SJC: 'Ông lớn' số 1 liên tiếp vướng đại án và sai phạm

Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước do UBND TP.HCM sở hữu, đồng thời là đơn vị nắm thị phần vàng miếng lớn nhất cả nước. Sau khi Ngân hàng Nhà nước thực hiện độc quyền sản xuất vàng miếng từ năm 2012, SJC được lựa chọn là thương hiệu vàng miếng quốc gia và là đơn vị trực tiếp gia công vàng miếng theo chỉ đạo của cơ quan quản lý.

Với vị thế đặc biệt trên thị trường vàng, mọi diễn biến liên quan đến SJC đều thu hút sự quan tâm lớn. Tuy nhiên, chỉ trong hơn một năm qua, doanh nghiệp này liên tiếp xuất hiện trong nhiều vụ án hình sự và kết luận thanh tra, từ đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, vụ sản xuất vàng miếng trái quy định đến hàng loạt sai phạm trong hoạt động kinh doanh vàng.

Đường dây buôn lậu hơn 3.400 viên kim cương vào hệ thống SJC

Mới đây, trong quá trình mở rộng điều tra Chuyên án 268V về đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố, bắt tạm giam thêm 4 bị can về tội "Buôn lậu", đồng thời thu giữ thêm 354 viên kim cương các loại trị giá khoảng 68,8 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong số các bị can có Phạm Thị Hồng Duyên (SN 1994), Trưởng phòng Kinh doanh của Công ty SJC.

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2022 đến năm 2024, đường dây này đã buôn lậu khoảng 3.400 viên kim cương với tổng giá trị hơn 500 tỷ đồng rồi đưa vào hệ thống bán lẻ của SJC để tiêu thụ.

Cơ quan điều tra xác định Phạm Thị Hồng Duyên là người trực tiếp liên hệ đặt hàng, tiếp nhận nguồn kim cương nhập lậu. Để hợp thức hóa nguồn gốc, bị can đã sử dụng thông tin cá nhân của nhiều khách hàng để đưa vào hệ thống quản lý của SJC dưới danh nghĩa thu mua lại kim cương từ khách hàng cá nhân.

Sau khi được hợp thức hóa hồ sơ, toàn bộ số kim cương được đưa đến Công ty Rồng Vàng SJC để kiểm định trước khi nhập kho và phân phối ra thị trường. Để tránh bị phát hiện, các đối tượng còn chia nhỏ số lượng kim cương trong từng lần kiểm định nhằm tạo vỏ bọc hợp pháp cho hàng nhập lậu.

Vụ án lập tức gây chú ý bởi SJC không chỉ là doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc đá quý lớn nhất cả nước mà còn là đơn vị giữ vai trò đặc biệt trên thị trường vàng miếng.

Sản xuất vàng miếng SJC trái quy định

Trước vụ án buôn lậu kim cương, SJC từng gây chấn động khi hàng loạt lãnh đạo và nhân viên doanh nghiệp bị khởi tố trong vụ án xảy ra tại công ty và các đơn vị trực thuộc.

Tháng 9/2025, bà Lê Thúy Hằng, cựu Tổng giám đốc SJC, bị truy tố về các tội "Tham ô tài sản" và "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ".

Theo cáo trạng, SJC chỉ được phép gia công lại vàng miếng SJC móp méo theo từng đợt khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận về khối lượng và thời gian thực hiện. Toàn bộ quy trình đều có tổ giám sát của Ngân hàng Nhà nước theo dõi trực tiếp.

Tuy nhiên, cơ quan tố tụng xác định bà Lê Thúy Hằng đã chỉ đạo cấp dưới lợi dụng sơ hở trong quy trình giám sát để đưa vàng nguyên liệu mua từ bên ngoài vào dây chuyền gia công, qua đó sản xuất thêm vàng miếng SJC trái quy định.

Nhóm bị cáo được cho là đã xây dựng quy trình khép kín nhằm hợp thức hóa số vàng này trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ, hưởng khoản chênh lệch lớn.

Kết quả điều tra xác định, từ ngày 10/8/2022 đến ngày 21/2/2024, bà Hằng đã 56 lần chỉ đạo đưa vàng nguyên liệu vào sản xuất trái phép, tạo ra 6.255 lượng vàng miếng SJC ngoài phạm vi được Ngân hàng Nhà nước cho phép.

