Trung tâm Tài chính quốc tế: Đà Nẵng tìm 'đường băng' mới cho dòng vốn

Không sao chép một hình mẫu có sẵn

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không tồn tại một công thức chung để xây dựng một trung tâm tài chính thành công. Mỗi mô hình đều được xây dựng trên những lợi thế đặc thù, từ vị trí địa lý, năng lực thể chế cho đến định hướng phát triển của từng quốc gia.

Theo GS. TS Lê Văn Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, Singapore trở thành trung tâm tài chính hàng đầu nhờ nền tảng thể chế minh bạch, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng kết nối dòng vốn toàn cầu; Dubai phát triển dựa trên vai trò cửa ngõ tài chính - thương mại của khu vực Trung Đông; trong khi Luxembourg tạo dấu ấn ở lĩnh vực quản lý quỹ đầu tư, tài chính xanh và các dịch vụ tài chính chuyên biệt. "Điều đó cho thấy, một trung tâm tài chính thành công không phải vì làm thật nhiều việc, mà vì lựa chọn đúng phân khúc có lợi thế", GS. TS Lê Văn Huy nhận định.

GS. TS Lê Văn Huy nhấn mạnh thêm rằng thay vì cố gắng sao chép những mô hình đã thành công, Đà Nẵng nên tham khảo kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính đang phát triển như Labuan (Malaysia), Busan (Hàn Quốc) hay Astana (Kazakhstan). Điểm chung của các mô hình này là tập trung vào một số lĩnh vực mũi nhọn, được hỗ trợ bởi cơ chế đặc thù và gắn với nhu cầu thực của nền kinh tế.

Đồng quan điểm, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho hay Việt Nam cần mạnh dạn thiết kế một mô hình trung tâm tài chính phù hợp với điều kiện phát triển của mình, thay vì cố gắng sao chép nguyên mẫu của bất kỳ quốc gia nào. "Là người đi sau, Đà Nẵng càng cần tạo ra sự khác biệt để có cơ hội vượt lên", PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Theo ông, nếu Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được phát triển tại cả Đà Nẵng và TP. HCM thì hai địa phương cũng cần được định vị theo hướng bổ trợ lẫn nhau thay vì cạnh tranh trực tiếp. Mỗi trung tâm phải có sản phẩm, lợi thế và cơ chế vận hành riêng, trong đó Đà Nẵng có thể tiên phong ở những lĩnh vực mới như tài chính xanh hay các sản phẩm tài chính thế hệ mới.

Đó cũng là định hướng mà chính quyền thành phố Đà Nẵng đang lựa chọn. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh cho biết việc Quốc hội ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù cùng Nghị định số 323/2025 của Chính phủ về thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để hình thành một trung tâm tài chính hoạt động theo thông lệ quốc tế, phát triển thống nhất tại TP. HCM và Đà Nẵng, phát huy lợi thế riêng của từng địa phương nhưng cùng hướng tới mục tiêu nâng cao vị thế Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế.

"Đối với Đà Nẵng, chúng tôi xác định xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế không đơn thuần là phát triển thêm một khu chức năng tài chính, mà là kiến tạo một không gian thể chế mới, nơi thử nghiệm các mô hình tài chính mới, từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế và tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng như phát triển kinh tế xanh", ông Hồ Kỳ Minh nói.

Theo lãnh đạo thành phố, thay vì hướng đến mô hình trung tâm tài chính tổng hợp theo cách tiếp cận truyền thống, Đà Nẵng sẽ phát triển theo mô hình trung tâm tài chính quốc tế thế hệ mới, lấy đổi mới sáng tạo, công nghệ tài chính và tài chính bền vững làm trọng tâm.

