An Giang trung tâm kinh tế biển phía Nam tổ quốc

Đặc khu Phú Quốc: Đột phá về đầu tư, tài chính và hành chính

Đặc khu Phú Quốc có tổng diện tích hơn 589km², bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của 2 phường Dương Đông, An Thới và 6 xã Dương Tơ, Hàm Ninh, Cửa Dương, Bãi Thơm, Gành Dầu, Cửa Cạn của TP. Phú Quốc cũ. Được xác lập là đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, đặc khu Phú Quốc giữ vai trò chiến lược trên nhiều lĩnh vực: là trung tâm kinh tế biển, đầu tàu phát triển du lịch, điểm thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đặc biệt với hệ thống hạ tầng đồng bộ gồm sân bay quốc tế, cảng biển và mạng lưới giao thông kết nối liên vùng, Phú Quốc là điểm kết nối then chốt giữa Việt Nam với ASEAN và các trung tâm kinh tế lớn trên thế giới. Việc trở thành đặc khu giúp Phú Quốc có cơ hội áp dụng các cơ chế chính sách đột phá về đầu tư, tài chính và hành chính, từ đó thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững và toàn diện.

Tỉnh An Giang định hướng phát triển Phú Quốc thành trung tâm kinh tế biển, đô thị thông minh và du lịch sinh thái bền vững; đẩy mạnh hội nhập quốc tế, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao; đồng thời giữ gìn môi trường sinh thái và văn hóa bản địa trong quá trình phát triển. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: phát triển du lịch xanh, dịch vụ logistics biển, công nghệ cao, dịch vụ tài chính; đầu tư hoàn thiện cảng hàng không quốc tế, nâng cấp cảng biển, mở rộng hạ tầng giao thông đô thị và viễn thông; liên kết đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; quy hoạch không gian xanh, quản lý rác thải, phát triển năng lượng tái tạo và xây dựng khung pháp lý đặc thù cho mô hình đặc khu.

Trong những năm vừa qua, Phú Quốc có hơn 300 dự án đầu tư. Sự vào cuộc của các tập đoàn kinh tế tư nhân Sun Group, VinGroup, BIM Group… đã kiến tạo hệ sinh thái du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp trải dài khắp hòn đảo, với những thương hiệu quản lý khách sạn nổi tiếng thế giới như Marriott International, Accor hay Rosewood Hotels, Curio Collection by Hilton… và sắp tới đây là Rixos, The Luxury Collection, Ritz Carlton Reserve…

Phú Quốc đã được lựa chọn trở thành điểm đăng cai APEC 2027. Theo đó, 21 dự án đầu tư có tổng ngân sách hàng trăm nghìn tỷ đồng từ hạ tầng xã hội, hạ tầng giao thông, đến hệ sinh thái nghỉ dưỡng - du lịch cao cấp, sẽ tạo cú bật mạnh mẽ cho Phú Quốc trong giai đoạn tăng trưởng chất lượng cao, và khẳng định vai trò là trung tâm mới của kinh tế biển Việt Nam.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, 2 tỉnh trước đây có là không gian phát triển nhỏ hẹp, mối liên hệ, liên kết vùng còn khó khăn do nhiều cấp quyết định, kết cấu hạ tầng kinh tế chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Cảng biển chưa hiện đại, năng lực bốc xếp - tiếp nhận hàng hóa hạn chế, thiếu cảng nước sâu và trung tâm logistics đa ngành quy mô lớn.

Do đó, An Giang mới cần phải ưu tiên nguồn lực tập trung đầu tư mạnh mẽ hơn, nhanh hơn, nhất là hoàn thiện cao tốc nội tỉnh và liên vùng để tăng cường giao lưu kinh tế, thương mại, văn hóa và xử lý vấn đề liên vùng, liên tỉnh; nâng cấp sân bay để đáp ứng yêu cầu mới, nhất là sân bay Phú Quốc; đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị TOD (Transit Oriented Development) dọc các tuyến cao tốc để phát triển Tứ giác Long Xuyên. Đặc biệt là Rạch Giá, với vị trí trung tâm chính trị kinh tế của toàn tỉnh; cuối cùng là phát triển cảng biển và cảng sông đa năng, phục vụ logistics, xuất nhập khẩu và du lịch.

