Theo báo cáo, ngay từ đầu, việc ra đời của VFA đã không phản ánh đúng nguyên tắc cơ bản là dựa trên sự tự nguyện, vì mục đích hoạt động của các hội viên.
"VFA đã ra đời dựa trên ý chí của một bộ phận các cơ quan quản lý nhà nước, với kỳ vọng sẽ trở thành cánh tay nối dài của Chính phủ để quản lý ngành gạo", báo cáo nhấn mạnh.
Báo cáo cũng cho biết bộ máy quản lý, điều hành của VFA được xây dựng với đầy đủ các vị trí, ban bệ và bộ phận giúp việc nhưng thực tế hoạt động rất kém hiệu qua và kém minh bạch.
Theo điều lệ thì VFA được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, nhưng vị trí chủ tịch hiệp hội lại vẫn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê chuẩn. Vị trí này cũng thường do lãnh đạo của Vinafood 1 và Vinafood 2 thay nhau đảm nhận. Nhiều mâu thuẫn nội bộ bùng phát từ đây, khi liên tục có sự thiếu minh bạch và tự nguyện trong bầu cử lãnh đạo.
VEPR đánh giá VFA chỉ là hiệp hội của doanh nghiệp và chỉ đại diện cho quyền lợi của doanh nghiệp lớn. Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc gia nhập VFA hiện nay đó là điều kiện "phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định của Chính phủ".
"Nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ, đang phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng cao nhưng lại không thể trở thành thành viên của hiệp hội. Như vậy dù có tên là Hiệp hội Lương thực Việt Nam nhưng VFA không bao phủ tới nông dân, thương nhân trung gian và cũng không đại diện cho quảng đại cộng đồng doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành gạo".
Thực tế hoạt động, VFA cũng không làm tròn vai trò bảo vệ hội viên và bị chỉ trích rất mạnh mẽ khi trực tiếp tham gia vào thực thi Nghị định 109 – được cho là đang cản trở sự phát triển của các hội viên.
Thực tế VFA đang thực thi vai trò bảo vệ lợi ích cho các doanh nghiệp nhà nước, thay vì đông đảo doanh nghiệp tư nhân. Điều này được thể hiện rõ qua việc triển khai hợp đồng tập trung (G2G). Các quyết định phân bổ của VFA dựa trên cách tiếp cận từ phía quản lý, không dựa trên sự đồng thuận và tự nguyện của hội viên từ trước. Giá gạo theo hợp đồng tập trung trong nhiều nhiều trường hợp thấp, gây thua lỗ cho doanh nghiệp được phân theo chỉ tiêu và trực tiếp đẩy giá thu mua cho nông dân giảm.
VFA cũng không có giá trị định hướng trong chiến lược phát triển thị trường và liên kết năng động của khối doanh nghiệp tư nhân, đồng thời thất bại trong vai trò dẫn dắt khối doanh nghiệp nhà nước thu hẹp khoảng cách về năng lực phát triển thị trường và kết nối với khối doanh nghiệp tư nhân.
Tư duy thị trường của VFA xuất phát tù việc lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước kiêm nhiệm lãnh đạo VFA, trong khi khối doanh nghiệp nhà nước đang tụt hậu so với khối tư nhân cả về năng lực phát triển thị trường và năng lực liên kết sản xuất.
Với bản chất là hiệp hội của doanh nghiệp xuất khẩu, VFA thiếu quan tâm đến thị trường nội địa, mặc dù doanh nghiệp hội viên liên tục phản ánh về cơ hội thị trường nội địa, khiến quyền lợi của hội viên không được đảm bảo.
VFA đã thất bại trong việc triển khai chính các nhiệm vụ trong điều lệ, lẫn nhu cầu thực tế của doanh nghiệp hội viên. Các hoạt động xúc tiến thương mại của VFA rất kém hiệu quả. VFA cũng chưa có bất cứ hoạt động cụ thể nào liên quan đến nghiên cứu đề xuất các dự án đầu tư phát triển sản xuất, chế biến và kinh doanh lương thực, hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi cho các hội viên tiếp cận nguồn vốn.