Lợi thế của “người đi sau”

Theo PGS. TS Đặng Tùng Lâm, Phó Trưởng Ban Chiến lược và Tổng hợp, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN), nếu được lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên để tạo đột phá trong giai đoạn đầu, ông sẽ tập trung vào hai động lực tăng trưởng chiến lược: tài chính xanh gắn với thị trường carbon, và tài sản số gắn với hoạt động mã hóa tài sản (tokenization). Đây là hai lĩnh vực vừa phù hợp với xu thế phát triển của tài chính toàn cầu, vừa tạo ra cơ hội để một trung tâm tài chính mới như Đà Nẵng xây dựng lợi thế cạnh tranh riêng thay vì phải cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính truyền thống.

Trước hết, đối với tài chính xanh và thị trường carbon, sẽ không hiểu theo nghĩa hẹp là chỉ xây dựng một sàn giao dịch tín chỉ carbon. Điều quan trọng hơn là phát triển một hệ sinh thái tài chính xanh hoàn chỉnh, bao gồm tín chỉ carbon, trái phiếu xanh, hệ thống phân loại xanh (green taxonomy), cơ chế đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV), xác minh độc lập, tài trợ chuyển đổi năng lượng, tài chính nông nghiệp carbon thấp và kết nối vốn quốc tế cho các dự án giảm phát thải.

Lý do là lĩnh vực này hội tụ ba điều kiện mà Đà Nẵng đang cần. Thứ nhất, đây là nhu cầu thực sự của nền kinh tế. Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng chịu áp lực từ các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ hai, đây là thị trường còn đang trong quá trình hình thành trên phạm vi quốc tế cũng như tại Việt Nam. Khi luật chơi chưa hoàn toàn định hình, các trung tâm tài chính mới vẫn có cơ hội tham gia nếu có thiết kế thể chế phù hợp. Thứ ba, lĩnh vực này phù hợp với điều kiện phát triển của Đà Nẵng và khu vực miền Trung - Tây Nguyên, nơi có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, kinh tế biển, lâm nghiệp, nông nghiệp và logistics xanh.

Bên cạnh đó, tokenization và tài sản số là lĩnh vực đột phá thứ hai mà VIFC-DN cần ưu tiên. Nếu tài chính xanh là câu chuyện của dòng vốn cho phát triển bền vững, thì tokenization là câu chuyện về hạ tầng tài chính thế hệ mới.

Về bản chất, tokenization là quá trình số hóa quyền sở hữu hoặc quyền hưởng lợi kinh tế đối với một tài sản thực trên nền tảng công nghệ số. Tài sản được mã hóa có thể là bất động sản, cơ sở hạ tầng, năng lượng tái tạo, hàng hóa, các khoản phải thu, tín chỉ carbon hoặc nhiều loại tài sản khác. Điều quan trọng là tokenization có khả năng giúp chia nhỏ quyền đầu tư, giảm chi phí giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận vốn và tăng tính thanh khoản cho các tài sản vốn trước đây khó giao dịch.

“Đối với một trung tâm tài chính mới như VIFC-DN, đây là cơ hội đặc biệt quan trọng bởi chúng ta không phải cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm đã phát triển hàng trăm năm dựa trên mô hình tài chính truyền thống. Ngược lại, chúng ta có thể tham gia ngay từ giai đoạn đầu của một xu hướng tài chính mới đang được nhiều trung tâm tài chính như Abu Dhabi, Dubai, Singapore, Hong Kong hay Thụy Sĩ thử nghiệm và thúc đẩy”, PGS. TS Đặng Tùng Lâm nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh, giai đoạn đầu thành phố sẽ ưu tiên phát triển năm nhóm sản phẩm, dịch vụ gồm: mã hóa tài sản thực (tokenization), tín chỉ carbon và thị trường giao dịch carbon quốc tế, quỹ đầu tư và công ty quản lý quỹ, sàn giao dịch hàng hóa, trái phiếu và các công cụ huy động vốn trung - dài hạn.

Đây là các lĩnh vực có mối liên kết chặt chẽ với nhau, hình thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại, có khả năng hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn, thúc đẩy các dự án chuyển đổi xanh, phát triển hạ tầng, thương mại và logistics, đồng thời mở ra các kênh đầu tư mới cho thị trường Việt Nam.