Từ 'bồi thường tài sản' sang 'tái thiết cuộc sống': Bước chuyển đột phá trong thu hồi đất
Ái Sa -
01/09/2026 12:30 (GMT+7)
(VNF) - Định hướng chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân được kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản trong chính sách đất đai. Tuy nhiên, bài toán không chỉ dừng ở việc người dân được bồi thường bao nhiêu hay bố trí tái định cư ở đâu, mà phải bảo đảm nơi ở, việc làm, thu nhập. Muốn vậy, mỗi dự án cần có kế hoạch tái thiết cụ thể ngay từ khi lập phương án thu hồi đất, thay vì chỉ xử lý phần “mất gì, đền nấy”.
Không chỉ trả tiền cho phần đất bị thu hồi
Nghị quyết 21 – NQ/TW 2026 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đang đặt ra một cách tiếp cận mới trong công tác thu hồi đất. Cụ thể, điểm 3, mục I, định hướng chuyển mạnh từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi nhà nước thu hồi đất, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi.
Cùng với đó, điểm 2.3, mục III yêu cầu việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải bảo đảm hài hòa lợi ích, ổn định đời sống người dân và hạn chế khiếu kiện. Điều này cho thấy trọng tâm của chính sách không chỉ nằm ở việc bù đắp giá trị tài sản bị thu hồi, mà còn ở cách người dân được bảo đảm cuộc sống sau khi di dời.
Chia sẻ với Đầu tư Tài chính – VietnamFinance về định hướng trên, ông Nguyễn Quốc Khánh, ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội bất động sản Việt Nam, đánh giá đây là một chủ trương nhân văn và mang tính đồng bộ cao. Thay vì áp dụng tư duy cơ học cũ, chỉ tập trung bồi thường giá trị tài sản vật chất hoặc cấp một mảnh đất tái định cư đơn thuần mà chưa quan tâm toàn diện đến những xáo trộn sau khi di dời, định hướng mới đã đặt người dân vào vị trí trung tâm.
“Chủ trương này trực tiếp giải quyết bài toán gốc rễ về sinh kế và an ninh. Tuy nhiên, quá trình thực thi đòi hỏi các cấp chính quyền phải thiết lập được các giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ. Mục tiêu là đảm bảo người dân khi bàn giao mặt bằng và di chuyển chỗ ở sẽ không bị rơi vào tình trạng thiệt thòi hay yếu thế hơn trước đây”, ông nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng Trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) cho rằng Nghị quyết 21 đã đặt ra một định hướng có ý nghĩa rất sâu sắc. Đó không chỉ là sự thay đổi về cách tiếp cận chính sách, mà còn là một bước chuyển quan trọng về tư duy phát triển.
“Đất đai không đơn thuần là một tài sản có thể quy đổi thành tiền. Với nhiều gia đình, đó còn là nơi ở, tư liệu sản xuất, nguồn thu nhập, tài sản tích lũy và nền tảng để duy trì cuộc sống qua nhiều thế hệ. Vì vậy, một chính sách tốt không nên chỉ dừng ở câu hỏi ‘bồi thường bao nhiêu’, mà cần trả lời câu hỏi lớn hơn: ‘Sau khi thu hồi đất, người dân sẽ sống như thế nào, làm gì và có thể xây dựng cuộc sống mới ra sao”, ông Huy nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia, việc bồi thường khi giải phóng mặt bằng không chỉ bù đắp cái đã mất, mà phải tạo lập tương lai mới: tái thiết cuộc sống. Điều này, theo ông Huy, cần được hiểu theo nghĩa toàn diện. Ngoài bồi thường về đất và tài sản, chính sách phải quan tâm đồng thời đến nơi ở, điều kiện sống, sinh kế, việc làm, hạ tầng xã hội và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Tái định cư vì thế không nên chỉ được hiểu là đưa người dân từ địa điểm cũ sang một địa điểm mới. Mục tiêu cao hơn phải là hình thành một môi trường sống mới ổn định, thuận tiện và có khả năng phát triển lâu dài. “Một khu tái định cư tốt cần có giao thông, trường học, y tế, thương mại, không gian sinh hoạt cộng đồng và các dịch vụ thiết yếu. Quan trọng hơn, người dân phải có khả năng tiếp tục tạo ra thu nhập và duy trì các mối liên kết kinh tế - xã hội vốn có. Tôi cho rằng có thể xem đây là nguyên tắc: chất lượng cuộc sống sau thu hồi đất phải được bảo đảm ít nhất tương đương và hướng tới tốt hơn trước khi thu hồi. Sinh kế phải trở thành một cấu phần của chính sách đất đai”, ông Huy phân tích.
