Trao đổi cùng Tạp chí Đầu tư Tài chính, ông Toni Kristian Eliasz, chuyên gia cao cấp về phát triển số của Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Việt Nam, nhìn nhận dù đã có nhiều bước phát triển trong kinh tế số và đang ở một vị trí tốt nhưng con đường trở thành một cường quốc kỹ thuật số của Việt Nam không bằng phẳng.
Ông Toni Kristian Eliasz cho hay các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay, đa phần đều chưa có đủ năng lực và nguồn lực để tiếp nhận công nghệ mới.
- Ngay từ khi kinh tế số bắt đầu manh nha, Việt Nam đã có nhiều chính sách đón đầu xu hướng này. Ông có đánh giá như thế nào về điều này?
Ông Toni Kristian Eliasz: Việt Nam đang đặt nhiều tham vọng trong tiến trình chuyển đổi số. Chính phủ đã đặt ra mục tiêu rõ ràng, xác định đây là trụ cột để quốc gia phát triển, nâng tầm kinh tế.
Nhờ sự phát triển của kinh tế số, cũng như nhiều nơi trên thế giới, công nghệ tài chính (Fintech) đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc theo cấp số nhân tại Việt Nam. Xu hướng này dường như đang phát triển với môi trường thuận lợi từ sự phát triển không ngừng của các công dân số và số lượng ngày càng tăng của các công ty sáng tạo tham gia vào lĩnh vực này, nhiều công ty trong số đó đã có thể huy động đầu tư. Nhưng vấn đề nào cũng có hai mặt, chuyển đổi số và kinh tế số sẽ không phải là bức tranh toàn màu hồng.
- Ông có thể nói rõ hơn về điều này không?
Trong báo cáo “Kinh tế số: Con đường dẫn đến Ngày mai”, chúng tôi đã nhấn mạnh “Việt Nam đang ở một vị trí tốt nhưng không bằng phẳng để trở thành một cường quốc kỹ thuật số”.
Do sự phức tạp của nền kinh tế kỹ thuật số nên sẽ tồn tại một số thách thức, tôi sẽ chỉ đề cập tới một vài trong số chúng. Đầu tiên là giải phóng tiềm năng của dữ liệu để nó có thể trở thành động lực phát triển kinh tế số. Việt Nam có một khuôn khổ thể chế phức tạp và việc điều phối chương trình chuyển đổi kỹ thuật số còn khá rời rạc, thiếu các kỹ năng kỹ thuật số. Cùng với đó, thực tế cho thấy bản thân tiến trình chuyển đổi số tồn tại nhiều rủi ro, đặc biệt vấn đề an toàn, quyền riêng tư dữ liệu và an ninh mạng. Những vấn đề này nên được hiểu một cách đúng đắn để quá trình chuyển đổi số diễn ra bền vững và hiệu quả.
Kinh nghiệm khi tư vấn và làm việc trên khắp thế giới của World Bank cho thấy trong quá trình chuyển đổi số, nhiều quốc gia thường chỉ tập trung vào việc thu thập, xử lý dữ liệu mà quên vấn đề luật định. Cần có pháp luật rõ ràng để vừa giúp cộng đồng tiếp cận kho dữ liệu chung dễ dàng vừa tránh rủi ro về an ninh. Đây là một trong những tiền đề đầu tiên để tiến hành chuyển đổi số.
- Nhưng không thể không thừa nhận rằng, kinh tế số của Việt Nam có những bước phát triển đáng kể, chẳng hạn Việt Nam đang có xếp hạng cao về việc tiếp cận công nghệ, Internet, hay khung pháp lý để giao dịch số cũng đang phát triển, kỹ năng số có những thay đổi nhanh chóng…, thưa ông?
Tôi không phủ nhận thực tế này nhưng cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng nền kinh tế số của Việt Nam vẫn còn những điểm yếu như trong vấn đề đầu tư hạ tầng số, cơ sở dữ liệu còn đang phân mảnh cả chiều ngang lẫn chiều dọc, chuyển đổi số vẫn còn phân tán, tách biệt giữa các cơ quan, bộ ngành, địa phương…
Về khung pháp lý, đâu đó vẫn có đỗ trễ nhất định tới 5-10 năm so với thực tế, dẫn đến những quy định chồng chéo, làm cho tiến độ có thể đi nhanh hơn thì đang bị “mắc” lại.
