Vì sao cả Phố Wall dõi theo chỉ số KOSPI của Hàn Quốc?

Vị thế mới trên bản đồ đầu tư toàn cầu

Đối với các nhà quản lý quỹ tại London, New York hay Tokyo, một thói quen mới đang dần hình thành trước mỗi phiên giao dịch: theo dõi diễn biến của thị trường chứng khoán Hàn Quốc.

Chỉ vài năm trước, Hàn Quốc vẫn thường được xem là một thị trường khu vực, nổi bật nhờ các tập đoàn xuất khẩu lớn nhưng chưa giữ vai trò trung tâm trong các quyết định phân bổ vốn toàn cầu. Giờ đây, sự trỗi dậy của ngành bán dẫn trong chu kỳ đầu tư công nghệ mới đã làm thay đổi đáng kể vị thế này.

Với quy mô vốn hóa khoảng 4.000 tỷ USD, chứng khoán Hàn Quốc không chỉ phản ánh sức khỏe của nền kinh tế trong nước mà còn trở thành một chỉ báo sớm về khẩu vị rủi ro của giới đầu tư toàn cầu. Nguyên nhân nằm ở vai trò đặc biệt của hai doanh nghiệp dẫn dắt thị trường là Samsung Electronics và SK Hynix - những nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới.

Hai tập đoàn này giữ vị trí quan trọng trong lĩnh vực bộ nhớ băng thông cao (HBM), loại chip then chốt phục vụ các hệ thống AI tạo sinh. Vì vậy, biến động của cổ phiếu Samsung và SK Hynix không còn chỉ là câu chuyện riêng của thị trường Seoul, mà đã trở thành tín hiệu để nhà đầu tư toàn cầu đánh giá triển vọng của toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn.

Khi kỳ vọng đối với ngành chip tăng lên, dòng tiền nhanh chóng tìm đến thị trường Hàn Quốc. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào trong triển vọng bán dẫn cũng có thể tạo ra làn sóng điều chỉnh lan rộng sang các thị trường khác.

Sự thay đổi trong cách nhìn nhận này đang thể hiện rõ trong hành vi của các nhà đầu tư quốc tế. Ông Tai Hui, Chiến lược gia trưởng thị trường châu Á - Thái Bình Dương của JPMorgan Asset Management, mới đây lần đầu tiên sau 14 năm trình bày một chuyên đề riêng về Hàn Quốc trước đội ngũ đầu tư toàn cầu của công ty.

Tại Nhật Bản, các nhà giao dịch cũng bắt đầu đưa chỉ số KOSPI vào danh sách theo dõi thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào những thị trường lớn quen thuộc trong khu vực.

“Giờ đây, tất cả chúng ta đều là nhà đầu tư Hàn Quốc”, ông Hani Redha, nhà quản lý danh mục đầu tư tại PineBridge Investments ở London, nhận định. Đối với ông Redha, việc theo dõi thị trường Seoul đã trở thành một phần trong quy trình đầu tư hàng ngày. Mỗi buổi sáng, ông bắt đầu bằng việc kiểm tra diễn biến cổ phiếu Hàn Quốc để đánh giá tình trạng của xu hướng đầu tư AI.

Sau khi thị trường Seoul đóng cửa, sự chú ý tiếp tục chuyển sang các chứng chỉ lưu ký tại Mỹ (ADR) của SK Hynix và các quỹ ETF tập trung vào cổ phiếu Hàn Quốc đang giao dịch tại New York.

Thêm vào đó, chứng khoán Hàn Quốc đang ngày càng vận động cùng nhịp với nhóm cổ phiếu công nghệ toàn cầu, thay vì chỉ phản ánh các yếu tố nội tại của nền kinh tế trong nước. Hệ số tương quan trong 60 ngày giữa KOSPI và Nasdaq 100 đã tăng lên 0,46, gần mức cao nhất trong hai năm và cao hơn đáng kể so với mức trung bình 5 năm là 0,16.

“Hàn Quốc về cơ bản đã trở thành một phần trong cùng hệ sinh thái biến động với Nasdaq và SOX. SK Hynix, Samsung và KOSPI hiện đóng vai trò như những chỉ báo sớm về rủi ro liên quan tới ngành bán dẫn”, ông Ivan Feinseth, Giám đốc đầu tư tại Tigress Financial Partners ở New York, nhận xét.

Theo ông Feinseth, Hàn Quốc không còn là “một thị trường mới nổi xa xôi chỉ đóng vai trò thứ yếu”. Ảnh hưởng của thị trường này thậm chí còn rõ nét hơn trong những giai đoạn biến động mạnh.