Kế hoạch cần được lập ra ngay từ giai đoạn đầu
Để chủ trương không chỉ dừng ở định hướng, ông Nguyễn Quang Huy cho rằng cần thay đổi ngay từ phương pháp lập phương án thu hồi đất, bồi thường và tái định cư. Thay vì chủ yếu tập trung xác định mức bồi thường, mỗi dự án cần có một kế hoạch tái thiết cuộc sống với những tiêu chí có thể kiểm chứng: người dân sẽ chuyển đến đâu, khi nào có nơi ở mới, hạ tầng đã hoàn thiện chưa, sinh kế mới là gì, việc làm được bảo đảm ra sao và cơ quan nào chịu trách nhiệm thực hiện.
“Chính quyền địa phương cần giữ vai trò kiến tạo, điều phối và giám sát; doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định và phối hợp có trách nhiệm trong quá trình triển khai. Đặc biệt, thông tin về quy hoạch, phương án bồi thường, tái định cư và tiến độ thực hiện cần được công khai, minh bạch; đối thoại với người dân cần được tiến hành từ sớm”, ông Huy chia sẻ.
Theo vị chuyên gia, khi người dân được biết, được giải thích và nhìn thấy một phương án tương lai có tính khả thi, đồng thuận xã hội sẽ được củng cố, qua đó giảm chi phí thời gian và rủi ro cho cả nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, cần tránh cách hiểu “tái thiết cuộc sống” đơn giản là tăng mức bồi thường. Điều quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế để giá trị gia tăng từ quá trình phát triển đất đai được phân bổ hợp lý, đồng thời người dân có điều kiện tham gia và hưởng lợi từ không gian kinh tế mới. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với thị trường bất động sản và nền kinh tế.
Về dài hạn, hiệu quả chính sách không nên chỉ đo bằng số hộ đã nhận tiền hay số dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng. Những thước đo quan trọng hơn phải là: người dân có nơi ở tốt hơn không, thu nhập có được duy trì hoặc cải thiện không, người lao động có việc làm mới không và cộng đồng sau tái định cư có phát triển bền vững không.
Nếu thực hiện được tinh thần đó, “tái thiết cuộc sống” sẽ không chỉ là một bước tiến trong chính sách đất đai, mà còn thể hiện một tư duy phát triển nhân văn và hiện đại: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp phát triển có trách nhiệm, người dân được bảo đảm lợi ích chính đáng và xã hội cùng hưởng thành quả từ việc sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai.
“Đó cũng là nền tảng để xây dựng một thị trường bất động sản minh bạch hơn, một môi trường đầu tư ổn định hơn và quan trọng nhất là một quá trình phát triển mà mỗi bước chuyển đổi đất đai đều hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và mở rộng cơ hội phát triển cho người dân”, ông Huy chia sẻ với VietnamFinance.
Theo ông Nguyễn Quốc Khánh, để tinh thần “tái thiết cuộc sống” thực sự đi vào đời sống, quy trình lập phương án thu hồi, bồi thường cần được dịch chuyển mạnh mẽ sang đồng kiến tạo. “Cần công khai minh bạch, toàn bộ chương trình ngay từ đầu. Đồng thời, tổ chức các buổi đối thoại thực chất để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân. Mọi vướng mắc, khiếu nại phải được giải quyết thấu đáo, thấu tình đạt lý trước khi triển khai”, ông nói.