Kinh tế số phát triển tại Việt Nam chủ yếu vẫn là nền tảng giao dịch được phát triển dựa trên các nền tảng sáng tạo đã có sẵn của thế giới như: Facebook, Google, Youtube, Grab, Gojek, Lazada, Shopee... Những nền tảng phát triển bởi Việt Nam còn hạn chế, tập trung chủ yếu ở các nền tảng thương mại điện tử. Nói chung, khả năng cạnh tranh so với các nền tảng thương mại lớn của các tập đoàn/công ty đa quốc gia chưa thực sự cao.
Cùng với đó, mức độ chủ động tham gia phát triển nền tảng kinh doanh tại Việt Nam cũng còn nhiều yếu kém và có phần tự phát. Thể chế, chính sách còn nhiều bất cập. Cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu. Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự là động lực phát triển kinh tế - xã hội. Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia chỉ mới được hình thành, chưa đồng bộ và hiệu quả.
Ngoài ra, quá trình chuyển đổi số quốc gia còn chậm, thiếu chủ động do hạ tầng phục vụ quá trình chuyển đổi số còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp còn bị động, năng lực tiếp cận, ứng dụng, phát triển công nghệ hiện đại còn thấp. Việc đấu tranh với tội phạm, bảo đảm an ninh mạng còn nhiều thách thức.
- Vậy đâu sẽ là mấu chốt để kinh tế số tại Việt Nam phát triển trong thời gian tới, thưa ông?
Theo tôi, dữ liệu là mấu chốt để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế số trong những năm tới.
- Ông có đề xuất gì để kinh tế số trở thành động lực quan trọng của kinh tế Việt Nam, thưa ông?
Ở góc độ chính sách, tôi cho rằng, Việt Nam cần tái cân bằng các chính sách đổi mới. Tôi hiểu rằng hiện nay Việt Nam đang khuyến khích những hoạt động nghiên cứu phát triển song cũng cần phải khuyến khích ứng dụng công nghệ có sẵn. Để làm được điều này, cần xem xét, có giải pháp khắc phục các rào cản, trong đó có rào cản liên quan tới những quy định trong lĩnh vực công nghệ tài chính, tăng cường huy động vốn cho hoạt động đổi mới sáng tạo, tiếp cận thị trường. Trong đó, cần có giải pháp huy động vốn từ khu vực tư nhân và có những chương trình hỗ trợ để có thể gia tăng sự hấp dẫn của doanh nghiệp đối với các nhà đầu tư.
Cùng với đó, cần có chính sách hỗ trợ cho các “vườn ươm” hiện có để gia tăng chất lượng và đầu ra. Theo kinh nghiệm thành công tại Kenya, nước này đã có chính sách kêu gọi đầu tư cho một số ngành nghề quan trọng, khuyến khích khởi nghiệp. Việt Nam nên nghiên cứu kinh nghiệm trên để gia tăng lợi ích vì số lượng công ty khởi nghiệp tại Việt Nam rất nhiều. Ngoài ra, Việt Nam cần đầu tư phát triển các tài sản cần thiết và quan trọng như hạ tầng cơ sở dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để có thể thúc đẩy sự phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
>>> Đón đọc Đặc san "Tương lai Tài chính số" của Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance
Tags:
(VNF) - Nhiều chuyên gia đánh giá quyết sách giảm 30% thuế TNDN cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh dưới 10 tỷ là rất cần thiết, tuy nhiên giải pháp này chỉ có tính chất trợ lực ngắn hạn, về lâu dài vẫn cần một chính sách căn cơ, thực chất và đồng bộ.
(VNF) - Thị trường vốn Việt Nam đang thiếu vắng các công cụ pháp lý hữu hiệu để nhà đầu tư cá nhân đòi lại công lý khi xảy ra các hành vi thao túng, gian lận.
(VNF) - TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, áp lực lên tỷ giá USD/VND sẽ gia tăng trong những tháng cuối năm. Để giảm sức ép, Việt Nam cần tăng nguồn cung ngoại tệ thông qua thu hút FDI, cải thiện cán cân thương mại và khuyến khích dòng kiều hối. Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam không còn nhiều dư địa để giảm lãi suất. Do đó, cần ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chuẩn bị các kịch bản ứng phó với biến động tỷ giá.