Theo VEPR, mối quan hệ của VFA với nhà nước ở hai cấp độ trung ương và địa phương về các khía cạnh trao quyền và phân quyền. Chính quyền trung ương đã dần trao quyền lực ngày càng lớn cho VFA, đặc biệt khi lúa gạo nội địa dư thừa lớn và xuất khẩu gạo trở nên quan trọng.
Xung đột về mặt lợi ích giữa chính quyền địa phương và VFA thể hiện rõ thông qua chính sách thu mua tạm trữ thóc gạo: VFA nắm quyền phân bổ hạn ngạch xuất khẩu gạo theo hợp đồng G2G nhưng trách nhiệm thu mua, tạm trữ lại giao cho doanh nghiệp và địa phương.
Như vậy, doanh nghiệp và chính quyền địa phương không được chủ động đầu ra, nắm toàn bộ rủi ro của quá trình thu mua – tạm trữ, gánh hết trách nhiệm đối với sinh kế của nông dân nhưng lợi ích và lợi thế kinh tế thị trường lại thuộc về VFA.
Hai vấn đề nổi bật nhất trong mối quan hệ của VFA với thị trường là giá sàn xuất khẩu gạo và sự nổi lên của thị trường Trung Quốc.
Theo Nghị định 109, VFA được giao nhiệm vụ công bố giá sàn gạo xuất khẩu từng thời kỳ để làm cơ sở cho việc ký kết và đăng ký hợp đồng xuất khẩu. Quyền lực xác định và công bố giá sàn của VFA "tình cờ" có tác động đặc biệt lớn khi Vinafood 1 và Vinafood 2 ký kết các hợp đồng tập trung và cạnh tranh giá khốc liệt trên thị trường quốc tế.
"Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn cho thấy chính sách giá sàn là một thất bại của Chính phủ để giải quyết thất bại của thị trường", VEPR nhấn manh.
Vai trò xã hội của VFA cũng bị đánh giá là kém tích cực và không mang tính bao trùm. Điều này thể hiện trong chính sách mua, tạm trữ thóc gạo và chính sách liên kết nông dân – doanh nghiệp. Ưu đãi lãi suất trong chính sách mua, tạm trữ thóc gạo thực chất là một hình thức trợ cấp, nhưng VFA và các doanh nghiệp nhà nước là thành phần được hưởng lợi nhiều nhất.
Mục tiêu của chính sách này vốn hướng đến nông dân, đã bị thất bại. Và VFA, với bản chất là hiệp hội của các doanh nghiệp xuất khẩu, đã không có trách nhiệm bảo vệ lợi ích của nông dân.
Với các phân tích trên, VEPR khuyến nghị trong ngắn hạn, hiệp hội này nên giới hạn tên gọi trong phạm vi doanh nghiệp xuất khẩu, có thể là Hiệp hội Xuất khẩu gạo Việt Nam, thay vì tên gọi bao trùm cả ngành Lương thực như cũ.
Dựa trên tên gọi mới này, các vai trò hàng đầu của hiệp hội được VEPR đề xuất là: bảo vệ lợi ích của hội viên là chủ yếu trên thị trường quốc tế (như VASEP hiện nay); dẫn dắt/định hướng phát triển thị trường lúa gạo theo đúng mục tiêu tăng chất lượng, tăng giá trị và xây dựng gạo Việt Nam trên trường quốc tế; cung cấp các dịch vụ công từ nhu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu.
Trong dài hạn, VEPR cho rằng hiệp hội cần phải cải tổ và thay đổi một cách triệt để đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc: tự nguyện, tự quản, tự chủ và tự trang trải, tự chịu trách nhiệm. Tiêu chuẩn của hội viên cũng cần được mở rộng nhằm tối đa hóa tiềm năng phát triển của thị trường gạo Việt Nam.
