Thúc đẩy tài chính toàn diện: Động lực từ khu vực tư nhân

Động lực từ khu vực tư nhân

Sau hơn 5 năm triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2020-2025 với nhiều kết quả tích cực, ngày 25/5/2026, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030. Bên cạnh việc kế thừa các mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp, chiến lược mới thể hiện một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên xác định khu vực kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể là động lực quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện, trong khi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo.

Điểm nhấn này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách. Nếu ở giai đoạn trước, khu vực tư nhân chủ yếu được nhìn nhận là chủ thể tham gia và phối hợp cùng Nhà nước trong quá trình thực hiện tài chính toàn diện thì nay đã được đặt vào vị trí tạo động lực cho quá trình này. Sự thay đổi không chỉ nằm ở câu chữ mà còn phản ánh kỳ vọng lớn hơn vào khả năng đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và mở rộng độ bao phủ dịch vụ tài chính của khu vực kinh tế tư nhân.

Khu vực tư nhân với lợi thế về công nghệ, dữ liệu, khả năng đổi mới sáng tạo và mạng lưới khách hàng rộng lớn đang trở thành lực lượng đưa các dịch vụ tài chính đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với định hướng của Chiến lược khi nhấn mạnh việc lấy công nghệ hiện đại và đổi mới sáng tạo làm thành tố quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện. Trong bối cảnh ngân hàng số, thanh toán số, tài chính nhúng và nhiều mô hình tài chính số phát triển mạnh mẽ, khu vực tư nhân ngày càng có điều kiện giảm chi phí cung ứng dịch vụ, mở rộng khả năng tiếp cận và cá nhân hóa sản phẩm tài chính.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chiến lược cũng mở rộng phạm vi các chủ thể tham gia triển khai. Bên cạnh các bộ, ngành và địa phương, văn bản xác định rõ các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, doanh nghiệp công nghệ tài chính (fintech), các tổ chức cung ứng sản phẩm, dịch vụ tài chính cùng các hội, hiệp hội ngành và tổ chức đại diện doanh nghiệp là những chủ thể chủ động triển khai Chiến lược và có thể đề xuất kiến nghị (nếu có) trong quá trình triển khai.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập Tập đoàn công nghệ tài chính MoMo, nhận định điểm khác biệt lớn nhất giữa hai giai đoạn triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia là sự dịch chuyển từ “diện” sang “chất”. Nếu như giai đoạn trước năm 2025 là thời kỳ phủ sóng diện rộng với mục tiêu phổ cập thanh toán không dùng tiền mặt, đưa hơn 30 triệu người dùng lên môi trường số, thì giai đoạn hiện tại chính là cuộc cách mạng phát triển chiều sâu.

“Thanh toán số giờ đây không còn là công cụ giao dịch độc lập, mà đã nâng tầm thành ‘hạ tầng mềm’ kết nối toàn diện người dùng, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính. Chúng ta đang tiến sâu vào kỷ nguyên tài chính số toàn diện, nơi các dịch vụ tín dụng, đầu tư, tiết kiệm và bảo hiểm được bình dân hóa, khơi thông dư địa phát triển khổng lồ của nền kinh tế số thay vì chỉ dựa vào các trụ cột truyền thống như hạ tầng vật lý hay đầu tư công”, ông Nguyễn Bá Diệp cho biết.

Để góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Chiến lược, lãnh đạo MoMo đã nêu lên ba giải pháp chính:

Thứ nhất là thúc đẩy tài chính số toàn diện thông qua thanh toán không tiền mặt bao phủ các nhu cầu thiết yếu của người Việt, từ dịch vụ công, y tế, giáo dục, giao thông đến mua sắm và thanh toán xuyên biên giới.

Thứ hai là đồng hành cùng tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số với hệ sinh thái hỗ trợ hộ kinh doanh, từ thanh toán không tiền mặt, quản lý hàng hóa, bán hàng đa kênh, hóa đơn, khai thuế điện tử đến các giải pháp tài chính số. Những công cụ này góp phần hình thành phương thức vận hành minh bạch, bài bản hơn và hỗ trợ các quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu.

Thứ ba là xây dựng và bảo vệ niềm tin số trong lĩnh vực fintech thông qua việc duy trì các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng và đối tác để phát hiện, xử lý sớm rủi ro gian lận, đồng thời triển khai các sáng kiến giúp người dân nhận diện và phòng chống lừa đảo trên không gian mạng.

Nâng cao năng lực tài chính cho người dân

Theo ông Nguyễn Bá Diệp, các chính sách tài chính toàn diện của Chính phủ thời gian qua đã tạo ra nhiều bước tiến tích cực đối với sinh kế của người dân. Tuy nhiên, để người có thu nhập trung bình và thấp sử dụng nguồn vốn an toàn, hiệu quả, các dịch vụ tài chính cần đi cùng với sự hiểu biết và kỹ năng quản lý dòng tiền.

“Đối với MoMo, sự phát triển bền vững của nền tảng phải gắn liền với ‘sức khỏe tài chính’ của khách hàng”, ông Diệp cho biết. Theo đó, tại ứng dụng MoMo, trước khi giới thiệu các giải pháp tín dụng, Fintech này khuyến khích người dùng làm quen với việc theo dõi thu chi. Khi hiểu rõ dòng tiền của mình, người dùng, đặc biệt là nhóm yếu thế, sẽ có nền tảng để chủ động cân đối và lập kế hoạch sinh kế an toàn hơn.

Việc nâng cao hiểu biết, nhận thức về tài chính cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chiến lược thúc đẩy tài chính toàn diện để đảm bảo người dân có thể sử dụng an toàn, hiệu quả các sản phẩm, dịch vụ tài chính số. Theo TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), tài chính toàn diện không chỉ là “mọi người đều có thể tiếp cận”, mà phải là “mọi người có đủ hiểu biết để sử dụng dịch vụ tài chính một cách an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm”.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi rất nhanh của nền kinh tế số và xã hội số. Người dân có thể mở tài khoản trực tuyến trong vài phút, đầu tư chứng khoán trên điện thoại, vay tiêu dùng qua ứng dụng hay tham gia bảo hiểm số. Tuy nhiên, tốc độ phổ cập dịch vụ tài chính đang đi nhanh hơn tốc độ phổ cập kiến thức tài chính. Khoảng cách này tạo ra rất nhiều rủi ro hệ lụy.

“Việc Chính phủ đặt giáo dục tài chính thành một nhiệm vụ trọng tâm trong Chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 là hoàn toàn đúng hướng và rất kịp thời. Giai đoạn 2026-2030 sẽ là giai đoạn bản lề để hình thành văn hoá tài chính mới cho xã hội Việt Nam”, TS Lê Minh Nghĩa nhận định.

Theo ông, nếu hạ tầng công nghệ là “xương sống” của nền tài chính số, thì giáo dục tài chính chính là “hệ miễn dịch” giúp xã hội vận hành an toàn. Khi người dân biết tiết kiệm, đầu tư có trách nhiệm và có kế hoạch tài chính dài hạn, sức chống chịu của toàn nền kinh tế trước các cú sốc sẽ cao hơn rất nhiều.