(VNF) - TS Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính ngân hàng khẳng định, việc Fed tăng lãi suất trở lại sau hơn 3 năm đang tạo thêm sức ép lên dòng vốn, tỷ giá và chi phí huy động vốn của Việt Nam. Trong bối cảnh nguồn vốn quốc tế trở nên đắt đỏ hơn, Việt Nam cần mở rộng các kênh huy động vốn dài hạn để đáp ứng nhu cầu vốn lớn trong giai đoạn 2026 - 2030.
(VNF) - Fed tăng lãi suất có thể gây thêm áp lực lên thị trường tiền tệ, tỷ giá và chi phí vốn tại Việt Nam. Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ chịu tác động rõ nét nhất khi USD mạnh lên, bởi bên cạnh lợi thế cho xuất khẩu, chi phí nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu cũng có thể tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
(VNF) - Đã có nhiều kinh nghiệm từ các nước về điều chỉnh mối quan hệ giữa nền tảng công nghệ như Grab, BE và tài xế - “đối tác” đã rõ, Việt Nam có thể học tập, áp dụng phù hợp nhưng về lâu dài, cần một cơ chế định danh pháp lý cho nhóm này và đảm bảo an sinh tối thiểu.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, trước khi Fed thực hiện tăng lãi suất, Việt Nam đã có sự chuẩn bị nhất định. Ngân hàng Nhà nước đã chủ động điều chỉnh tỷ giá trong thời gian qua và ây là một cách để “đón đầu” và hấp thụ trước một phần tác động từ việc Mỹ tăng lãi suất.
(VNF) - Việc Quốc hội thông qua chính sách giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp trong hai năm 2026–2027 đối với cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng không chỉ là giải pháp hỗ trợ tài chính trước mắt. Nếu được thực thi thuận lợi, chính sách có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới đầu tư, việc làm, tiêu dùng, quá trình chính thức hóa hộ kinh doanh và mở rộng nguồn thu ngân sách trong trung hạn.
(VNF) - Fed tăng lãi suất trở lại có thể gây thêm sức ép lên tỷ giá USD/VND, dòng vốn và thu hẹp dư địa điều hành lãi suất trong nước. Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, áp lực này có thể gia tăng, nhưng Việt Nam vẫn có những “bộ đệm” từ FDI, kiều hối, nguồn thu du lịch và sự linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước để tăng sức chống chịu trước biến động bên ngoài.
(VNF) - Tiến sĩ Trần Nguyên Đán phân tích, trong vận hành của nền tảng gọi xe như Grab, BE…có một phần chênh giữa chiết khấu điều khoản và tỷ lệ khấu trừ thực tế và đây chính là “hộp đen” mà các tài xế không thể biết được.
(VNF) - Cho rằng việc phát triển công nghiệp đến một lúc nào đó sẽ chạm ngưỡng, không thể phát triển mãi được, Chủ tịch KBC Đặng Thành Tâm nhấn mạnh Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất.
(VNF) - Theo Luật sư Hoàng Hà, việc nhóm tài xế kêu gọi tắt ứng dụng nhằm phản đối chính sách phí của nền tảng Grab không chỉ nhìn từ góc độ % chiếu khấu hay giá một chuyến đi mà về lâu dài cần một cơ chế pháp lý riêng bảo vệ cho nhóm người yếu thế này.
(VNF) - Tài xế được gọi là "đối tác", tự bỏ vốn mua xe, tự chịu chi phí vận hành và có quyền lựa chọn thời gian làm việc. Nhưng giá cước, phí nền tảng, phân bổ chuyến, điều kiện thưởng và nhiều yếu tố quyết định thu nhập lại nằm chủ yếu trong tay Grab.
(VNF) - Việt Nam tiếp tục mở rộng thu hút đầu tư nước ngoài, nhưng cùng với dòng vốn ngày càng lớn, yêu cầu đối với khu vực FDI cũng thay đổi. Doanh nghiệp nước ngoài không chỉ được kỳ vọng mang vốn, công nghệ và thị trường vào Việt Nam, mà còn phải tuân thủ pháp luật, bảo vệ người tiêu dùng, cạnh tranh bình đẳng và tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế.
