Sàn giao dịch carbon Việt Nam mới chỉ chấp nhận 3 loại tín chỉ

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), sàn giao dịch carbon trong nước bắt đầu vận hành thí điểm từ cuối tháng 6, với hai loại hàng hóa là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Trong đó, hạn ngạch chỉ được giao dịch giữa 92 doanh nghiệp thuộc diện được phân bổ hạn ngạch, còn thị trường tín chỉ carbon mở rộng cho các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu.

Nhóm tín chỉ đầu tiên được công nhận trên sàn là tín chỉ được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền trong nước. Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng đã xây dựng khung kỹ thuật về đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV). Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ mới ban hành tiêu chuẩn carbon rừng, tạo thêm cơ sở hình thành nguồn cung tín chỉ trong nước.

Hai nhóm còn lại được phát triển theo Điều 6.2 và Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris. Trong đó, Điều 6.2 áp dụng theo cơ chế hợp tác song phương giữa Việt Nam và các quốc gia đối tác, còn Điều 6.4 thực hiện theo phương pháp do Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) quy định.

Việt Nam hiện đã ký thỏa thuận trao đổi tín chỉ carbon với Nhật Bản và Singapore, đồng thời dự kiến hợp tác với Thụy Sĩ và Hàn Quốc.

Đối với tín chỉ được phát hành theo các tiêu chuẩn độc lập như Verra hay Gold Standard, ông Quang cho biết việc đưa các loại tín chỉ này lên sàn giao dịch trong nước vẫn có thể được xem xét trong thời gian tới.

Hiện các tín chỉ theo tiêu chuẩn quốc tế này chưa được giao dịch trên sàn trong nước nhưng đã có thể tham gia thị trường quốc tế theo Nghị định 112/2026 về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Ông Nguyễn Thành Công, Trưởng phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu, lưu ý việc bán tín chỉ carbon cho các hãng hàng không hoặc theo cơ chế hợp tác song phương cần được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, đồng thời áp dụng các tỷ lệ trần nhất định, có thể ở mức 50% hoặc 90%. Khi tín chỉ được bán ra nước ngoài, lượng kết quả giảm phát thải tương ứng sẽ được tính trừ vào kết quả giảm phát thải của Việt Nam. Điều này có thể tác động tới việc thực hiện các cam kết khí hậu quốc gia.

Theo ông Quang, không phải dự án nào có hoạt động giảm phát thải cũng đương nhiên tạo ra tín chỉ carbon. Dự án phải đáp ứng nhiều điều kiện, trong đó có yêu cầu về tính bổ sung.

Chẳng hạn, dự án sử dụng công nghệ vượt mức thông thường hoặc nguồn thu từ tín chỉ carbon đóng vai trò quan trọng giúp dự án được triển khai, duy trì có thể được xem xét đáp ứng tính bổ sung về công nghệ hoặc tài chính.

Ngoài ra, dự án phải bảo đảm các yêu cầu về môi trường và có hệ thống số liệu phát thải được kiểm kê, đo lường, giám sát, báo cáo và thẩm định theo quy định. Đây cũng là một trong những khâu mà nhiều doanh nghiệp còn thiếu khi bắt đầu tham gia thị trường carbon.

Để tín chỉ carbon thực sự trở thành một loại hàng hóa có thể mua bán, bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, thị trường còn phải có nhu cầu mua và đủ thanh khoản.