Ông Mừng chỉ ra, công tác thu hút đầu tư trong đất liền của 2 tỉnh trước đây đều khó khăn do thiếu quỹ đất sạch, suất đầu tư cao, đặc biệt chưa có nhiều dự án phát triển công nghiệp chế biến sâu, chế biến tinh, nên chưa tạo được giá trị gia tăng cao cho sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh. Do vậy, thời gian tới cần ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao để bứt phá. Ngoài ra, cần đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, phát triển đô thị - thương mại - dịch vụ và du lịch, logistics đa ngành, năng lượng tái tạo để phát triển bền vững.

Tỉnh An Giang cũng thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành kinh tế trọng điểm của tỉnh. Vì vậy, cần phải có những cơ chế, chính sách đột phá để đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xây dựng thành công chính quyền số và kinh tế số.

An Giang trung tâm kinh tế biển của quốc gia

Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải nêu rõ, tỉnh An Giang đang đứng trước một thời cơ lịch sử để phát huy vai trò "trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, trở thành vùng kinh tế năng động". An Giang hội tụ đủ các yếu tố "đồng bằng, đồi núi, biển đảo, biên giới", có tiềm năng lớn về nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển, kinh tế biên mậu, logistics, du lịch và đô thị thông minh, nhất là du lịch chất lượng cao.

An Giang xác định mục tiêu đến năm 2030, tỉnh An Giang là tỉnh khá của cả nước, là trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, đặc khu Phú Quốc đạt tầm cỡ quốc tế, Rạch Giá là trung tâm chính trị, hành chính, thương mại, dịch vụ tổng hợp, vùng tứ giác Long Xuyên – Châu Đốc – Rạch Giá – Hà Tiên là động lực phát triển công nghiệp, logistics và du lịch văn hóa, sinh thái, trung tâm nghiên cứu phát triển giống và sản xuất nông nghiệp, thủy sản, dược liệu, phát triển kinh tế biên mậu…

Theo PGS.TS. Bùi Văn Huyền, -Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), An Giang có thể phát triển với 6 định hướng lớn đó là 1 nhất thể (hợp nhất 1 tỉnh, tạo ra một tầm nhìn, một hành động, một niềm tin), 2 trục kết nối (trục nội vùng với tuyến Vàm Cống – Rạch Sỏi là tuyến dọc xương sống thúc đẩy kinh tế tổng hợp hướng đến kết nối Hà Tiên và Phú Quốc; trục ngang cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng để kết nối với ĐBSCL hướng ra cảng Trần Đề), 3 đột phá (đột phá về kinh tế, đột phá hạ tầng, đột phá ứng dụng công nghệ Thông tin và chuyển đổi số); 4 trụ cột phát triển (phát triển về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân; hoàn thiện thể chế phát triển; tăng cường hội nhập, hợp tác, liên kết vùng – quốc tế); 5 vùng trọng điểm (gồm Rạch Giá, Long Xuyên, Phú Quốc, Châu Đốc, Hà Tiên), 6 danh mục phát triển (gồm: Đề án rà soát lại quy hoạch, đề án phát triển tứ giác Long Xuyên, đặc khu Phú Quốc, kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển; đề án phát triển kinh tế tư nhân; chương trình phát triển hạ tầng; đề án phát triển nguồn nhân lực; đề án chuyển dịch cơ cấu kinh tế).

