PYN Elite đặt cược vào một cuộc 'định giá lại' cổ phiếu Việt Nam

Tháng 8 mang lại một nhịp hồi phục cần thiết cho PYN Elite sau giai đoạn khó khăn của thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo báo cáo tháng mới nhất, giá trị tài sản ròng của PYN Elite tăng 5,54% trong tháng 8, gần tương đương mức tăng 5,6% của VN-Index. Trước đó, quỹ đã mất tới 8,47% trong tháng 7.

Tính từ đầu năm, hiệu suất vẫn âm 6,76%, trong 12 tháng gần nhất giảm 16,78%. Quy mô tài sản quản lý tại ngày 31/8 đạt 861,57 triệu euro, với giá trị tài sản ròng mỗi chứng chỉ quỹ ở mức 535,74 euro.

Từ "tháng 7 tồi tệ" đến câu hỏi thị trường đã qua đáy?

Ngày 27/7, giữa thời điểm thị trường còn chìm trong bán tháo, Petri Deryng, nhà sáng lập kiêm quản lý danh mục PYN Elite, đặt tiêu đề khá thẳng thắn cho bài viết của mình: "Horrible July" – một tháng 7 tồi tệ.

Điều khiến nhà quản lý quỹ này bất ngờ không đơn thuần là việc cổ phiếu giảm, mà là sự đối lập giữa giá chứng khoán và các yếu tố cơ bản. Kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh, kết quả quý I của doanh nghiệp niêm yết khả quan, trong khi PYN tiếp tục kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng tốt trong cả năm 2026. Dù vậy, cả nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài cùng bán cổ phiếu, còn đà giảm giá lại nuôi thêm kỳ vọng rằng thị trường sẽ tiếp tục đi xuống.

Deryng chỉ ra một tác nhân quan trọng: các dự án hạ tầng quy mô lớn làm nhu cầu tín dụng tăng mạnh, kéo lãi suất lên và khiến tiền gửi ngân hàng hấp dẫn hơn so với cổ phiếu. Đến lượt mình, dòng tiền rời thị trường khiến giá chứng khoán tiếp tục chịu sức ép.

Tuy nhiên, ông cũng nhìn thấy mặt còn lại của câu chuyện này: giá cổ phiếu giảm trong lúc lợi nhuận tăng đồng nghĩa định giá trở nên rẻ hơn. MWG là ví dụ Deryng nhiều lần sử dụng. Nếu những năm trước cổ phiếu doanh nghiệp bán lẻ này thường giao dịch ở mức P/E 20-25 lần, đến cuối tháng 7 mức định giá đã xuống dưới 10 lần.

Chỉ hơn một tháng sau, nhận định và giọng điệu của Deryng đã thay đổi đáng kể. Trong bài viết ngày 1/9 với câu hỏi "Thị trường đã chạm đáy năm nay chưa?", ông cho biết giá trị chứng chỉ PYN Elite đã rơi xuống mức thấp nhất năm là 487,3 euro vào ngày 27/7, nhưng sau đó phục hồi khoảng 10%, lên vùng 535,5 euro.

Deryng không cho rằng nút thắt của thị trường nằm ở hoạt động của doanh nghiệp. Theo phân tích của PYN, vấn đề lớn hơn nằm ở thanh khoản nền kinh tế, trong mối liên hệ giữa cán cân thương mại, tỷ giá, lạm phát và lãi suất.

PYN đặc biệt nhắc tới việc giá chip nhớ DRAM tăng mạnh. Theo tính toán của quỹ, riêng nhập khẩu nhóm sản phẩm này có thể đã tác động tới cán cân thương mại Việt Nam tới khoảng 25 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm. Các doanh nghiệp xuất khẩu sau đó có thể chuyển một phần chi phí đầu vào vào giá bán, nhưng tác động tích cực lên cán cân thương mại được PYN cho rằng có độ trễ khoảng sáu tháng.

Từ đó, Deryng kỳ vọng tình hình thanh khoản tại Việt Nam sẽ dần cải thiện trong phần còn lại của năm 2026, dù rủi ro từ giá dầu và xung đột quốc tế vẫn còn. Ông cũng thừa nhận PYN từng kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận mạnh sẽ nhanh chóng kéo giá cổ phiếu đi lên, nhưng thanh khoản yếu đã khiến quá trình này diễn ra chậm hơn dự kiến.

Báo cáo tháng 8 phần nào củng cố luận điểm này. Chỉ số sản xuất công nghiệp của Việt Nam tăng 14,4% so với cùng kỳ. PMI sản xuất lên 53,3 điểm, cao nhất sáu tháng. Xuất khẩu tăng 26%, còn lượng khách quốc tế tăng 18,4%. Thâm hụt thương mại tháng 8 đồng thời thu hẹp còn 113 triệu USD, so với 3,6 tỷ USD trong tháng trước.

PYN còn đặt kỳ vọng vào câu chuyện nâng hạng. Trong báo cáo tháng 8, quỹ dẫn thông tin tỷ trọng dự kiến của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng lên khoảng 0,49%, cùng danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam thuộc nhiều nhóm vốn hóa. Theo đánh giá của PYN, phần đầu tiên của dòng vốn thụ động liên quan đến quá trình chuyển đổi có thể bắt đầu xuất hiện trong những tuần tới.

PYN bán MBB chốt lãi 90%, đưa Hòa Phát từ 0 lên 14% danh mục

Niềm tin vào khả năng thị trường được định giá lại không có nghĩa PYN Elite giữ nguyên danh mục và chờ đợi. Trái lại, quỹ đã thực hiện một cuộc xoay vòng vốn khá mạnh từ trước khi thị trường bước vào tháng 7.

