(VNF) - Theo ông Bùi Thế Bảo - chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, nhà sáng lập công ty Chìa Khóa Vàng, đã đến lúc mỗi người cần thay đổi tư duy từ "để dành" sang "đầu tư cho tuổi hưu", chủ động xây dựng một "quỹ hưu trí tự thân". Đây không chỉ là giải pháp đảm bảo an ninh tài chính cá nhân mà còn góp phần hình thành dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Những năm gần đây, câu chuyện già hóa dân số, áp lực an sinh xã hội và nhu cầu tích lũy cho tuổi nghỉ hưu ngày càng được quan tâm. Tuy nhiên, phần lớn người Việt vẫn lựa chọn gửi tiết kiệm, mua vàng hoặc bất động sản thay vì xây dựng một kế hoạch đầu tư dài hạn.
Trao đổi với VietnamFinance, ông Bùi Thế Bảo - chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, nhà sáng lập công ty Chìa Khóa Vàng, cho rằng thay vì chỉ nhìn quỹ hưu trí như một sản phẩm tài chính, mỗi người nên chủ động xây dựng một "quỹ hưu trí tự thân" từ sớm. Theo ông, đây không chỉ là cách chuẩn bị cho tương lai tài chính của chính mình mà còn là lời giải cho bài toán thiếu dòng vốn dài hạn của thị trường Việt Nam.
- Người Việt có xu hướng tích lũy rất lớn nhưng chủ yếu nằm ở tiền gửi, vàng hoặc bất động sản. Theo ông, cần thay đổi điều gì để khoản tiết kiệm dài hạn của người dân có thể chuyển hóa thành vốn đầu tư thông qua quỹ hưu trí?
Ông Bùi Thế Bảo: Thói quen găm giữ vàng, bất động sản hay gửi tiết kiệm là hệ quả của văn hóa phòng thủ và những biến động lịch sử, đó là tâm lý hoàn toàn dễ hiểu. Để khơi thông dòng vốn này sang quỹ hưu trí, chúng ta cần giải quyết ba rào cản cốt lõi:
Thứ nhất là niềm tin và tính minh bạch. Tiền hưu trí là "bát cơm lúc tuổi già", người dân chỉ giao phó khi họ thấy hệ thống quản trị rủi ro của quỹ đủ mạnh và được Nhà nước bảo vệ pháp lý tuyệt đối.
Thứ hai là giáo dục tài chính cá nhân. Cần truyền thông mạnh mẽ để người dân hiểu sự khác biệt giữa tiết kiệm và đầu tư, cũng như sức mạnh của lãi kép trong 20-30 năm mà vàng hay tiền gửi không thể mang lại.
Thứ ba, và quan trọng nhất là khuyến khích hành động đồng loạt: Từ phía nhà nước, công chức, viên chức, công đoàn, doanh nghiệp… kèm theo những chính sách hay lợi ích kinh tế hấp dẫn. Nếu không có "củ cà rốt" đủ hấp dẫn, rất khó để thay đổi thói quen cố hữu của người dân.
- Nếu tỷ lệ người dân tham gia quỹ hưu trí tự nguyện tăng lên trong thời gian tới, ông dự báo điều này sẽ làm thay đổi cấu trúc dòng tiền như thế nào? Liệu thị trường có bớt phụ thuộc vào dòng vốn ngắn hạn và tâm lý đầu cơ?
Ông Bùi Thế Bảo: Nếu quỹ hưu trí tự nguyện bùng nổ, cấu trúc dòng tiền trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ có một sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt: chuyển từ thị trường "đám đông" sang thị trường "tổ chức".
Khi dòng vốn hưu trí đủ lớn, nó sẽ đóng vai trò như một "tấm nệm giảm xóc" khá tốt. Khi thị trường hoảng loạn và nhà đầu tư cá nhân bán tháo, các quỹ hưu trí với lợi thế nguồn vốn dài hạn và dồi dào sẽ là bên mua vào, giúp cân bằng thị trường.
Hơn thế nữa, các quỹ này quản lý tiền của hàng triệu người lao động nên họ có tiêu chuẩn lựa chọn doanh nghiệp rất khắt khe. Dòng tiền sẽ tự động nắn chảy vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, có quản trị minh bạch.
Điều này không chỉ làm giảm tính đầu cơ mà còn thanh lọc chất lượng hàng hóa trên TTCK, ép các doanh nghiệp phải làm ăn thật, báo cáo thật nếu muốn tiếp cận nguồn vốn khổng lồ này.
- Có ý kiến cho rằng Việt Nam thiếu dòng vốn "kiên nhẫn" để tài trợ cho các doanh nghiệp tăng trưởng dài hạn. Theo ông, liệu quỹ hưu trí tự nguyện có thể trở thành lời giải cho bài toán này?