Toàn bộ số vàng sau đó được bán ra thị trường, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước gần 75 tỷ đồng. Trong đó, bà Lê Thúy Hằng bị cáo buộc hưởng lợi hơn 64 tỷ đồng, các đồng phạm hưởng lợi nhiều tỷ đồng khác.

Không dừng lại ở vàng miếng, cáo trạng còn xác định nhóm lãnh đạo và nhân viên SJC tiếp tục tổ chức sản xuất vàng nhẫn SJC trái quy định.

Theo điều tra, từ tháng 4 đến tháng 9/2024, bà Lê Thúy Hằng chỉ đạo mua vàng nguyên liệu từ bên ngoài để đưa vào Xưởng vàng Tân Thuận sản xuất vàng nhẫn SJC ngoài kế hoạch.

Kết quả điều tra xác định từ tháng 8/2023 đến tháng 9/2024, nhóm này đã sản xuất 46.285 sản phẩm vàng nhẫn và vàng trang sức với tổng khối lượng hơn 11.500 lượng vàng.

Sau khi hoàn thành gia công, một phần số vàng nhẫn được đưa ra Hải Phòng tiêu thụ theo chỉ đạo của các bị can nhằm hưởng khoản chênh lệch. Cơ quan điều tra xác định riêng hành vi này đã gây thiệt hại cho SJC hơn 1 tỷ đồng chi phí sản xuất, đồng thời mang lại khoản lợi bất chính hàng chục tỷ đồng cho các cá nhân liên quan.

Hàng loạt sai phạm bị Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chỉ ra

Không chỉ vướng các vụ án hình sự, SJC còn bị Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chỉ ra nhiều sai phạm trong hoạt động kinh doanh vàng.

Theo kết luận thanh tra công bố vào tháng 5/2025, SJC vi phạm quy định về chế độ báo cáo hoạt động mua bán vàng miếng; có dấu hiệu đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác; vi phạm một số quy định về phòng, chống rửa tiền, hóa đơn, chứng từ kế toán và kê khai thuế.

Đáng chú ý, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước cho biết trong giai đoạn từ tháng 10/2023 đến tháng 4/2024, giá mua và giá bán vàng tại SJC được quyết định trực tiếp bởi Tổng giám đốc mà không có quy trình nội bộ hoặc các tiêu chí cụ thể làm căn cứ xác định giá.

Theo cơ quan thanh tra, việc toàn bộ quyền quyết định giá tập trung vào một cá nhân trong khi SJC chiếm thị phần vàng miếng lớn có thể tạo ra rủi ro đối với hoạt động của doanh nghiệp cũng như ảnh hưởng tới thị trường vàng.

Ngay sau khi kết thúc thanh tra, Ngân hàng Nhà nước đã chuyển hồ sơ có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự liên quan đến hóa đơn, chứng từ kế toán và thuế sang Bộ Công an để xác minh, điều tra theo thẩm quyền.

Đồng thời, SJC bị xử phạt hành chính tổng cộng 2,1 tỷ đồng đối với các vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng và phòng, chống rửa tiền. Tháng 9/2025, doanh nghiệp tiếp tục bị Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xử phạt 200 triệu đồng vì hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác.

Là doanh nghiệp nắm giữ thương hiệu vàng miếng quốc gia và giữ vai trò đặc biệt trong cơ chế quản lý thị trường vàng của Việt Nam, SJC từng được xem là "đầu tàu" của ngành kinh doanh vàng.

Tuy nhiên, việc liên tiếp xuất hiện trong các vụ án hình sự lớn cùng hàng loạt sai phạm bị cơ quan quản lý chỉ ra cho thấy những lỗ hổng đáng chú ý trong công tác quản trị và kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh SJC vẫn giữ vị trí quan trọng trên thị trường vàng miếng, diễn biến của các vụ án cũng như quá trình xử lý các sai phạm tại doanh nghiệp không chỉ tác động đến hoạt động của chính SJC mà còn thu hút sự quan tâm của giới đầu tư và toàn bộ thị trường vàng trong nước.