Trong thư gửi nhà đầu tư cuối tháng 6, Deryng cho biết tỷ trọng ngân hàng đã được giảm đáng kể sau khi PYN hiện thực hóa lợi nhuận ở một số khoản đầu tư để lấy chỗ cho những ý tưởng mới.

MBB là trường hợp nổi bật nhất. Một năm trước, đây từng là khoản đầu tư lớn thứ hai, chiếm khoảng 12,7% danh mục. PYN sau đó bán toàn bộ vị thế, thu về khoảng 157 triệu euro, trong đó lợi nhuận hiện thực hóa đạt 75 triệu euro, tương ứng mức sinh lời khoảng 90%. Với VietinBank, quỹ cũng bán khoảng 41 triệu euro cổ phiếu và ghi nhận 19 triệu euro lợi nhuận, cũng tương ứng mức sinh lời khoảng 90%.

STB vẫn là ngoại lệ lớn. PYN đã giảm bớt vị thế khi tỷ trọng có thời điểm vượt 20%, nhưng Sacombank vẫn được giữ lại làm khoản đầu tư lớn nhất. Tại giữa tháng 6, quỹ nắm khoảng 62 triệu cổ phiếu, tương đương 3,3% ngân hàng và cho biết khoản đầu tư này đang có mức lãi chưa thực hiện gần 200%.

Đến cuối tháng 8, STB một lần nữa đứng đầu danh mục với tỷ trọng 17,7%. Nhưng cấu trúc phía sau đã khác đáng kể. Hòa Phát chiếm 14%; MWG 9,6%; FPT 8,6%; Vietnam Airlines 6,3%; OCB 5,2%; VIB 4,6%; SHS 4,2%; TCBS 4% và ACV 3,9%. Chỉ 10 khoản đầu tư lớn nhất đã chiếm khoảng 78,1% tài sản quỹ.

Hòa Phát có lẽ là ví dụ rõ nhất cho chiến lược mới. Một năm trước, HPG hoàn toàn chưa có mặt trong danh mục. Đến tháng 6, PYN đã đưa cổ phiếu này lên gần 14% chỉ trong vài tháng.

Deryng đánh giá công suất mới của Hòa Phát xuất hiện đúng thời điểm Việt Nam bước vào chu kỳ triển khai hàng loạt dự án hạ tầng lớn. Khi PYN xây dựng vị thế, quỹ ước tính HPG chỉ giao dịch ở P/E khoảng 7,1 lần lợi nhuận năm 2026 và 6,2 lần năm 2027. Deryng còn nhấn mạnh tiềm năng dài hạn liên quan đến dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, cho rằng giá trị tiềm ẩn từ dự án có thể dần được thị trường ghi nhận khi tiến độ triển khai rõ ràng hơn.

FPT cũng là khoản đầu tư mới. PYN bắt đầu xây dựng vị thế từ cuối năm 2025 sau khi giá cổ phiếu giảm mạnh. Trong thư tháng 6, quỹ cho biết đơn hàng mới của mảng công nghệ thông tin quốc tế tăng 31% trong 5 tháng đầu năm và cho rằng AI không nhất thiết chỉ là mối đe dọa đối với doanh nghiệp phần mềm; nhu cầu tích hợp các ứng dụng AI vào hệ thống của khách hàng cũng có thể tạo thêm công việc cho FPT.

Với MWG, luận điểm lại nằm ở tiêu dùng. PYN nhận thấy doanh thu các chuỗi bán lẻ đang tăng trở lại cùng sự phục hồi nhu cầu trong nước. Tại thời điểm cuối tháng 6, quỹ ước tính MWG giao dịch quanh P/E 10 lần cho năm 2026 và 8,4 lần cho năm 2027, thấp hơn đáng kể mức định giá mà Deryng cho rằng chất lượng và tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp có thể biện minh.

Một mảnh ghép khác là nhóm công ty chứng khoán. PYN duy trì SHS, TCBS/TCX và một phần VCI vì cho rằng việc Việt Nam được FTSE nâng hạng có khả năng làm tăng thanh khoản thị trường, trực tiếp có lợi cho hoạt động môi giới, trong khi thị trường chào bán cổ phiếu lần đầu cũng đang sôi động trở lại.

Trong báo cáo tháng 8, ACV được PYN chọn làm "cổ phiếu của tháng". Quỹ đánh giá việc sân bay Long Thành giai đoạn 1 dự kiến bắt đầu vận hành vào tháng 12/2026 sẽ mở ra công suất cần thiết để đón tăng trưởng khách quốc tế. Dù khấu hao có thể gây áp lực lên lợi nhuận ngắn hạn, PYN nhìn câu chuyện ACV theo một chu kỳ dài hơn của ngành hàng không và hạ tầng Việt Nam.

Tất cả những thay đổi này cho thấy PYN Elite không đơn giản đặt cược vào một đợt hồi phục chung của VN-Index. Danh mục đang được xoay từ những khoản đầu tư ngân hàng đã mang lại lợi nhuận lớn sang thép, bán lẻ, công nghệ, chứng khoán và hạ tầng – những nhóm có thể hưởng lợi trực tiếp hơn nếu tăng trưởng kinh tế, đầu tư công, tiêu dùng và thanh khoản thị trường cùng cải thiện.

Bản thân Deryng cũng đặt tiền cá nhân vào luận điểm này. Trong thư tháng 6, ông tiết lộ lần gần nhất mua thêm chứng chỉ PYN Elite là tháng 11/2025 và khoản đầu tư được tài trợ bằng một khoản vay kỳ hạn hai năm. Đến thời điểm viết thư, khoản này vẫn âm khoảng 1%. Deryng cho biết ông từng ba lần sử dụng đòn bẩy theo cách tương tự khi nhận thấy danh mục PYN Elite có định giá đặc biệt thấp trong khi triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp thuận lợi.