Sữa NAN nguy cơ nhiễm độc: Nestlé thiệt hại tỷ USD, suy giảm niềm tin toàn cầu

Việc Nestlé đồng loạt thu hồi nhiều lô sữa công thức NAN tại hàng chục quốc gia, trong đó có Việt Nam, vì nguy cơ nhiễm độc tố hiếm cereulide đã đẩy tập đoàn thực phẩm lớn nhất thế giới vào một trong những cuộc khủng hoảng an toàn sản phẩm nghiêm trọng nhất nhiều năm qua.

Ngay từ đầu tháng 1/2026, Nestlé đã phát đi thông báo tự nguyện thu hồi các sản phẩm sữa công thức NAN tại nhiều thị trường, sau khi phát hiện nguy cơ liên quan đến cereulide - một độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra. Dù chưa có xác nhận chính thức về các ca ngộ độc liên quan trực tiếp đến sản phẩm, tập đoàn cho biết nguyên nhân xuất phát từ một thành phần nguyên liệu được cung ứng bởi bên thứ ba, buộc Nestlé phải kích hoạt cơ chế thu hồi trên diện rộng nhằm đảm bảo nguyên tắc an toàn tối đa cho trẻ sơ sinh.

Theo phân tích của Financial Times, chi phí liên quan đến việc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm, gián đoạn chuỗi cung ứng và xử lý hậu quả có thể khiến Nestlé chịu thiệt hại lên tới khoảng 1,2 tỷ franc Thụy Sĩ (khoảng 1,5 tỷ USD), tương đương hơn 1,3% doanh thu thường niên.

Warren Ackerman, một nhà phân tích tại Barclays, ước tính mức độ rủi ro tương tự, đưa tổng rủi ro vào khoảng từ 0,8 đến 1,5% doanh thu của tập đoàn. Cổ phiếu của Nestlé đã giảm 4,6% trong năm nay.

Giới phân tích cho rằng việc thu hồi sản phẩm sữa công thức có nguy cơ gây tổn hại lâu dài đến uy tín của thương hiệu và niềm tin của người tiêu dùng, làm trầm trọng thêm "vết nhơ" đối với danh tiếng của Nestlé sau hàng loạt vấn đề về hoạt động và cáo buộc quản trị doanh nghiệp yếu kém.

Nestlé toàn cầu: Quy mô khổng lồ và áp lực từ bên trong

Nestlé S.A., có trụ sở tại Vevey (Thụy Sĩ), hiện là tập đoàn thực phẩm và đồ uống lớn nhất thế giới, hoạt động tại khoảng 185 quốc gia với hơn 277.000 nhân viên và trên 330 nhà máy sản xuất. Được thành lập từ thế kỷ XIX, Nestlé khởi nguồn từ chính sản phẩm sữa dành cho trẻ em, trước khi mở rộng thành một “đế chế” bao trùm nhiều phân khúc từ cà phê, bánh kẹo, sữa, thực phẩm chế biến cho tới thức ăn thú cưng.

Tuy nhiên, chính quy mô khổng lồ đó cũng khiến Nestlé đặc biệt dễ tổn thương trước các sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm, nhất là khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và phụ thuộc nhiều vào nhà cung cấp bên ngoài.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2024 do Nestlé công bố, tập đoàn ghi nhận doanh thu khoảng 91,35 tỷ franc Thụy Sĩ, trong khi lợi nhuận ròng đạt gần 10,9 tỷ franc Thụy Sĩ. Biên lợi nhuận hoạt động duy trì ở mức hơn 17%, phản ánh khả năng sinh lời ổn định của các mảng kinh doanh cốt lõi, bất chấp bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Tuy nhiên, phía sau các con số tích cực là áp lực ngày càng rõ nét về hiệu quả hoạt động. Trong năm 2024 và đầu năm 2025, Nestlé đã công bố kế hoạch tái cấu trúc quy mô lớn, bao gồm cắt giảm hàng chục nghìn lao động trên toàn cầu và tiết kiệm hơn 3 tỷ franc Thụy Sĩ chi phí vận hành trong vài năm tới. Động thái này cho thấy tập đoàn đang đối mặt với tốc độ tăng trưởng chậm lại tại nhiều thị trường phát triển, đồng thời phải đầu tư mạnh hơn cho đổi mới, marketing và an toàn sản phẩm, theo FT.