Đối với nhà nước, VEPR khuyến nghị Chính phủ cần chấm dứt can thiệp hành chính vào tổ chức thể chế của hiệp hội; lãnh đạo VFA không nên là cán bộ do nhà nước bổ nhiệm và trả lương. Đồng thời Chính phủ cần thay thế chính sách thu mua, tạm trữ lúa gạo trước đây bằng kỷ luật xuất khẩu gắn với các điều khoản ưu đãi tín dụng vào chính sách hỗ trợ liên kết ngang, liên kết dọc trong chuỗi giá trị lúa gạo và các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, công nghệ cao.
Tags:
Câu hỏi xe Trung Quốc bền đến đâu vốn rất khó trả lời, vì phần lớn xe mới chỉ lăn bánh vài năm, chưa đủ thời gian để lộ ra điều gì, nhưng thị trường Nga đã tìm ra câu trả lời.
(VNF) - Ngày 28 và 29/5/2026, Công ty cổ phần Vinpearl đã công bố loạt hợp tác và thỏa thuận chiến lược với Agoda, AirAsia MOVE, BeMyGuest và GlobalTix – các đối tác hàng đầu khu vực trong lĩnh vực du lịch trực tuyến, hàng không và phân phối sản phẩm trải nghiệm. Các thỏa thuận hướng tới mở rộng kênh tiếp cận khách quốc tế, gia tăng hiện diện cho hệ sinh thái Vinpearl – VinWonders – Vinpearl Golf - VinPalace và từng bước đưa các sản phẩm lưu trú, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí của Vinpearl tiếp cận sâu rộng hơn tại các thị trường toàn cầu.
(VNF) - Kết quả kinh doanh hợp nhất của tập đoàn GENERALI tính đến ngày 31/03/2026
(VNF) - Giải pháp quản lý thu hồi nợ thông minh Debt Collection do công ty CP TNTech phát triển vừa được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê 2026. Đây tiếp tục là dấu mốc mới trong chuỗi giải pháp công nghệ của TNTech được ghi nhận ở giải thưởng danh giá này.
(VNF) - Đợt chia thưởng cổ phiếu quy mô lớn được F88 triển khai ngay trước kế hoạch IPO, góp phần mở rộng lượng cổ phiếu lưu hành, cải thiện thanh khoản và tăng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư trên thị trường.
(VNF) - VinFast Evo Lite, mẫu xe máy điện không cần bằng lái, tiếp tục thu hút người dùng nhờ kích thước gọn nhẹ, vận hành êm ái cùng ưu thế vượt trội của công nghệ đổi pin.
(VNF) - Từ những giai điệu giao hưởng vang lên trong khán phòng Nhà hát Hồ Gươm đến những đêm hội cộng đồng tại các khu đô thị, ROX Group lựa chọn nghệ thuật như một cách kết nối con người, nuôi dưỡng cảm xúc và lan tỏa tinh thần hội nhập trong đời sống đương đại.
(VNF) -Giá vàng miếng SJC lẫn vàng nhẫn bất ngờ được điều chỉnh tăng mạnh trở lại trong phiên sáng 29/5, tái chiếm mốc 160 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Tập đoàn Vingroup sẽ tách CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast để thành lập pháp nhân mới mang tên CTCP VinFast Việt Nam (VFVN), với vốn điều lệ dự kiến 5.184 tỷ đồng.
(VNF) - Chương trình hỗ trợ khách hàng chuyển đổi vàng mua vàng của Vinhomes đang tạo nên làn sóng dịch chuyển tài sản mạnh mẽ. Không chỉ mở ra cơ hội đưa vàng “nằm yên trong két” trở thành dòng vốn năng động, sinh lời bền vững, chính sách này còn giúp nhà đầu tư sở hữu những bất động sản truyền đời tại “thủ phủ thượng lưu” Vinhomes Royal Island (Hải Phòng).
(VNF) - Giữa lúc Khánh Hòa bước vào chu kỳ phát triển mới cùng khát vọng trở thành trung tâm du lịch – giải trí tầm cỡ châu Á, Sun Group xuất hiện với “cú chào sân” giàu cảm xúc theo cách riêng: bắt đầu bằng lễ hội, âm nhạc và những màn pháo hoa bùng nổ bên vịnh biển.
