Tài chính bất ổn, 70% người Việt muốn tiếp tục làm việc sau nghỉ hưu

Làm việc sau nghỉ hưu trở nên phổ biến

Số liệu cho thấy, hiện Việt Nam có khoảng 17 triệu người cao tuổi, nhiều người vẫn có khả năng và nhu cầu tiếp tục tham gia lao động, đóng góp cho xã hội. Đây là lực lượng không nhỏ, có kinh nghiệm, tri thức và khả năng tham gia nhiều lĩnh vực.

Theo báo cáo “Tái định nghĩa tuổi hưu: Sự phân hóa về hưu trí tại châu Á” do Sun Life châu Á thực hiện, nghỉ hưu tại Việt Nam đang dần không còn được nhìn nhận như một cột mốc khép lại sự nghiệp. Thay vào đó, đây ngày càng trở thành một giai đoạn linh hoạt, chịu ảnh hưởng bởi sức khỏe, trách nhiệm gia đình và mức độ sẵn sàng về tài chính trong dài hạn.

Đáng chú ý, có đến 70% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết họ dự kiến sẽ hoặc đã tiếp tục làm việc sau khi đến tuổi nghỉ hưu. Con số này phản ánh rõ nét sự thay đổi trong cách người Việt định nghĩa và chuẩn bị cho giai đoạn hưu trí.

Thực tế cho thấy, thay vì rút lui hoàn toàn khỏi thị trường lao động, ngày càng nhiều người lựa chọn duy trì công việc ở những năm tháng sau này của cuộc đời. Với một số người, quyết định này xuất phát từ áp lực tài chính, trong khi với những người khác, đó lại là cách để duy trì ý nghĩa sống và sự gắn kết xã hội.

Bà Mai Thị Kim Thanh (67 tuổi), người gốc Hà Tĩnh, hiện đang giúp việc cho một gia đình tại Hà Nội chia sẻ rằng, bà đã nghỉ hưu năm 56 tuổi, tuy nhiên mức lương hưu nhận được thời điểm nghỉ chỉ được 3,9 triệu đồng, đến nay sau nhiều lần được nhà nước tăng lương, mức nhận là hơn 5 triệu. Theo bà Thanh, mức 5 triệu hiện nay chỉ tạm đủ sống.

Do sức còn khoẻ nên bà đã quyết định ra Hà Nội làm giúp việc cho một gia đình với mức lương 6 triệu đồng/tháng.

“Tôi vừa muốn kiếm thêm thu nhập để đảm bảo cuộc sống khi về già, cũng nhằm để duy trì được sức khoẻ bởi làm việc thì cơ thể được vận động mỗi ngày”, bà Thanh giãi bày.

Cũng theo báo cáo của Sun Life Châu Á, trong nhóm những người có kế hoạch tiếp tục làm việc sau nghỉ hưu, 52% cho biết họ mong muốn duy trì cảm giác có mục tiêu trong cuộc sống, 48% muốn giữ kết nối xã hội, và 39% xem công việc là phương thức giúp duy trì sự minh mẫn và kích thích trí tuệ.

Dù vậy, yếu tố tài chính vẫn đóng vai trò then chốt. Có tới 60% những người tiếp tục hoặc dự định tiếp tục làm việc sau nghỉ hưu cho biết họ cần thêm thu nhập để trang trải chi phí sinh hoạt hằng ngày cũng như đảm bảo an toàn tài chính dài hạn. Điều này cho thấy việc chuẩn bị tài chính từ sớm vẫn là một nền tảng không thể thiếu.

Thiếu kế hoạch tài chính bền vững để nghỉ hưu

Báo cáo của Sun Life Châu Á cũng chỉ ra, sức khỏe ngày càng ảnh hưởng lớn đến thời điểm và cách thức nghỉ hưu. Trong số những người cho biết quan điểm về nghỉ hưu đã thay đổi trong những năm gần đây, 45% nhờ sức khỏe thể chất tốt hơn kỳ vọng và 44% nhờ sức khỏe tinh thần được cải thiện.

Ở chiều ngược lại, sức khỏe kém là một trong những lý do hàng đầu khiến nhiều người phải nghỉ hưu sớm hơn dự định, cho thấy những biến cố bất ngờ có thể làm gián đoạn ngay cả những kế hoạch được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Trách nhiệm gia đình cũng góp phần khiến bài toán nghỉ hưu trở nên phức tạp hơn. Gần 9/10 người được khảo sát (89%) dự kiến vẫn sẽ tiếp tục hỗ trợ con cái hoặc người thân khi đã nghỉ hưu. Điều này buộc nhiều người phải điều chỉnh giảm kỳ vọng về phong cách sống khi nghỉ hưu (37%) hoặc trì hoãn thời điểm nghỉ hưu (23%), qua đó làm thay đổi đáng kể bức tranh về giai đoạn sau của cuộc đời.

