Phát triển thị trường bảo hiểm bền vững: Niềm tin vẫn là yếu tố cốt lõi

Vai trò của những “ông lớn”

Theo báo cáo vừa được công bố của Vietnam Report, Top 10 công ty bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ uy tín năm 2026 không có nhiều thay đổi so với năm trước, trong đó dẫn đầu khối nhân thọ vẫn là các tên tuổi lớn như Bảo Việt Life, Prudential Việt Nam, Dai-ichi, AIA, Manulife… Ở khối phi nhân thọ đó là PVI, Bảo Việt, VBI, MIC, BIC…

Không chỉ ở góc độ uy tín, nhóm doanh nghiệp bảo hiểm này cũng đang gần như chiếm lĩnh thị phần và thể hiện vai trò “đầu tàu” dẫn dắt hệ sinh thái bảo hiểm, đóng góp cho mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm đến năm 2030 đạt 3,3 – 3,5% GDP như Chính phủ đề ra.

Cụ thể, số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cho thấy, tính theo quy mô doanh thu phí khai thác mới năm 2025, đứng đầu thị phần mảng nhân thọ là Bảo Việt Nhân thọ chiếm 20,8%, con số này tăng thêm so với mức 16,7% của năm 2024. Ở vị trí thứ hai, chiếm 13,2% là Dai-ichi Life Việt Nam, trong khi đó AIA Việt Nam đứng ở vị trí thứ 3 với 11,3% doanh thu phí khai thác mới.

Xếp thứ 4, Manulife Việt Nam chiếm 8,8%, Generali đứng vị trí thứ 5 với 7,6%. Đáng chú ý, trong danh sách các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ có quy mô doanh thu phí khai thác mới năm 2025 toàn thị trường, MB Life đã vươn lên vị trí thứ 6 chiếm 6,6%. Đây là con số tăng trưởng khá ấn tượng, tăng 4 bậc so với năm 2024 chỉ ở mức 5,2%. Tiếp theo, Prudential chiếm 6,4% quy mô doanh thu phí khác mới toàn thị trường năm 2025 và đứng ở vị trí thứ 8 là FWD Việt Nam với thị phần 5,5%.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, nhóm doanh nghiệp dẫn đầu vẫn duy trì vị thế doanh thu khai thác mới với Bảo Việt Nhân thọ (1.788 tỷ đồng), Dai-ichi Life (869 tỷ đồng), AIA (840 tỷ đồng), Manulife (801 tỷ đồng).

Đối với khối phi nhân thọ, tính đến hết tháng 6/2026, dẫn đầu thị phần là PVI với 18,2%, sau đó đến Bảo Việt hơn 12,2%, Bảo Minh chiếm 6,6%, MIC là 6,3%, VBI 6%, DBV chiếm 5,9%...

Ởvai trò đóng góp cho nền kinh tế, ông Ngô Việt Trung, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), cho biết tính đến hết tháng 6/2026, tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt gần 118.000 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ. Tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt 1,2 triệu tỷ đồng, tăng 10,3%, tổng số tiền các doanh nghiệp đầu tư trở lại nền kinh tế ước đạt hơn 1 triệu tỷ, tăng thêm 11,5%. Đáng chú ý, chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt trên 52.000 tỷ đồng, tăng hơn 16% so với cùng kỳ.

TS. Lê Bá Chí Nhân đánh giá, trong bất kỳ ngành kinh tế nào, để đạt được các mục tiêu phát triển quy mô lớn đều cần những doanh nghiệp dẫn dắt. Với thị trường bảo hiểm Việt Nam, các doanh nghiệp đầu ngành như Bảo Việt, Prudential Việt Nam, AIA, Manulife hay PVI, MIC, VBI… không chỉ là những nhà cung cấp sản phẩm bảo hiểm mà còn đóng vai trò là các định chế tài chính dài hạn của nền kinh tế.

Ông cho rằng đóng góp lớn nhất của các “đầu tàu” này đối với mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm đạt 3,5% GDP không chỉ nằm ở việc mở rộng thị phần, mà còn ở khả năng dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái bảo hiểm phát triển theo chiều sâu. Khi các doanh nghiệp lớn tiên phong trong chuyển đổi số, nâng cao chất lượng tư vấn, minh bạch hóa quy trình bán hàng và cải thiện trải nghiệm khách hàng, niềm tin thị trường sẽ được củng cố. Đây là yếu tố then chốt để mở rộng tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm.