Ông Bùi Thế Bảo: Nếu nhìn quỹ hưu trí tự nguyện trong một bức tranh rộng hơn về quản lý tài chính cá nhân, theo tôi, mục tiêu cuối cùng không phải là sở hữu một sản phẩm quỹ hưu trí, mà là mỗi người xây dựng được một "quỹ hưu trí tự thân" cho chính mình.
Trong đó, quỹ hưu trí tự nguyện là một công cụ quan trọng, bên cạnh bảo hiểm xã hội (bắt buộc hoặc tự nguyện) và các hình thức đầu tư tích sản dài hạn và phổ biến hơn như quỹ mở, ETF hay cổ phiếu của những doanh nghiệp có nền tảng tốt. Sự kết hợp giữa các kênh này sẽ giúp đa dạng hóa nguồn thu nhập khi nghỉ hưu và nâng cao mức độ an toàn tài chính.
Khi nhìn theo cách tiếp cận đó, quỹ hưu trí tự nguyện không chỉ là một sản phẩm đầu tư mà còn là một phần của dòng vốn "kiên nhẫn" mà thị trường Việt Nam đang rất thiếu trong cả tư duy lẫn hành động. Đây là dòng tiền được đầu tư với tầm nhìn hàng chục năm, không bị chi phối bởi những biến động ngắn hạn của thị trường.
Về quy mô không hề nhỏ nếu chúng ta nhìn vào khối tài sản khổng lồ mà người dân đang găm giữ dưới dạng tiền gửi tiết kiệm và vàng. Vấn đề không phải là chờ đợi một thị trường quy mô lớn được thiết lập sẵn rồi mới tham gia, mà giải pháp nằm ở sự dịch chuyển.
Đã đến lúc mỗi người cần thay đổi tư duy từ "để dành" sang "đầu tư cho tuổi hưu". Đây không chỉ là giải pháp đảm bảo an ninh tài chính cá nhân trước biến động và lạm phát, mà còn góp phần hình thành dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Chỉ cần mỗi cá nhân thay đổi nhận thức, dịch chuyển một phần nhỏ dòng tiền nhàn rỗi từ tiết kiệm sang quỹ hưu trí hoặc quỹ mở hay cổ phiếu dài hạn, cùng với việc duy trì bảo hiểm xã hội, chúng ta đã tự động tạo ra một dòng vốn kiên nhẫn khổng lồ cho nền kinh tế, đồng thời tự lo liệu được tương lai hưu trí cho chính mình.
- Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán và phát triển trung tâm tài chính quốc tế, theo ông, quỹ hưu trí tự nguyện nên được nhìn nhận như một sản phẩm an sinh xã hội hay một định chế đầu tư chiến lược của thị trường vốn?
Ông Bùi Thế Bảo: Đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận quỹ hưu trí tự nguyện với "tư duy kép": Nó vừa là trụ cột an sinh xã hội, vừa là định chế đầu tư chiến lược. Tuy nhiên, trong bối cảnh cần nâng hạng và phát triển trung tâm tài chính, vai trò "định chế đầu tư chiến lược" cần được nhấn mạnh hơn bao giờ hết.
Sự dịch chuyển góc nhìn này ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế chính sách. Nếu chỉ coi đây là quỹ an sinh, chính sách sẽ thiên về bảo thủ, ép các quỹ phải mua phần lớn là Trái phiếu Chính phủ để "an toàn", vô tình làm giảm hiệu suất sinh lời và không hỗ trợ được thị trường vốn.
Ngược lại, khi coi đây là định chế đầu tư chiến lược, cơ quan quản lý sẽ mạnh dạn mở rộng hạn mức đầu tư, cho phép các quỹ phân bổ tỷ trọng lớn hơn vào cổ phiếu niêm yết, trái phiếu doanh nghiệp, và các tài sản thay thế khác. Chính dòng vốn này mới là bệ đỡ vững chắc để thị trường chứng khoán Việt Nam hấp thụ được các đợt nâng hạng lớn trong tương lai mà không bị sốc trước dòng vốn ngoại.
- Nếu đề xuất một cải cách có tính đột phá để thúc đẩy quỹ hưu trí tự nguyện trong 5 năm tới, ông sẽ ưu tiên điều gì? Và vì sao?
Ông Bùi Thế Bảo: Thay vì đề xuất các công cụ kỹ thuật hay chính sách vĩ mô, nếu được chọn một điểm nghẽn để tạo ra cú hích đột phá mang tính gốc rễ, tôi sẽ tiếp cận ở góc độ giáo dục tài chính toàn dân.
Thứ nhất, đối với thế hệ trẻ, môn học "Quản lý tài chính cá nhân và đầu tư tích sản" (trong đó bao hàm việc tự xây dựng quỹ hưu trí tự thân) phải được đưa vào làm môn học bắt buộc tại các trường đại học, cao đẳng và là điều kiện tiên quyết để xét tốt nghiệp. Quan trọng hơn, bộ môn này phải được giảng dạy theo hướng trang bị kỹ năng thực chiến, áp dụng trực tiếp vào cuộc sống của mỗi công dân thay vì sa đà vào lý thuyết hàn lâm.