(VNF) - Khu công nghiệp Tân Lân 3 có tổng vốn đầu tư 8.450 tỷ đồng do CTCP IMG Long An làm nhà đầu tư. Doanh nghiệp này có mối quan hệ mật thiết với CTCP Đầu tư IMG do ông Lê Tự Minh làm Chủ tịch.
(VNF) - Thanh tra TP Đồng Nai vừa công bố kết luận thanh tra đối với dự án khu dân cư tại núi Dòng Dài do CTCP Thương mại và Xây dựng Phước Tân làm chủ đầu tư. Thời gian thanh tra đối với dự án (giai đoạn 1) từ ngày 15/5/2026 đến 5/6/2026.
(VNF) - Hành lang pháp lý về tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tư nhân vẫn còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Nếu không được xử lý rõ ràng, các quy định này có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý, trong khi doanh nghiệp khó dự báo khả năng triển khai dự án.
(VNF) - Với tổng vốn đầu tư khoảng 86.041 tỷ đồng, khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại Hà Nội dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026 - 2031 và đưa hạng mục đầu tiên vào khai thác từ năm 2027.
(VNF) - Khu công nghiệp Vạn Lương có quy mô 191ha, tổng vốn đầu tư hơn 2.610 tỷ đồng. Dự án dự kiến hoàn thành, đưa vào kinh doanh và khai thác từ quý IV/2030.
(VNF) - Ngày 29/08/2026, TP. HCM long trọng tổ chức Lễ khánh thành, khởi công các công trình, dự án chào mừng 81 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2026) tại 02 điểm cầu. Trong đó, dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và Chợ Gà - Gạo do Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh nhà Khang Điền (Khang Điền) là chủ đầu tư được tổ chức tại điểm cầu thuộc phường Cầu Ông Lãnh.
(VNF) - Giới quan sát cho rằng việc sửa Luật Đất đai cần chuyển trọng tâm từ quản lý số lượng tài sản sang kiểm soát cách sử dụng và chi phí nắm giữ. Người có nhiều nhà, nhiều đất không nhất thiết bị hạn chế, nhưng nếu để tài sản bỏ trống, găm giữ chờ tăng giá hoặc mua đi bán lại trong thời gian ngắn thì phải chịu chi phí đủ lớn để giảm động lực đầu cơ.
(VNF) - TP. HCM vừa ban hành quyết định số 67/2026/QĐ-UBND quy định về điều kiện tách thửa đất, hợp thửa đất và diện tích tối thiểu được tách thửa trên địa bàn.
(VNF) - Chuyên gia cho rằng trong bối cảnh cơ sở dữ liệu đất đai chưa hoàn thiện, việc sử dụng bảng giá đất cùng hệ số điều chỉnh để thay thế hoàn toàn giá đất cụ thể có thể phát sinh nhiều bất cập, do chưa bảo đảm đủ dữ liệu và sát với đặc thù từng trường hợp.
(VNF) -Bất động sản nghỉ dưỡng đang loay hoay tìm lối ra khi thị trường đòi hỏi cao hơn về pháp lý, chất lượng, tính xanh và hiệu quả vận hành. Từ kinh nghiệm Singapore, Thái Lan, Indonesia và Malaysia, ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ gợi mở những hướng đi Việt Nam có thể tham khảo.
(VNF) - Từng là tâm điểm của những cơn sốt đất nền trong những năm 2020 – 2025,
nhưng khi tín dụng được kiểm soát chặt chẽ hơn, chính sách đất đai ngày càng
minh bạch và chi phí nắm giữ tài sản tăng lên, thị trường bất động sản Bắc
Trung Bộ đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ.
(VNF) - Với tổng vốn đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha, triển khai trên địa bàn phường Vĩnh Hưng.
(VNF) - Dự án nhà ở cho lực lượng Công an nhân dân tại Đông Anh có quy mô hơn 30,7ha, tổng mức đầu tư gần 7.000 tỷ đồng, dự kiến cung cấp hơn 3.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở thương mại thấp tầng.
