Phố Wall hoảng loạn khi nghe tin Trung Quốc sản xuất thành công máy quang khắc DUV

Cổ phiếu của các doanh nghiệp sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu thế giới đã trải qua một phiên giao dịch đầy biến động khi tâm lý nhà đầu tư chuyển từ lạc quan sang lo ngại chỉ trong vài giờ. Nguyên nhân đến từ một báo cáo cho rằng Trung Quốc đã đạt bước tiến quan trọng trong việc sản xuất máy quang khắc DUV (Deep Ultraviolet – tia cực tím bước sóng sâu) nội địa, làm dấy lên những câu hỏi lớn về tương lai của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu cũng như vị thế thống trị lâu nay của hãng ASML.

Mặc dù làn sóng bán tháo đã khiến hàng trăm tỷ USD vốn hóa thị trường bốc hơi trong thời gian ngắn, nhiều chuyên gia Phố Wall cho rằng phản ứng của nhà đầu tư đang đi quá xa so với tác động thực tế của sự kiện này.

Từ hưng phấn vì AI đến hoảng loạn chỉ trong vài giờ

Trước khi thị trường Mỹ mở cửa, nhóm cổ phiếu bán dẫn vẫn đang giao dịch trong bầu không khí vô cùng tích cực. Động lực tăng giá đến từ hai yếu tố quan trọng.

Thứ nhất là căng thẳng địa chính trị tại Iran có dấu hiệu hạ nhiệt, giúp cải thiện khẩu vị rủi ro của giới đầu tư.

Thứ hai là báo cáo gây chú ý của Wall Street Journal cho biết Nvidia đang đàm phán để bảo lãnh khoản tài chính lên tới 250 tỷ USD dành cho dự án trung tâm dữ liệu AI của OpenAI. Thông tin này càng củng cố kỳ vọng rằng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đối với chip và thiết bị sản xuất bán dẫn trong nhiều năm tới.

Tuy nhiên, tâm lý lạc quan nhanh chóng biến mất sau khi The Information đăng tải một báo cáo mới về ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc.

Theo The Information, một doanh nghiệp có trụ sở tại Thượng Hải, được nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn và quy tụ đội ngũ kỹ sư từ nhiều công ty khởi nghiệp như Yuliangsheng Technology, đã chính thức bắt đầu sản xuất hàng loạt máy quang khắc DUV nhúng (immersion DUV) do nước này tự phát triển.

Nguồn tin cho biết công ty đặt mục tiêu sản xuất 5 hệ thống DUV ngay trong năm nay và tăng lên 20 hệ thống vào năm tới. Những khách hàng đầu tiên dự kiến sẽ là các tên tuổi lớn trong ngành bán dẫn Trung Quốc như SMIC, CXMT và Hua Hong.

Nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là một bước tiến có ý nghĩa chiến lược đối với tham vọng xây dựng chuỗi cung ứng bán dẫn hoàn toàn nội địa của Bắc Kinh.

Đáng chú ý, diễn biến này xuất hiện đúng thời điểm Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy dự luật MATCH Act, đạo luật nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận cũng như bảo trì các máy quang khắc DUV từ nước ngoài.

Trong trường hợp Trung Quốc thực sự có khả năng tự sản xuất các thiết bị này, hiệu quả của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ có thể sẽ suy giảm đáng kể.

Làn sóng bán tháo quét qua toàn ngành thiết bị bán dẫn

Ngay sau khi báo cáo được công bố, nhà đầu tư lập tức bán mạnh cổ phiếu của các công ty sản xuất thiết bị bán dẫn.

Lập luận của thị trường khá rõ ràng: nếu các doanh nghiệp Trung Quốc đã vượt qua được "nút thắt cổ chai" khó nhất là công nghệ quang khắc, thì những lĩnh vực khác như thiết bị lắng đọng vật liệu, khắc plasma, đo kiểm và kiểm tra chất lượng cũng có nguy cơ dần bị thay thế bởi các nhà sản xuất nội địa.

Tại thời điểm giảm mạnh nhất trong phiên, cổ phiếu ASML, Applied Materials, Lam Research và KLA Corporation đều mất khoảng 7% giá trị, khiến vốn hóa thị trường của nhóm doanh nghiệp này sụt giảm hàng chục tỷ USD chỉ trong vài phút giao dịch.

Tuy nhiên, khi phiên giao dịch bước vào giờ cuối, áp lực bán đã dần hạ nhiệt.

Việc thị trường hồi phục một phần đến từ hàng loạt báo cáo phân tích được các tổ chức tài chính lớn công bố ngay trong ngày, với quan điểm cho rằng nhà đầu tư đang đánh đồng một cột mốc nghiên cứu ban đầu với khả năng thương mại hóa quy mô lớn.

Nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chế tạo thành công vài hệ thống DUV hoàn toàn khác với việc xây dựng năng lực sản xuất hàng loạt có thể cạnh tranh với ASML.

Chuyên gia Didier Scemama của BofA Securities nhận định đợt giảm giá hiện tại thực chất lại mở ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Ông tiếp tục duy trì khuyến nghị "Mua" đối với ASML cùng mục tiêu giá 2.452 euro/cổ phiếu.

Theo Scemama, mối đe dọa từ các đối thủ Trung Quốc hiện vẫn còn khá khiêm tốn. Ông lưu ý rằng doanh nghiệp sản xuất máy quang khắc nội địa hàng đầu của Trung Quốc là SMEE đến nay vẫn chưa chứng minh được khả năng sản xuất quy mô lớn đối với các quy trình 28nm hoặc tiên tiến hơn.

Ông nhấn mạnh rằng để thay thế ASML không chỉ cần chế tạo được máy quang khắc, mà còn phải đạt được năng suất, độ chính xác và độ ổn định tương đương.

Scemama ước tính, ngay cả khi Trung Quốc thực sự đưa vào sử dụng 20 máy DUV nội địa trong năm tới, doanh thu của ASML cũng chỉ giảm khoảng 1,4 tỷ euro, tương đương khoảng 2,4% tổng doanh thu dự kiến của tập đoàn.

Chuyên gia Sandeep Deshpande của JPMorgan cũng đồng tình rằng phản ứng của thị trường đang thiếu cân bằng.

Ông cho biết chế tạo được vài hệ thống DUV mới chỉ là bước đầu tiên. Điều quyết định thành công trong ngành bán dẫn là khả năng vận hành ổn định trong môi trường sản xuất quy mô lớn.

Theo ông, các chỉ số như tỷ lệ thành phẩm, độ chính xác căn chỉnh giữa các lớp mạch (overlay), tốc độ xử lý wafer, độ tin cậy sau hàng nghìn chu kỳ hoạt động mới là yếu tố quan trọng nhất.

Deshpande thừa nhận sự phát triển này có thể tạo ra rủi ro dài hạn đối với doanh thu của ASML tại Trung Quốc. Tuy nhiên, ông cho rằng triển vọng lợi nhuận trung hạn của công ty hầu như chưa bị ảnh hưởng.

Diễn biến mới nhất cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn quyết liệt hơn, nơi các lệnh kiểm soát xuất khẩu không còn là yếu tố duy nhất quyết định cục diện thị trường.

Nếu Trung Quốc thực sự có thể thương mại hóa thành công các hệ thống quang khắc DUV với hiệu suất đủ cao, nước này sẽ tiến thêm một bước dài trong mục tiêu tự chủ ngành bán dẫn.