Thứ hai, đối với lực lượng lao động bên ngoài - những người có thể không bước qua giảng đường đại học, chúng ta cần khuyến khích các công ty, xí nghiệp, và các đơn vị sử dụng lao động chủ động tuyên truyền, tổ chức đào tạo nội bộ các kiến thức này cho nhân viên của mình.
Cách tiếp cận này có thể đi chậm, nhưng nó cực kỳ chắc chắn, bền vững và tạo ra sự thay đổi đồng loạt trong toàn xã hội. Khi mỗi một người lao động, bất kể xuất phát điểm ở giảng đường hay phân xưởng, đều được trang bị "tấm khiên" tư duy tài chính, thì dòng vốn hưu trí dài hạn sẽ tự động được khơi thông một cách mạnh mẽ nhất.
Trân trọng cảm ơn ông!
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.
(VNF) - TS. Võ Trí Thành cho rằng, Việt Nam cần những nguồn vốn dài hạn hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, việc phát triển các định chế tài chính như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, bảo hiểm hay tài chính xanh sẽ góp phần mở rộng kênh dẫn vốn, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và tạo động lực cho tăng trưởng bền vững.
(VNF) - Từ những định chế năng động như TPBank, MB, SHB, Nam A Bank... đến "ông lớn" quốc doanh như Vietcombank, VietinBank, tất cả đều đang hướng về VIFC như một bước đệm để “ra biển lớn”, tăng khả năng kết nối với quốc tế cũng như tạo dư địa phát triển bền vững.
(VNF) - Trong khi các định chế tài chính tăng tốc “giữ chỗ” tại trung tâm tài chính quốc tế, startup và fintech vẫn thận trọng chờ “điểm rơi hệ sinh thái” để tham gia mạnh mẽ hơn.
(VNF) - Dù không ồn ào, làn sóng “cắm cờ” tại IFC đang âm thầm diễn ra có thể định hình lại cuộc chơi của ngành chứng khoán Việt Nam.
(VNF) - Xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế không đơn thuần là mục tiêu chiến lược, mà chính là "chìa khóa" để Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị vốn thế giới.
(VNF) - Báo cáo tài chính quý I/2026 phác họa một bức tranh kinh doanh khởi sắc của ngành ngân hàng với những con số lợi nhuận ấn tượng. Tuy nhiên, sự lệch pha giữa tốc độ huy động vốn (vốn đang tăng trưởng nhỏ giọt) và đà hồi phục của cầu tín dụng đang tạo ra một khoảng trống thanh khoản đáng kể. Chưa kể, trong môi trường lãi suất cao, khả năng hấp thụ vốn và trả nợ của doanh nghiệp bị bào mòn, khiến nợ quá hạn có xu hướng phình to.
(VNF) - Tỷ lệ sinh lao dốc đang trở thành mối lo lớn tại nhiều nền kinh tế châu Á, buộc các chính phủ phải chật vật tìm lời giải suốt nhiều năm qua. Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều tỷ phú và tập đoàn lớn tung thưởng tiền mặt, trợ cấp nhà ở, hỗ trợ nuôi con... nhằm khuyến khích người trẻ sinh con và cứu cuộc khủng hoảng dân số.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Ngành ngân hàng khép lại năm 2025 với một mùa "bội thu" lợi nhuận khi nhiều nhà băng ghi nhận mức tăng trưởng trước thuế ấn tượng. Tuy nhiên, phía sau những con số nổi bật đó vẫn còn nhiều vấn đề đáng chú ý xoay quanh nợ xấu, tín dụng và huy động vốn hay NIM.
(VNF) - Kế sách "ngàn vàng mua xương ngựa" từng được bậc quân vương áp dụng để chiêu hiền đãi sĩ từ hàng ngàn năm trước, nay đang được các doanh nhân sử dụng trong quyết dịnh định làm ăn của thời hiện đại.
(VNF) - Trải dài từ công nghệ cao đến các ngành sản xuất truyền thống, những tỷ phú tuổi Ngọ trên thế giới không chỉ xây dựng nên những đế chế kinh doanh mang tầm vóc toàn cầu mà còn trở thành biểu tượng sống trong lĩnh vực mình theo đuổi, đại diện cho tinh thần bứt phá, quyết liệt và không ngừng tiến về phía trước.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường tài chính liên tục biến động, ThS. Thành Công TC đã có những chia sẻ về chiến lược đầu tư quỹ hiệu quả, cách phân bổ danh mục và vai trò của quỹ trong một chu kỳ nhiều biến động.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, ThS. Thành Công TC cho rằng rào cản lớn nhất của thị trường quỹ tại Việt Nam không nằm ở hiệu quả đầu tư, mà đến từ tư duy ngắn hạn của nhà đầu tư và những hạn chế trong cơ chế chính sách, truyền thông.