(VNF) - Công nghiệp văn hóa giàu tiềm năng nhưng doanh nghiệp, nhất là startup, vẫn gặp khó về vốn và rủi ro thị trường. Sandbox có thể giúp giảm rủi ro pháp lý, kiểm chứng mô hình và củng cố niềm tin nhà đầu tư, qua đó mở thêm cơ hội hút vốn vào nội dung số, game, điện ảnh, AI và công nghệ sáng tạo. Về vấn đề này,
(VNF) - Kinh tế nền tảng tạo việc làm nhưng cũng dồn nhiều rủi ro về phía tài xế. Việt Nam cần minh bạch thuật toán, giá cước và cơ chế chia sẻ lợi ích.
(VNF) - Ngày 11/09, nằm trong khuôn khổ sự kiện Đối thoại Hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026), Nam A Bank tiếp tục khẳng định vai trò là tổ chức tài chính tiên phong sát cánh cùng chính quyền Thành phố trong các hoạt động đối ngoại đa phương, thúc đẩy chuyển đổi xanh và kết nối hạ tầng – tài chính quốc tế.
(VNF) - Muốn tạo sức ép lên Grab, tài xế phải cùng nhau 'đình công' bằng cách tắt ứng dụng. Nhưng với những người đang trả góp chiếc xe, mỗi ngày không chạy cũng đồng nghĩa dòng tiền trả nợ bị ngắt.
(VNF) - Sức lao động tài xế công nghệ chịu tác động từ giá cước, thuật toán và chính sách nền tảng. Ai đang thực sự quyết định thu nhập của tài xế?
(VNF) - Theo GS. Trần Thọ Đạt - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, tăng trưởng chỉ có thể được nâng lên một quỹ đạo mới khi các chính sách hỗ trợ được chuyển thành dòng vốn, mặt bằng, năng lượng, thủ tục và cơ hội thị trường cụ thể cho doanh nghiệp.
(VNF) - Nhìn lại chặng đường 81 năm kể từ ngày thành lập nước, TS. Huỳnh Thanh Điền, Giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, những thành tựu kinh tế Việt Nam đạt được là một “kỳ tích”, đặc biệt khi đặt trong tương quan với xuất phát điểm thấp và khoảng thời gian phát triển kinh tế thị trường chưa quá dài.
(VNF) - Quyết định 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045. Một trong những định hướng của Đề án là phổ cập kiến thức tài chính cho người dân, với mục tiêu đưa giáo dục tài chính vào trường học trong năm 2027, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển lành mạnh, bền vững của thị trường tài chính.
(VNF) - Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, đổi mới mô hình phát triển không chỉ là thay đổi cách thức tăng trưởng mà trước hết phải thay đổi tư duy quản trị. Nhà nước cần chuyển từ “xin - cho”, tiền kiểm và kiểm soát sang kiến tạo, dẫn dắt, hậu kiểm, qua đó mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực của nền kinh tế.
(VNF) - Với dự án cải tạo, phát huy giá trị Hồ Tây có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.000 tỷ đồng, Hà Nội đang đứng trước cơ hội biến “viên ngọc” này thành một động lực tăng trưởng mới, đồng thời mở rộng quyền thụ hưởng không gian công cộng cho hàng triệu người dân Thủ đô.
(VNF) - Hồ Tây không chỉ là một biểu tượng cảnh quan và ký ức của Hà Nội, mà còn là một “tài sản” đô thị với giá trị lớn về văn hóa, du lịch, dịch vụ và kinh tế. Đề án cải tạo, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây cùng tuyến đường cảnh quan ven hồ đang mở ra cơ hội đánh thức nguồn lực này, đồng thời đặt ra bài toán làm thế nào để phát triển kinh tế mà không đánh đổi những giá trị làm nên hồn cốt của Hồ Tây.
(VNF) - Nhiều chuyên gia đánh giá quyết sách giảm 30% thuế TNDN cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh dưới 10 tỷ là rất cần thiết, tuy nhiên giải pháp này chỉ có tính chất trợ lực ngắn hạn, về lâu dài vẫn cần một chính sách căn cơ, thực chất và đồng bộ.
(VNF) - Thanh Hà Cienco 5 đang được đẩy mạnh xây dựng, với nhiều dãy liền kề, biệt thự dần hiện hữu. Đây cũng là địa điểm được Hà Nội dự kiến bố trí nhà ở cho cư dân tại các dự án sai phạm của Mường Thanh trong trường hợp phải di dời.