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, tỉnh An Giang mới, không chỉ là mở rộng về diện tích, địa giới, mà là một không gian cơ hội mới. An Giang giờ đây vừa là đầu nguồn, vừa là cuối sông; vừa có đất ngập nước, vừa có đất chuyển tiếp ra biển; vừa là vùng sản xuất, vừa là hệ sinh thái đa dạng, độc đáo. Trên cơ sở đó, nông nghiệp An Giang cần tích hợp đa tầng, đa lĩnh vực để tối ưu hóa giá trị trên từng đơn vị diện tích. Theo đó, tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo tư duy kinh tế, trong kỷ nguyên trí thông minh nhân tạo và định hướng kinh tế xanh, là yêu cầu cấp thiết. Thay vì phân ngành đơn lẻ, chia tách nông nghiệp với lâm nghiệp hay ngư nghiệp, cần tiếp cận theo tư duy mới là coi Nông nghiệp như một hệ sinh thái đa tầng, đa lĩnh vực, nơi mọi giá trị được tích hợp, gắn kết chặt chẽ.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng, tỉnh An Giang mới hội tụ đầy đủ các yếu tố “biển, biên giới và nội địa” để phát triển, không phải một số lĩnh vực mà phải phát triển toàn diện trên tất cả lĩnh vực, đảm bảo hài hòa, bền vững, trong đó, tập trung vào 3 trụ cột kinh tế (kinh tế biển, kinh tế biên mậu và kinh tế nông nghiệp).

Về kinh tế biển, tỉnh hướng đến trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh quốc gia; chú trọng phát triển du lịch biển, trọng tâm là đặc khu Phú Quốc; chú trọng phát triển đô thị hướng biển; ưu tiên phát triển hạ tầng cho phát triển kinh tế; thúc đẩy phát triển nuôi biển công nghệ cao.

Về kinh tế biên mậu, tỉnh An Giang mới sẽ kết nối biên giới qua hệ thống 9 cửa khẩu (trong đó có 3 cửa khẩu quốc tế; Cửa khẩu Khánh Bình đang chuẩn bị nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế), giúp đẩy mạnh kinh tế cửa khẩu, giao thương với Campuchia và tiểu vùng Mekong, tăng cường kết nối, liên kết vùng thông qua tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, tuyến N1, sắp tới là tuyến cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu.

Về kinh tế nông nghiệp, tỉnh An Giang mới sau hợp nhất gần như “ôm trọn” vùng Tứ giác Long Xuyên với 4 góc là 4 đô thị lớn của tỉnh. Rạch Giá là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế tổng hợp; Long Xuyên là trung tâm kinh tế tổng hợp, đa ngành, phát triển công nghiệp chế biến - nông nghiệp công nghệ cao; Châu Đốc là trung tâm du lịch tâm linh- kinh tế biên mậu; Hà Tiên là đô thị du lịch - kinh tế biển kết hợp kinh tế biên mậu để phát huy vị thế Biển Tây.

Vùng lõi Tứ giác Long Xuyên là vùng động lực đầy tiềm năng để phát triển kinh tế nông nghiệp, công nghiệp chế biến sâu, chế biến tinh gắn với vùng nguyên liệu tập trung, logistics, trung tâm nghiên cứu phát triển giống và sản xuất nông nghiệp, thủy hải sản, dược liệu ứng dụng công nghệ cao, quy mô lớn với phương châm “4 tại chỗ” (nguyên liệu tại chỗ, nhà máy tại chỗ, nhân lực tại chỗ, xuất khẩu tại chỗ) để kinh tế nông nghiệp bứt phá trong thời gian tới.

Tỉnh An Giang cũng từng bước hình thành các trục, hành lang kinh tế mới, như: Trục Châu Đốc - Long Xuyên - Cần Thơ; trục Phú Quốc - Hà Tiên - Tịnh Biên - Châu Đốc - Tân Châu; trục Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu và tam giác phát triển Phú Quốc - Rạch Giá - Hà Tiên. Cùng với cơ chế đặc thù phát triển kinh tế biển và du lịch của đặc khu Phú Quốc, gắn với sự kiện tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027, sẽ mở ra thời cơ rất thuận lợi cho tỉnh An Giang phát triển trong thời gian tới.