Trong bối cảnh đó, vụ thu hồi sữa NAN được đánh giá là cú đánh trực diện vào một trong những mảng có giá trị chiến lược cao nhất của Nestlé. Dinh dưỡng trẻ em không chỉ mang lại doanh thu và biên lợi nhuận hấp dẫn, mà còn là nền tảng hình ảnh thương hiệu suốt hơn một thế kỷ. Việc sự cố phát sinh từ khâu nguyên liệu đầu vào cho thấy thách thức ngày càng lớn trong việc kiểm soát chuỗi cung ứng toàn cầu ngày một phức tạp.

Trong bối cảnh Nestlé đang tái cấu trúc để cải thiện hiệu quả kinh doanh, sự cố này càng làm rõ áp lực kép: tài chính - uy tín thương hiệu mà tập đoàn phải đối mặt. Giới phân tích quốc tế nhận định, trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng nhạy cảm với các vấn đề sức khỏe, mọi sự cố liên quan đến sản phẩm dành cho trẻ em đều có tác động vượt xa thiệt hại tài chính ngắn hạn.

Nestlé Việt Nam: Bài toán niềm tin thị trường

Tại Việt Nam, Nestlé Việt Nam được thành lập năm 1995 với tư cách doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, là một trong những nhà đầu tư FDI lớn và có lịch sử hiện diện lâu dài trong ngành hàng tiêu dùng. Theo các báo cáo chính thức, tổng vốn đầu tư của Nestlé tại Việt Nam đạt gần 904 triệu USD, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất cà phê, đồ uống dinh dưỡng, thực phẩm và chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp hiện vận hành bốn nhà máy và hai trung tâm phân phối trên cả nước, tạo việc làm trực tiếp cho hơn 2.300 lao động, đồng thời gián tiếp hỗ trợ hàng chục nghìn việc làm trong chuỗi cung ứng, đặc biệt trong ngành cà phê. Nestlé cũng là một trong những doanh nghiệp thu mua cà phê lớn nhất tại Việt Nam, chiếm khoảng 20-25% sản lượng cà phê thô trong nước mỗi năm, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị xuất khẩu nông sản.

Dù không công bố chi tiết báo cáo tài chính do không niêm yết, các cơ sở dữ liệu doanh nghiệp và báo cáo thị trường cho thấy Nestlé Việt Nam duy trì kết quả kinh doanh ổn định, với doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đều qua các năm, đồng thời thường xuyên nằm trong nhóm doanh nghiệp FDI đóng thuế thu nhập doanh nghiệp lớn tại Việt Nam.

Liên quan đến sự cố toàn cầu, Nestlé Việt Nam đã thông báo thu hồi 17 lô sữa NAN nhập khẩu, chủ yếu thuộc các dòng NAN Optipro và NAN Infinipro, đồng thời khuyến cáo người tiêu dùng ngừng sử dụng các sản phẩm nằm trong danh sách.

Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) đã phát đi thông cáo chính thức về đợt thu hồi sản phẩm sữa công thức của Nestlé, trong đó nhấn mạnh rằng việc thu hồi là biện pháp cần thiết vì sức khỏe cộng đồng.

TS.BS Trương Hồng Sơn - Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam - cho biết cereulide là độc tố được sản sinh bởi vi khuẩn Bacillus cereus và đặc biệt đáng lo ngại vì khả năng chịu nhiệt rất cao, không bị phá hủy khi nấu hoặc pha sữa bằng nước nóng thông thường. Theo TS.BS Sơn, nếu sản phẩm đã bị nhiễm độc tố này, việc đun sôi sữa hay pha bằng nước sôi không thể loại bỏ độc tố, và tiêu thụ thực phẩm nhiễm cereulide có thể gây ngộ độc thực phẩm cấp tính, với các biểu hiện như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy.

Bộ Y tế Việt Nam cũng đã phát đi khuyến cáo theo dõi sức khỏe trẻ em và phối hợp giám sát quá trình thu hồi, trong khi nhiều hệ thống bán lẻ và sàn thương mại điện tử đã chủ động gỡ bỏ sản phẩm liên quan.

Đối với Nestlé Việt Nam, theo các chuyên gia về quản trị kinh doanh, thách thức không chỉ nằm ở xử lý kỹ thuật thu hồi mà còn ở việc bảo toàn niềm tin của người tiêu dùng trong một thị trường đặc biệt nhạy cảm và rất khắt khe với các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ em. Trong nhiều năm, Nestlé đã xây dựng hình ảnh gắn với tiêu chuẩn quốc tế và chất lượng cao; vì vậy, bất kỳ “vết xước” nào cũng có thể để lại dư âm dài hạn, khiến doanh nghiệp đối diện với làn sóng tẩy chay của người tiêu dùng.