Dữ liệu của Bloomberg cho thấy mức độ nhạy cảm của Nasdaq 100 với KOSPI trong những thời điểm thị trường Hàn Quốc suy yếu đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 1990 vào ngày 7/7. Một chỉ số tương tự đối với MSCI World cũng đạt mức cao nhất trong 4 năm.

Tại HSBC, ông Herald van der Linde, Trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết Hàn Quốc hiện xuất hiện trong “tất cả các cuộc họp” của giới đầu tư.

Khi đòn bẩy khuếch đại rủi ro

Tuy nhiên, sự nổi lên nhanh chóng của chứng khoán Hàn Quốc cũng đi kèm với nhiều rủi ro. Kospi đã trở thành một trong những chỉ số chuẩn có mức độ biến động mạnh nhất thế giới, khi giao dịch sử dụng đòn bẩy khiến những chuyển động của thị trường bị khuếch đại.

Tổng giá trị các vị thế đầu tư sử dụng đòn bẩy tại Hàn Quốc đã tăng lên mức kỷ lục 29.200 tỷ won (19,7 tỷ USD) vào đầu tháng 7, sau khi các quỹ ETF đơn cổ phiếu liên kết với Samsung Electronics và SK Hynix được đưa vào giao dịch.

Các sản phẩm này thu hút mạnh sự quan tâm của nhà đầu tư cá nhân, nhiều người sử dụng thêm đòn bẩy để gia tăng mức độ tiếp xúc với nhóm cổ phiếu AI. Ở thời điểm hưng phấn nhất, Kospi đã tăng tới 116% trong năm nay, đưa Hàn Quốc trở thành thị trường chứng khoán lớn thứ 6 thế giới về vốn hóa.

Nhưng khi kỳ vọng đảo chiều, chính cơ chế từng thúc đẩy đà tăng lại trở thành yếu tố làm trầm trọng thêm sự suy giảm. Việc các vị thế đòn bẩy bị thanh lý đã khiến biến động tăng mạnh, thậm chí dẫn tới những thời điểm phải tạm ngừng giao dịch.

Sự tương đồng này khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng tới cuộc khủng hoảng chứng khoán Trung Quốc năm 2015. Khi đó, thị trường Trung Quốc tăng hơn 60% chỉ trong nửa đầu năm nhờ làn sóng đầu cơ và dòng tiền vay mượn, trước khi xóa sạch toàn bộ thành quả trong vài tháng khi cơ quan quản lý siết chặt hoạt động giao dịch ký quỹ.

Cuộc sụp đổ đã khiến thị trường chứng khoán Trung Quốc mất khoảng 5.000 tỷ USD vốn hóa, đồng thời kéo theo nhiều năm trì trệ và sự giám sát chặt chẽ hơn đối với giao dịch bằng vốn vay.

Hiện nay, tổng giá trị các khoản đầu tư sử dụng đòn bẩy trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đạt khoảng 2.900 tỷ nhân dân tệ (428,6 tỷ USD), tương đương 2,9% vốn hóa nhóm cổ phiếu lưu hành tự do, thấp hơn mức 4,7% trước cuộc khủng hoảng năm 2015. Đầu năm nay, Bắc Kinh cũng chủ động nâng tỷ lệ ký quỹ bắt buộc từ 80% lên 100% khi thị trường xuất hiện dấu hiệu tăng nóng.

Theo ông Stephen Innes, đối tác quản lý tại SPI Asset Management, đòn bẩy không phải nguyên nhân tạo ra đợt điều chỉnh của ngành bán dẫn, Nhưng nó khiến con đường đi xuống của thị trường trở nên dốc hơn, loại bỏ những điểm tựa an toàn và khiến tất cả mọi người cùng lao vào cuộc chơi.

Diễn biến tại Hàn Quốc cho thấy trong một chu kỳ công nghệ được thúc đẩy bởi kỳ vọng lớn như AI, thị trường không chỉ quan tâm đến tiềm năng của công nghệ mà còn theo dõi khả năng chuyển hóa kỳ vọng thành lợi nhuận thực tế.

Kospi có thể đang trải qua một giai đoạn điều chỉnh, nhưng vai trò mới của Hàn Quốc trong hệ sinh thái đầu tư toàn cầu khó có thể đảo ngược. Từ một thị trường từng đứng ngoài tâm điểm, Seoul giờ đây đã trở thành nơi giới đầu tư tìm kiếm những tín hiệu đầu tiên về sức khỏe của cuộc đua AI.