Mặc dù người cao tuổi mong muốn có một cuộc sống hưu trí linh hoạt và ý nghĩa ngày càng rõ rệt nhưng khảo sát cho thấy việc chuẩn bị trong thực tế vẫn còn nhiều hạn chế.

Theo đó, 14% người tham gia khảo sát không hề lập kế hoạch nghỉ hưu, trong khi 26% chỉ bắt đầu lập kế hoạch trong vòng hai năm trước khi rời công việc toàn thời gian. Hệ quả là mức độ tự tin về tài chính vẫn ở mức thấp, khi chỉ 24% cho biết họ cảm thấy rất an tâm với kế hoạch nghỉ hưu của mình.

Khoảng trống kế hoạch tài chính này càng đáng lo ngại hơn trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng. Trong số những người đã nghỉ hưu, 21% cho biết chi tiêu hằng tháng cao hơn so với dự tính, và chỉ 9% cho rằng cuộc sống hưu trí của họ đạt hoặc vượt kỳ vọng ban đầu.

Nhận định về vấn đề này, bà Lay Hoon Tan, Tổng Giám đốc Sun Life Việt Nam, cho biết, kỳ vọng về một cuộc sống hưu trí chủ động và linh hoạt đang ngày càng gia tăng, nhưng thực tế cho thấy nhiều người vẫn chưa có sự chuẩn bị đầy đủ. Việc lập kế hoạch tài chính từ sớm, bao gồm các giải pháp bảo vệ và tích lũy dài hạn đóng vai trò then chốt, giúp mỗi cá nhân chủ động trước những rủi ro, bảo vệ gia đình và xây dựng nền tảng tài chính vững chắc.

Và bảo hiểm nhân thọ, đặc biệt là các sản phẩm bảo hiểm hưu trí không chỉ là sự bảo vệ cho hiện tại mà còn mang lại sự tự tin và quyền lựa chọn trong suốt hành trình hưu trí.

Trong bối cảnh tuổi thọ ngày càng tăng, sức khỏe được cải thiện và cấu trúc gia đình thay đổi, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc lập kế hoạch nghỉ hưu sớm và toàn diện, không chỉ bao gồm tài chính mà còn cả sức khỏe, mục tiêu sống và trách nhiệm gia đình.

Bảo hiểm hưu trí góp 1 phần đảm bảo tài chính khi nghỉ hưu

Đây là sản phẩm tích lũy tài chính dài hạn, giúp người lao động nhận tiền định kỳ khi nghỉ hưu, bên cạnh chế độ hưu trí từ BHXH, tài sản tự tích luỹ.

Quỹ bảo hiểm hưu trí tự nguyện được quản lý giám sát, đảm bảo hoạt động an toàn theo quy định tại Nghị định 46/2023. Cụ thể, toàn bộ tài sản hình thành từ nguồn phí bảo hiểm của Quỹ Hưu trí tự nguyện thuộc về Người được bảo hiểm. Quỹ được quản lý, hoạt động và hạch toán độc lập, tách biệt, không chịu ảnh hưởng của kết quả kinh doanh chung của doanh nghiệp bảo hiểm.

Từng tài khoản của mỗi người lao động còn được đảm bảo bởi Quỹ bảo vệ người được bảo hiểm của Bộ Tài chính, quy định tại Nghị định 46/2023 với mức chi trả lên tới 200 triệu đồng cho mỗi hợp đồng bảo hiểm.

Hiện, trên thị trường đang có 6 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ triển khai bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bao gồm: Bảo Việt Nhân Thọ, Sun Life Việt Nam, Dai-ichi Life Việt Nam, Manulife, AIA Việt Nam và Prudential Việt Nam.

Trong đó, chương trình hưu trí tự nguyện Sun Life Việt Nam đến nay có gần 40.000 Người lao động tham gia thông qua việc đóng góp phí bảo hiểm đều đặn hàng năm. Trong 5 năm gần đây, Sun Life Việt Nam chiếm hơn 70% thị phần bảo hiểm Hưu trí tự nguyện. Năm 2025, tổng tài sản Quỹ Hưu trí tự nguyện đạt gần 4.500 tỷ đồng, thu nhập đầu tư được chi trả cho các tài khoản hưu trí vượt 160 tỷ đồng.

Xét riêng giai đoạn 2021-2025, Quỹ Hưu trí tự nguyện Sun Life Việt Nam đã tăng tới 2.281 tỷ (tương ứng 104%). Thực tế, trong giai đoạn từ 2014 đến 2025, hoạt động của Quỹ hưu trí tự nguyện trong suốt 10 năm luôn có lãi với tỷ suất đầu tư đạt 6,86%, tổng lãi chi trả vào các tài khoản hưu trí đạt trên 1.035 tỷ VNĐ. Trong những năm tới, Sun Life Việt Nam đặt mục tiêu sớm nâng quy mô Quỹ hưu trí tự nguyện lên trên 6.000 tỷ và tiếp tục hướng tới mục tiêu quy mô Quỹ đạt 10.000 tỷ đồng.