(VNF) - Đối với cả người mua để ở và người mua tích sản dài hạn, quyết định xuống tiền ngày càng dựa trên ba yếu tố, gồm: giá trị thực của tài sản, khả năng kiểm soát dòng tiền và mức độ hiện hữu của những động lực gia tăng giá trị trong tương lai.
(VNF) - The Parkland đang được lựa chọn bởi những nhóm khách hàng có nhu cầu và trải nghiệm sống khác nhau. Đằng sau sự lựa chọn ấy là những giá trị cốt lõi của dự án: một môi trường sống đồng bộ giữa Ocean City, hệ cảnh quan được đầu tư, tiện ích đa dạng và khả năng kết nối ngày càng thuận tiện
(VNF) - Trong khi VinCons tạo ra “cơn sốt” nhân lực thì Coteccons phá đỉnh lịch sử. Hai doanh nghiệp, cùng thời điểm, đã cùng đánh dấu mốc cho một chương mới của ngành xây dựng Việt Nam.
(VNF) - Thị trường bất động sản Đà Nẵng những tháng cuối năm 2026 được dự báo tiếp tục vận động trong trạng thái thận trọng, thanh khoản ở mức thấp và phân hóa mạnh. Trong khi đất nền và các sản phẩm sử dụng đòn bẩy cao chịu áp lực lớn, những bất động sản có pháp lý rõ ràng, tạo dòng tiền thực vẫn có khả năng chống chịu tốt hơn.
(VNF) - Dự án chung cư Hà Nội Park Centric do Công ty cổ phần Thương mại Dương Phúc Thắng làm chủ đầu tư. Trong khi đó, đơn vị phát triển dự án là Công ty cổ phần Đầu tư OSI Holding.
(VNF) - Công ty TNHH đầu tư Tây Bắc vùng 4 là nhà đầu tư làm dự án Khu dân cư, thương mại dịch vụ Quang Minh, quy mô 10,6ha, tổng mức đầu tư hơn 322 tỷ tại Hải Phòng.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường bất động sản bước vào giai đoạn sàng lọc và tái cấu trúc mạnh mẽ, giá trị của một dự án ngày càng được nhìn nhận từ những yếu tố thực chất: vị trí, quy hoạch, chất lượng sản phẩm, tiến độ và khả năng đáp ứng nhu cầu ở thực. Theo định hướng đó, MIK Group đang đẩy mạnh chiến lược phát triển dài hạn tại phía Nam, tập trung vào những dự án được đầu tư bài bản, góp phần bổ sung nguồn cung nhà ở chất lượng và đồng hành cùng quá trình phát triển đô thị của TP.HCM.
(VNF) - Liên danh gồm CII, CII PPP và IMIC vừa được TP.HCM lựa chọn làm nhà đầu tư dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 theo phương thức PPP, hợp đồng BOT. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 6.276 tỷ đồng, trong đó nhóm CII tham gia với tỷ lệ 51%.
(VNF) - Áp lực từ lãi suất cao, trong khi thời gian ưu đãi vay mua nhà sắp hết, khiến hàng loạt chủ nhà “ngộp thở”, phải rao bán cắt lỗ với mức cắt lên tới hàng chục % giá trị sản phẩm. Điều này mở ra mùa đi săn hàng giá thấp tốt nhất trong hơn 2 năm qua.
(VNF) - VSIP vừa khởi công KCN VSIP Quảng Ninh quy mô 448,16ha tại KKT ven biển Quảng Yên, hướng tới thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất hiện đại.
(VNF) - Khu công nghiệp Tân Lân 3 có tổng vốn đầu tư 8.450 tỷ đồng do CTCP IMG Long An làm nhà đầu tư. Doanh nghiệp này có mối quan hệ mật thiết với CTCP Đầu tư IMG do ông Lê Tự Minh làm Chủ tịch.
(VNF) - Tuyến cao tốc La Sơn – Hòa Liên dài gần 66km, nối TP. Huế với TP. Đà Nẵng, đang được hoàn thiện những hạng mục cuối cùng sau khi cơ bản hoàn thành mở rộng lên 4 làn xe.