Sắp thay đổi loạt quy định về giao dịch TPDN riêng lẻ

Ngày 28/7, tại Quảng Ninh, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn một số điều của Nghị định 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ trong nước và chào bán TPDN ra thị trường quốc tế.

Thông tư mới dự kiến thay thế Thông tư 30/2023/TT-BTC và Thông tư 76/2024/TT-BTC, qua đó điều chỉnh một loạt nội dung từ đăng ký, lưu ký, giao dịch, thanh toán đến công bố thông tin và chế độ báo cáo trên thị trường TPDN riêng lẻ.

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch UBCKNN, Nghị định hướng tới hai mục tiêu song song. Một mặt, các doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện và bảo đảm minh bạch thông tin được tạo thuận lợi trong huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu. Mặt khác, những quy định mới được bổ sung nhằm bảo đảm thị trường vận hành an toàn, hiệu quả và ổn định.

Sau khi Nghị định có hiệu lực, UBCKNN tiến hành rà soát hệ thống quy định hiện hành để xây dựng Thông tư hướng dẫn. Cách tiếp cận của cơ quan quản lý là tiếp tục sử dụng những quy định đang vận hành phù hợp, đồng thời sửa đổi hoặc bổ sung những nội dung cần thiết để đồng bộ với Nghị định 200 và giải quyết các khó khăn phát sinh trong thực tế.

Dự thảo Thông tư đã được lấy ý kiến rộng rãi. Đến nay, Ban soạn thảo nhận được phản hồi của 36 cơ quan, tổ chức. Trong số này, 26 đơn vị thống nhất với nội dung dự thảo, 10 đơn vị có ý kiến đối với một số vấn đề cụ thể.

Điều chỉnh từ giao dịch đến thanh toán trái phiếu

Một trong những nhóm nội dung đáng chú ý của dự thảo liên quan trực tiếp đến tổ chức giao dịch TPDN riêng lẻ. Theo đó, dự thảo hướng dẫn việc đăng ký giao dịch, điều chỉnh số lượng trái phiếu đăng ký giao dịch và hủy bỏ đăng ký giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán; đồng thời quy định về tổ chức giao dịch cũng như trách nhiệm và chế độ báo cáo của thành viên giao dịch.

Ở khâu thanh toán, dự thảo quy định các tổ chức tham gia hệ thống thanh toán TPDN riêng lẻ, cơ chế thanh toán, xử lý lỗi sau giao dịch và xử lý trường hợp mất khả năng thanh toán tiền giao dịch.

Các quy định về đăng ký, lưu ký, thực hiện quyền và chuyển quyền sở hữu TPDN riêng lẻ về cơ bản tiếp tục kế thừa Thông tư 30/2023/TT-BTC, song được rà soát và điều chỉnh để phù hợp với Nghị định 200/2026/NĐ-CP.

Đây cũng là những vấn đề được đưa ra thảo luận tại hội nghị ngày 28/7. Theo UBCKNN, đại diện các tổ chức tham dự đã tập trung góp ý về hoạt động giao dịch trái phiếu, xử lý giao dịch lỗi, tiêu chí xác định trường hợp tạm thời mất khả năng thanh toán và phân loại nhà đầu tư.

Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương đã trực tiếp trao đổi về những nội dung còn có quan điểm khác nhau, đồng thời ghi nhận các đề xuất để Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu trước khi trình Bộ Tài chính.

Bổ sung yêu cầu về công bố và chia sẻ thông tin

Với nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành, dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định về công bố thông tin trước đợt chào bán, công bố định kỳ và bất thường đang được áp dụng theo Thông tư 76/2024/TT-BTC.

Bên cạnh đó, một số biểu mẫu mới sẽ được bổ sung, đồng thời nội dung của một số mẫu biểu được điều chỉnh nhằm giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn trong quá trình tra cứu và thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin.

Dự thảo cũng quy định chế độ báo cáo đối với các tổ chức tham gia thị trường như tổ chức tư vấn hồ sơ chào bán trái phiếu, đại diện người sở hữu trái phiếu, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành, Sở Giao dịch Chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam và tổ chức đăng ký, lưu ký trái phiếu.

Một thay đổi đáng chú ý khác là vai trò của UBND cấp tỉnh trong theo dõi hoạt động phát hành TPDN riêng lẻ. Theo dự thảo, UBND cấp tỉnh sẽ thực hiện gửi thông báo định kỳ hằng năm cho Bộ Tài chính về kết quả theo dõi và tổng hợp tình hình phát hành TPDN riêng lẻ.

Thông tin gửi về Bộ Tài chính còn bao gồm kết quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp phát hành thuộc một số nhóm nhất định có trụ sở chính tại địa phương, gồm công ty không phải công ty đại chúng, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán. Các dữ liệu này sẽ được Bộ Tài chính tổng hợp, phục vụ việc đánh giá tình hình hoạt động của thị trường trái phiếu.

Song song với cơ chế báo cáo, dự thảo thiết lập việc chia sẻ thông tin, dữ liệu từ Chuyên trang thông tin về TPDN tại Sở Giao dịch Chứng khoán. Theo đó, trách nhiệm chia sẻ và tiếp nhận dữ liệu sẽ được quy định cụ thể, tạo cơ chế cung cấp thông tin từ Chuyên trang về TPDN cho UBND cấp tỉnh và UBCKNN.

Như vậy, dữ liệu về thị trường không chỉ được tập trung tại các cơ quan quản lý chứng khoán mà còn được chia sẻ cho chính quyền địa phương để phục vụ hoạt động theo dõi, thanh tra và kiểm tra đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý.

Không đặt thêm thủ tục hành chính

Trong bối cảnh phạm vi điều chỉnh khá rộng, một điểm đáng chú ý là dự thảo Thông tư xác định không đặt thêm thủ tục hành chính. Đây cũng là một trong những yêu cầu được UBCKNN nhấn mạnh trong quá trình lấy ý kiến.

Phó Chủ tịch UBKNN Nguyễn Hoàng Dương đề nghị các thành viên thị trường tập trung phản ánh những vấn đề còn có quan điểm khác nhau cũng như các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Mục tiêu là bảo đảm quy định khi được ban hành có thể triển khai trên thực tế mà không tạo thêm thủ tục hoặc chi phí tuân thủ không cần thiết cho các chủ thể tham gia thị trường.

Theo UBCKNN, các ý kiến tại hội nghị sẽ tiếp tục được Ban soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Bộ Tài chính xem xét, ban hành.

Với phạm vi từ hoạt động phát hành, giao dịch và thanh toán đến công bố, báo cáo và chia sẻ dữ liệu, Thông tư mới khi được ban hành sẽ trở thành văn bản hướng dẫn trực tiếp nhiều khâu vận hành của thị trường TPDN riêng lẻ theo khung pháp lý mới được thiết lập tại Nghị định 200/2026/NĐ-CP.