Tăng trưởng hơn 20% mỗi năm, ngành quản lý quỹ vẫn chưa 'lớn'?

Tài sản quản lý tăng 6,8 lần trong một thập kỷ nhưng vẫn còn “nhỏ”

Phát biểu tại hội nghị với chủ đề “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ”, ông Nguyễn Công Minh, Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho rằng đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số phải dựa trên thông tin tốt hơn, phương pháp tốt hơn và khả năng quản trị rủi ro tốt hơn.

Trong tiến trình đó, các quỹ đầu tư đóng vai trò như một cầu nối giữa nguồn vốn của nhà đầu tư với các cơ hội đầu tư và nhu cầu vốn của nền kinh tế. Thông qua quỹ, nhà đầu tư có thể tiếp cận danh mục tài sản đa dạng và hưởng lợi từ năng lực nghiên cứu, phân tích cũng như quản trị rủi ro của các công ty quản lý quỹ.

“Công nghệ số giúp chúng ta nhìn nhận cơ hội nhiều hơn, nhưng quỹ đầu tư mới giúp chúng ta lựa chọn và nắm bắt cơ hội một cách thông minh hơn”, ông Nguyễn Công Minh nhấn mạnh.

Sau gần một thập kỷ phát triển, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể. Hiện thị trường có 43 công ty quản lý quỹ và 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng.

Tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) của các công ty quản lý quỹ đến cuối tháng 6 đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tăng 6,8 lần so với mức khoảng 124.000 tỷ đồng vào cuối năm 2015. Bình quân trong 10 năm qua, AUM của ngành tăng trưởng hơn 20% mỗi năm.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngà, Phó Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán, UBCKNN, chứng chỉ quỹ hiện được phân phối thông qua 51 đại lý, gồm các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính.

Đáng chú ý, khoảng 95% tổng tài sản quản lý đến từ hoạt động quản lý tài sản ủy thác, trong khi hoạt động quản lý quỹ chiếm khoảng 5%. Trong tổng số 142 quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đại chúng chiếm khoảng 87%, trong đó chủ yếu là quỹ mở và quỹ ETF. Đây là nhóm sản phẩm được kỳ vọng sẽ trở thành kênh quan trọng hơn để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư cá nhân.

Dù vậy, quy mô của ngành quản lý quỹ Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn nếu đặt trong tương quan với khu vực.

Theo ông Nguyễn Công Minh, tổng AUM hiện mới tương đương khoảng 8,5% GDP, trong khi tỷ lệ này tại Thái Lan là 31%, Malaysia 56%, Trung Quốc 57% và Hàn Quốc lên tới 84%. Khoảng cách này cho thấy một nghịch lý: ngành quỹ Việt Nam đã tăng trưởng nhanh trong nhiều năm, nhưng xuất phát điểm thấp khiến quy mô hiện nay vẫn còn khá xa so với tiềm năng của nền kinh tế.

Đây cũng là lý do phát triển ngành quỹ không chỉ được nhìn nhận như câu chuyện của riêng các công ty quản lý quỹ. Theo ông Minh, sự phát triển của các quỹ còn góp phần hình thành cơ cấu nhà đầu tư cân bằng và bền vững hơn cho thị trường chứng khoán.

“Một thị trường phát triển bền vững cần có sự tham gia ngày càng lớn của các nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư dài hạn và các dòng vốn chuyên nghiệp”, ông Nguyễn Công Minh nói.

Sự gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và các dòng vốn dài hạn được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao tính ổn định, thanh khoản cũng như khả năng chống chịu rủi ro của thị trường. Đây cũng là một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược cải cách tổng thể thị trường tài chính và tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư.

8,3 triệu tài khoản chứng khoán và bài toán đưa dòng tiền vào quỹ

Tính đến tháng 7/2026, thị trường chứng khoán có khoảng 8,3 triệu tài khoản nhà đầu tư, tương đương khoảng 8,3% dân số. Vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 65% GDP, trong khi quy mô thị trường trái phiếu ở mức khoảng 24-25% GDP.

Những con số này cho thấy mức độ tham gia của người dân vào thị trường vốn đã tăng mạnh. Tuy nhiên, giai đoạn phát triển tiếp theo không chỉ là câu chuyện gia tăng số lượng tài khoản.

Một thị trường có hàng triệu nhà đầu tư cá nhân nhưng phần lớn tự tìm kiếm thông tin, tự lựa chọn cổ phiếu và tự quản lý rủi ro sẽ khác với một thị trường có tỷ trọng lớn hơn của các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngà, vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng ngành quỹ và thu hút, dịch chuyển dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân qua các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp.

Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào việc mở rộng số lượng người tham gia thị trường, định hướng mới hướng tới nâng cao chất lượng dòng vốn và tăng vai trò của các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Để thực hiện mục tiêu này, nhóm giải pháp đầu tiên là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho ngành quỹ. Theo đại diện UBCKNN, các quy định được sửa đổi theo hướng mở rộng hạn mức đầu tư, phát triển sản phẩm mới và làm rõ việc phân phối chứng chỉ quỹ trên môi trường mạng.

Việc hoàn thiện quy định về quỹ ETF cũng được triển khai theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tạo thêm dư địa cho các sản phẩm đầu tư mới.

Song song với hoàn thiện chính sách là việc đa dạng hóa sản phẩm. Cơ quan quản lý đang triển khai quỹ thị trường tiền tệ và quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, bên cạnh việc tiếp tục phát triển các chỉ số tham chiếu cho quỹ ETF.

Năm 2025, thị trường đã phát triển thêm 4 chỉ số mới, bên cạnh 8 chỉ số hiện có. Việc mở rộng “menu” sản phẩm được xem là cần thiết bởi nhà đầu tư cá nhân có khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính rất khác nhau. Một thị trường quỹ chỉ có vài sản phẩm quen thuộc sẽ khó cạnh tranh với sức hút của hoạt động tự giao dịch cổ phiếu.

Cùng với sản phẩm, các công ty quản lý quỹ phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Việc thiết lập các bộ phận kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ độc lập được xem là một yêu cầu quan trọng để hạn chế xung đột lợi ích và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Chuyển đổi số cũng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho ngành quỹ. Việc mở rộng kênh phân phối trực tuyến có thể giúp giảm chi phí, đơn giản hóa quá trình tiếp cận sản phẩm và đưa chứng chỉ quỹ đến gần hơn với thế hệ nhà đầu tư mới.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ giải quyết được một phần bài toán. Trong một môi trường đầu tư mà việc mua bán có thể thực hiện trong vài giây, thách thức lớn hơn là thuyết phục nhà đầu tư chuyển từ tư duy giao dịch ngắn hạn sang tích sản dài hạn

Vì vậy, cùng với chính sách phát triển sản phẩm và mở rộng kênh phân phối, UBCKNN xác định cần tăng cường giáo dục tài chính, giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về đa dạng hóa danh mục, quản trị rủi ro và đầu tư theo mục tiêu.

“Đây có lẽ là phần khó nhất của quá trình phát triển ngành quỹ. Công nghệ có thể giúp nhà đầu tư mua chứng chỉ quỹ nhanh hơn, nhưng không thể ngay lập tức thay đổi thói quen đầu tư. Để dòng tiền thực sự chuyển dịch, các quỹ cần chứng minh được hiệu quả, tính minh bạch và năng lực quản lý chuyên nghiệp”, bà Nguyễn Thị Bích Ngà nói.

Từ 124.000 tỷ đồng năm 2015 lên 846.000 tỷ đồng hiện nay, ngành quản lý quỹ đã có một chặng đường tăng trưởng đáng kể. Nhưng với tỷ lệ AUM mới tương đương 8,5% GDP, hành trình phát triển vẫn còn dài.

Thách thức tiếp theo không đơn thuần là tăng số lượng quỹ hay quy mô tài sản quản lý. Quan trọng hơn là tạo ra một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để một phần trong dòng tiền của hàng triệu nhà đầu tư cá nhân được chuyển hóa thành nguồn vốn dài hạn, được quản lý chuyên nghiệp. Đó cũng là bài toán lớn hơn phía sau con số 846.000 tỷ đồng: không chỉ làm cho ngành quỹ lớn hơn, mà phải làm cho thị trường chứng khoán có một cơ cấu nhà đầu tư cân bằng, chuyên nghiệp và bền vững hơn.