Ở góc độ vĩ mô, khối tài sản đầu tư của ngành bảo hiểm hiện đã vượt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng là nguồn vốn trung và dài hạn rất quan trọng cho nền kinh tế. Các doanh nghiệp đầu ngành chính là những “bộ máy dẫn vốn” hiệu quả, góp phần tài trợ cho trái phiếu Chính phủ, các dự án hạ tầng, thị trường vốn và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Khi quy mô tài sản được mở rộng, năng lực cung ứng vốn dài hạn của nền kinh tế cũng được cải thiện đáng kể.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn còn có vai trò mở đường cho những phân khúc mới như bảo hiểm sức khỏe chất lượng cao, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm rủi ro thiên tai và bảo hiểm cho nền kinh tế số. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng rất lớn nhưng hiện vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Vị chuyên gia nhìn nhận, mục tiêu 3,3 - 3,5% GDP không thể chỉ dựa vào sự gia tăng số lượng hợp đồng bảo hiểm. Thành công sẽ phụ thuộc nhiều vào năng lực dẫn dắt của các doanh nghiệp đầu ngành trong việc mở rộng thị trường, nâng cao niềm tin xã hội và biến nguồn vốn bảo hiểm thành một động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Khi các “đầu tàu” vận hành hiệu quả, toàn bộ đoàn tàu của thị trường bảo hiểm sẽ có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Niềm tin giúp dòng vốn ở lại lâu dài

Nêu quan điểm về yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm, TS. Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh, trong lĩnh vực tài chính, vốn có thể được huy động bằng công nghệ, sản phẩm hay mạng lưới phân phối, nhưng chỉ có niềm tin mới giúp dòng vốn ở lại lâu dài. Đối với bảo hiểm, niềm tin thậm chí còn quan trọng hơn bởi đây là ngành kinh doanh dựa trên “cam kết tương lai” kéo dài hàng chục năm.

Thực tế cho thấy, người dân không mua một hợp đồng bảo hiểm đơn thuần mà đang trao cho doanh nghiệp quyền quản lý một phần tài sản tích lũy của mình trong tương lai. Vì vậy, nếu tư vấn sai lệch, minh họa không đầy đủ hoặc đặt mục tiêu doanh số cao hơn quyền lợi khách hàng, tác động tiêu cực không chỉ dừng ở một doanh nghiệp mà có thể ảnh hưởng đến uy tín của toàn ngành.

Do đó, ông nói, việc “nâng chuẩn” ngành bảo hiểm cần được thực hiện trên ba trụ cột. Thứ nhất là nâng chuẩn đạo đức nghề nghiệp, chuyển từ tư duy bán sản phẩm sang tư duy tư vấn giải pháp tài chính dài hạn cho khách hàng. Thứ hai là nâng chuẩn chuyên môn, bảo đảm đội ngũ tư vấn viên có kiến thức đầy đủ về bảo hiểm, đầu tư, tài chính cá nhân và trách nhiệm giải trình. Thứ ba là nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp, tăng cường minh bạch thông tin, kiểm soát chất lượng tư vấn và bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm.

Ởgóc độ vĩ mô, chất lượng thị trường sẽ quyết định quy mô thị trường. Một ngành bảo hiểm có độ tin cậy cao sẽ thu hút được nhiều nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư hơn, qua đó tạo thêm nguồn lực đầu tư dài hạn cho nền kinh tế. Ngược lại, nếu niềm tin suy giảm, chi phí phục hồi sẽ rất lớn và có thể mất nhiều năm để khắc phục.

“Mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm đạt 3,5% GDP không nên được nhìn nhận đơn thuần là bài toán tăng trưởng doanh số. Bản chất sâu xa hơn là xây dựng một thị trường bảo hiểm minh bạch, chuyên nghiệp và đáng tin cậy. Khi chất lượng được nâng lên, niềm tin được củng cố, dòng vốn xã hội sẽ tiếp tục chảy vào bảo hiểm. Đó mới là nền tảng vững chắc nhất để ngành bảo hiểm phát triển bền vững và hoàn thành các mục tiêu như Chính phủ đặt ra”, TS. Lê Bá Chí Nhân khẳng định.