh thu bán tinh quặng đạt hơn 562 tỷ đồng, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp đạt trên 250 tỷ đồng, với biên lợi nhuận gần 45%, cao hơn mức khoảng 40% của nửa đầu năm trước.

Riêng trong quý II, doanh thu tinh quặng tăng gần 38%, trong khi biên gộp vượt 50%. Kết quả này giúp bù đắp phần lớn sự suy giảm của xây lắp và sản xuất công nghiệp.

Bất động sản cũng bắt đầu đóng góp trở lại. Trong nửa đầu năm, PC1 ghi nhận khoảng 256 tỷ đồng doanh thu chuyển nhượng bất động sản và gần 56 tỷ đồng lợi nhuận gộp.

Tồn kho bất động sản dở dang giảm mạnh từ hơn 464 tỷ đồng đầu năm xuống còn khoảng 16 tỷ đồng. Điều này cho thấy doanh nghiệp đã bàn giao hoặc chuyển nhượng phần lớn sản phẩm đang ghi nhận trong tồn kho, qua đó đưa doanh thu và lợi nhuận vào báo cáo kỳ này.

Một nhân tố quan trọng khác giúp lợi nhuận PC1 tăng mạnh là doanh thu tài chính. Trong 6 tháng, doanh thu tài chính đạt gần 269 tỷ đồng, gấp khoảng 2,7 lần cùng kỳ. Trong đó, lãi tiền gửi và cho vay đạt gần 118 tỷ đồng. Lãi thanh lý khoản đầu tư vào công ty con, công ty liên kết đạt gần 120 tỷ đồng.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ ghi nhận PC1 thu về 320 tỷ đồng từ hoạt động thu hồi đầu tư góp vốn. Đồng thời, khoản đầu tư trị giá 300 tỷ đồng vào Công ty cổ phần Đầu tư Bất động sản CT2 tại đầu năm không còn xuất hiện trên bảng cân đối cuối tháng 6.

Chi phí tài chính trong nửa đầu năm giảm gần 10%, còn khoảng 394 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là lỗ tỷ giá chưa thực hiện giảm mạnh. Trong khi đó, chi phí lãi vay vẫn tăng từ khoảng 333 tỷ đồng lên 378 tỷ đồng. Riêng tiền lãi vay trong quý II đạt gần 197 tỷ đồng, tương đương gần 10% doanh thu quý.

Lợi nhuận PC1 tăng nhưng tiền mặt chưa theo kịp

Tại cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của PC1 đạt gần 24.871 tỷ đồng, tăng nhẹ 1,3% so với đầu năm. Nợ phải trả gần như đi ngang ở mức 15.713 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu tăng lên 9.158 tỷ đồng.

Tiền và các khoản tương đương tiền giảm hơn 970 tỷ đồng, còn khoảng 2.849 tỷ đồng. Ngược lại, đầu tư tài chính ngắn hạn tăng hơn 736 tỷ đồng, lên 2.450 tỷ đồng, chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn.

Nếu cộng tiền mặt và đầu tư tài chính ngắn hạn, nguồn lực tài chính có tính thanh khoản cao của PC1 đạt khoảng 5.300 tỷ đồng, chỉ giảm hơn 200 tỷ đồng so với đầu năm. Như vậy, phần lớn biến động không phải tiền đã rời khỏi doanh nghiệp hoàn toàn, mà được chuyển từ tiền gửi ngắn hạn dưới ba tháng sang các khoản đầu tư có kỳ hạn dài hơn.

Trong khi phải thu khách hàng giảm khoảng 485 tỷ đồng, khoản trả trước cho người bán lại tăng hơn 400 tỷ đồng, lên gần 955 tỷ đồng. Điều này cho thấy PC1 đã thu hồi được một phần công nợ, nhưng đồng thời tiếp tục ứng vốn cho nhà cung cấp, thiết bị và các dự án đang triển khai.

Xây dựng cơ bản dở dang tăng gần 780 tỷ đồng, đạt hơn 1.930 tỷ đồng. Các dự án có mức tăng lớn gồm thủy điện Bảo Lạc A, thủy điện Thượng Hà, khu công nghiệp Nhật Bản – Hải Phòng giai đoạn 2 và nhà máy sản xuất kết cấu thép.

Việc chi đầu tư tăng cho thấy PC1 đang tiếp tục mở rộng nền tảng tài sản trong các lĩnh vực năng lượng và khu công nghiệp. Tuy nhiên, các dự án dở dang chưa tạo ra doanh thu và dòng tiền ngay, trong khi vẫn phát sinh nhu cầu vốn và chi phí lãi vay.

Tổng dư nợ vay và trái phiếu của PC1 tại cuối quý II đạt hơn 12.200 tỷ đồng, tăng khoảng 4% so với đầu năm. Vay và trái phiếu ngắn hạn tăng hơn 23%, lên khoảng 5.260 tỷ đồng. Ngược lại, dư nợ dài hạn giảm xuống còn gần 6.956 tỷ đồng. Sự dịch chuyển này một phần đến từ các khoản vay và trái phiếu dài hạn đã bước vào thời hạn phải thanh toán trong vòng 12 tháng.

PC1 có khoảng 1.127 tỷ đồng vay dài hạn đến hạn trả và gần 1.196 tỷ đồng trái phiếu đến hạn trong một năm tới. Áp lực tái cấp vốn và bố trí dòng tiền vì vậy đang lớn hơn so với đầu năm.

Nợ vay ròng, sau khi trừ tiền, tương đương tiền và đầu tư ngắn hạn, ước tăng từ khoảng 6.200 tỷ đồng lên gần 6.900 tỷ đồng. Dù tỷ lệ tổng nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu giảm nhẹ, gánh nặng nợ có lãi thực tế vẫn tăng.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Trong 6 tháng đầu năm, PC1 ghi nhận lợi nhuận sau thuế 505 tỷ đồng, nhưng dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm gần 293 tỷ đồng. Cùng kỳ năm trước, dòng tiền kinh doanh dương hơn 277 tỷ đồng.

Dòng tiền bị ảnh hưởng bởi việc hàng tồn kho tăng, các khoản phải trả giảm, cùng số tiền gần 367 tỷ đồng dùng để thanh toán lãi vay và hơn 200 tỷ đồng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.

Chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và dòng tiền không đồng nghĩa chất lượng lợi nhuận có vấn đề, bởi PC1 hoạt động trong các ngành có chu kỳ thanh toán dài và phụ thuộc vào tiến độ nghiệm thu dự án. Tuy nhiên, điều này cho thấy lợi nhuận trong kỳ chưa chuyển hóa tương ứng thành tiền mặt.

Dòng tiền đầu tư tiếp tục âm gần 1.185 tỷ đồng, chủ yếu do PC1 chi hơn 917 tỷ đồng để mua sắm, xây dựng tài sản cố định và tài sản dài hạn. Khoản thu 320 tỷ đồng từ thoái vốn chỉ bù đắp được một phần nhu cầu đầu tư.

Để cân đối nguồn vốn, dòng tiền tài chính của tập đoàn dương hơn 507 tỷ đồng. PC1 vay mới hơn 4.527 tỷ đồng, đồng thời trả gần 3.901 tỷ đồng nợ gốc và gần 148 tỷ đồng cổ tức. Sau các hoạt động này, tiền và tương đương tiền của PC1 vẫn giảm gần 1.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm.