Thép Pomina: Gánh khối nợ hơn 5.500 tỷ đồng, lãi vay nuốt trọn lợi nhuận

Báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của Công ty Cổ phần Thép Pomina (UPCoM: POM) cho thấy những dấu hiệu phục hồi đầu tiên sau giai đoạn sản xuất đình trệ kéo dài. Doanh thu tăng mạnh, sản lượng tiêu thụ cải thiện, số lao động cũng bắt đầu đi lên. Dù vậy, sự phục hồi về hoạt động chưa đủ mạnh để giải quyết gánh nặng tài chính đã tích tụ trên bảng cân đối kế toán.

Doanh thu Thép Pomina tăng mạnh, biên lợi nhuận lại thu hẹp

Trong quý II, Pomina ghi nhận doanh thu thuần gần 1.711 tỷ đồng, gấp 3,7 lần cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận gộp theo đó tăng từ 48,7 tỷ đồng lên hơn 131 tỷ đồng.

Động lực chính đến từ hoạt động bán thép trong nước, với doanh thu hơn 1.331 tỷ đồng, tăng khoảng 230% so với quý II/2025. Doanh thu cung cấp dịch vụ cũng tăng 87%, đạt gần 103 tỷ đồng.

Pomina giải trình rằng công ty con đã khôi phục hoạt động sản xuất, giúp sản lượng bán tăng so với cùng kỳ. Việc kinh doanh được nối lại cũng kéo theo sự gia tăng của các khoản chi bán hàng, vận chuyển, bốc xếp và chi phí quản lý phục vụ hoạt động sản xuất. Số lao động của nhóm công ty tăng từ 692 người đầu năm lên 833 người vào cuối tháng 6/2026.

Tuy nhiên, chất lượng tăng trưởng doanh thu vẫn cần được chú ý. Trong tổng doanh thu quý II, Pomina ghi nhận hơn 268 tỷ đồng "doanh thu khác", trong khi cùng kỳ khoản này chỉ khoảng 3,3 tỷ đồng.

Mặc dù sản lượng và doanh thu phục hồi, hiệu quả trên mỗi đồng doanh thu của Pomina lại suy giảm. Biên lợi nhuận gộp quý II/2026 chỉ đạt khoảng 7,7%, thấp hơn mức 10,5% của cùng kỳ. Điều này có nghĩa giá vốn hàng bán tăng nhanh hơn khả năng tạo lợi nhuận, cho thấy doanh nghiệp vẫn phải đánh đổi một phần hiệu quả để khôi phục sản xuất và thị trường.

Trong sáu tháng đầu năm, Pomina đạt doanh thu thuần gần 2.177 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp tăng gần 54%, lên 166,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, khoản lỗ sau thuế vẫn lên tới hơn 325 tỷ đồng, chỉ giảm chưa đầy 5 tỷ đồng so với nửa đầu năm 2025.

Doanh thu bán niên tăng thêm gần 686 tỷ đồng nhưng mức lỗ hầu như không thay đổi. Đây là dấu hiệu cho thấy vấn đề lớn nhất của Pomina không còn chỉ nằm ở sản lượng, mà nằm trong cấu trúc tài chính và chi phí vốn.

Riêng quý II, chi phí lãi vay lên tới gần 188 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận gộp chỉ đạt hơn 131 tỷ đồng. Như vậy, toàn bộ phần lợi nhuận tạo ra từ sản xuất và bán hàng vẫn không đủ để thanh toán tiền lãi.

Tổng chi phí tài chính trong quý đạt 192 tỷ đồng, cao hơn 46% lợi nhuận gộp. Sau khi cộng thêm hơn 20 tỷ đồng chi phí bán hàng và gần 22 tỷ đồng chi phí quản lý, Pomina lỗ hơn 102 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh. Khoản chi phí khác ròng gần 44 tỷ đồng tiếp tục đẩy mức lỗ trước thuế và sau thuế lên hơn 146 tỷ đồng.

Dù vậy, kết quả này vẫn tốt hơn cùng kỳ năm trước, khi doanh nghiệp lỗ hơn 170 tỷ đồng. Pomina cho biết mức lỗ quý II/2026 giảm khoảng 14,2% nhờ sản lượng bán và lợi nhuận gộp tăng lên, qua đó bù đắp được một phần chi phí phát sinh.

Tuy nhiên, việc mức lỗ thu hẹp chủ yếu phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất, chưa cho thấy doanh nghiệp đã xử lý được nguyên nhân cốt lõi là chi phí tài chính quá lớn. Nếu duy trì biên lợi nhuận gộp như quý II và các khoản chi phí không thay đổi đáng kể, Pomina cần doanh thu cao hơn rất nhiều so với hiện tại mới có thể tiến gần điểm hòa vốn.

Khoản 'phải thu Vin' 309 tỷ nhưng "phải trả Vin" hơn 1.424 tỷ đồng

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Pomina đạt gần 9.983 tỷ đồng, tăng hơn 1.100 tỷ đồng so với đầu năm.

Tuy nhiên, phần lớn tài sản của doanh nghiệp vẫn nằm tại khoản chi phí xây dựng cơ bản dở dang hơn 5.716 tỷ đồng, tương đương trên 57% tổng tài sản. Khoản này chủ yếu liên quan đến dự án lò cao và lò điện hồ quang EAF luyện phôi thép công suất một triệu tấn mỗi năm tại Khu công nghiệp Phú Mỹ.

Giá trị dự án gần như không thay đổi trong sáu tháng đầu năm và chưa có khoản nào được kết chuyển sang tài sản cố định. Điều này có nghĩa một lượng vốn rất lớn của Pomina vẫn nằm trong dự án chưa tạo ra doanh thu và dòng tiền tương ứng.

Trong bối cảnh doanh nghiệp đang chịu áp lực lãi vay cao, dự án dở dang trở thành nút thắt kép: vừa làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản, vừa hạn chế khả năng tạo dòng tiền để trả nợ.

Bên cạnh đó, vốn lưu động cũng bị hút mạnh vào các khoản phải thu và hàng tồn kho. Các khoản phải thu ngắn hạn tăng gần gấp đôi, lên 1.500 tỷ đồng. Trong đó, phải thu khách hàng đạt hơn 1.121 tỷ đồng, tăng gần 406 tỷ đồng so với đầu năm.

Đáng chú ý, khoản phải thu Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Thép Việt – công ty mẹ của Pomina – vẫn ở mức gần 685 tỷ đồng, chiếm hơn 60% tổng phải thu khách hàng. Báo cáo không công bố tuổi nợ và tiến độ thu hồi của khoản này.

Pomina còn ghi nhận khoản phải thu Vinhomes hơn 172 tỷ đồng và một khoản mang tên "phải thu Vin" gần 309 tỷ đồng. Tuy nhiên, báo cáo chưa giải thích rõ bản chất giao dịch, thời hạn thanh toán hoặc mối quan hệ giữa các khoản phải thu này.

Diễn biến này phản ánh việc Pomina đang tích trữ đầu vào và tăng sản xuất. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy một phần vốn lớn đang nằm trong lượng hàng chưa tiêu thụ. Nếu tốc độ bán hàng không theo kịp sản xuất, áp lực vốn lưu động sẽ tiếp tục gia tăng.

Ở phía nguồn vốn, tổng nợ phải trả của Pomina tăng lên hơn 10.930 tỷ đồng, cao hơn tổng tài sản. Vốn chủ sở hữu theo đó âm gần 948 tỷ đồng, so với mức âm khoảng 624 tỷ đồng đầu năm.

Lỗ lũy kế đã lên tới hơn 3.808 tỷ đồng, vượt xa vốn góp của chủ sở hữu gần 2.797 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ phải trả trên tổng tài sản ở mức gần 110%, cho thấy theo giá trị sổ sách, toàn bộ tài sản của Pomina hiện không đủ trang trải các nghĩa vụ nợ.

Tổng dư nợ vay và nợ thuê tài chính đã giảm khoảng 429 tỷ đồng, còn hơn 5.537 tỷ đồng. Trong sáu tháng đầu năm, Pomina vay mới gần 613 tỷ đồng nhưng đã trả hơn 1.041 tỷ đồng nợ gốc.

Dù vậy, việc dư nợ ngân hàng giảm chưa đồng nghĩa bảng cân đối được cải thiện rõ rệt. Các khoản phải trả ngắn hạn khác lại tăng mạnh từ hơn 203 tỷ đồng lên 1.651 tỷ đồng, chủ yếu do xuất hiện khoản "phải trả Vin" hơn 1.424 tỷ đồng. Báo cáo chưa cung cấp chi tiết về điều kiện, kỳ hạn hoặc bản chất của khoản phải trả này.

Chi phí phải trả cũng tăng lên gần 1.954 tỷ đồng. Riêng lãi vay phải trả đã đạt hơn 1.869 tỷ đồng, tăng hơn 323 tỷ đồng chỉ sau sáu tháng. Đây là một trong những tín hiệu đáng lo ngại nhất trong báo cáo. Số lãi vay chưa thanh toán đã tương đương hơn một phần ba tổng dư nợ vay của doanh nghiệp.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy Pomina tạo ra hơn 536 tỷ đồng dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong sáu tháng. Tiền và tương đương tiền cuối kỳ tăng lên hơn 132 tỷ đồng.

Tuy nhiên, chất lượng dòng tiền này chưa thực sự tích cực. Trong khi chi phí lãi vay ghi nhận trong kỳ lên tới hơn 337 tỷ đồng, số tiền lãi thực trả chỉ khoảng 2,4 tỷ đồng. Phần lớn chi phí lãi vay tiếp tục được treo lại trên bảng cân đối dưới dạng chi phí phải trả. Dòng tiền kinh doanh dương vì vậy không hoàn toàn đến từ khả năng tạo lợi nhuận bằng tiền, mà một phần đáng kể đến từ việc chậm thanh toán lãi vay, giảm chi tiền cho nhà cung cấp và phát sinh các khoản thu khác từ hoạt động kinh doanh.