(VNF) - Bộ Công Thương đang đề xuất sửa Thông tư 60/2025 để triển khai ngay khung giờ điện cao điểm mới từ 17h30 - 22h30 trong mùa nắng nóng năm nay. Việc điều chỉnh được kỳ vọng giúp giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời thúc đẩy các ngành tiêu thụ điện lớn như thép, xi măng, chế biến thực phẩm dịch chuyển sản xuất sang giờ thấp điểm.
(VNF) - Sau hàng loạt vụ mỹ phẩm, dược phẩm giả bị phát hiện giai đoạn 2025-2026, mô hình dựng thương hiệu rồi thuê gia công OEM/ODM đang lộ diện phía sau thị trường chăm sóc sức khỏe và làm đẹp. Nhiều doanh nghiệp không cần sở hữu nhà máy vẫn có thể nhanh chóng tung ra hàng chục, hàng trăm nhãn hàng khác nhau.
(VNF) -Giá vàng miếng SJC lẫn vàng nhẫn bất ngờ giảm mạnh trong phiên sáng 28/5, chính thức mất mốc 160 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Hà Nội, ngày 27/05/2026 - Công ty Cổ phần Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (Mã CK: VEF) tổ chức thành công Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026. Tại Đại hội, các cổ đông đã thông qua kết quả kinh doanh năm 2025 và chiến lược năm 2026, đặt mục tiêu dẫn dắt thị trường, thiết lập vững chắc định vị là địa điểm tổ chức triển lãm và sự kiện hàng đầu tại Việt Nam và khu vực.
(VNF) - Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngành ô tô toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, các tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực quản trị ngày càng trở thành “tấm vé” để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất quốc tế. Việc Công ty CP Nhựa Chất lượng Cao Bình Thuận (BQP) đạt chứng nhận IATF 16949:2016 được xem là dấu mốc cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế.
(VNF) - Sau nhiều năm cạnh tranh bằng trợ giá, miễn phí vận chuyển và ưu đãi lớn để mở rộng thị phần, các sàn thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn tăng thu từ hệ sinh thái người bán. Diễn biến này khiến chi phí bán hàng trên sàn tăng mạnh, gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các shop nhỏ
(VNF) - Tư duy "cố thủ" nơi lõi đô thị cũ của thế hệ trẻ đất Cảng đang nhường chỗ cho một cuộc dịch chuyển mạnh mẽ về phía Nam Hải Phòng. Trong bối cảnh trung tâm thành phố ngày càng quá tải, Vinhomes Golden City (Dương Kinh) xuất hiện như một lời giải hoàn hảo, tái định nghĩa lại chuẩn sống rộng mở, tiện nghi và mở ra cơ hội đầu tư bứt phá cho những gia đình hiện đại.
(VNF) - Từ ngày 27/5 đến hết ngày 3/6/2026, VinFast chính thức triển khai chương trình nhận đặt cọc sớm xe VF 8 thế hệ mới thông qua website hoặc hệ thống đại lý phân phối chính hãng trên toàn quốc. Chương trình ưu đãi tới 51 triệu đồng/xe và chỉ áp dụng trong “8 ngày vàng” mở cọc sớm.
(VNF) - Sầu riêng nhanh chóng trở thành ngành hàng gần 4 tỷ USD của Việt Nam sau 3 năm xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Tuy nhiên, khi thị trường ngày càng siết chuẩn, doanh nghiệp đang bước vào cuộc đua mới về chất lượng, chuỗi giá trị và thương hiệu để giữ thị phần.
(VNF) - Thaco đang áp dụng chiến lược bổ sung các phiên bản giá rẻ bằng việc cắt giảm trang bị, hạ giá bán để tăng sức cạnh tranh cho các mẫu xe Mazda và KIA.
(VNF) - Giá vàng miếng SJC bất ngờ đảo chiều giảm trong phiên sáng 26/5, xuống chỉ còn 160,7 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra.
(VNF) - Hai hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy cho biết đa số phương tiện hiện nay tương thích với xăng E10, nhưng một số dòng xe cũ sản xuất trước năm 2006 có thể bị ảnh hưởng khi sử dụng.
(VNF) - Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết vừa xử phạt 3 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu với tổng số tiền 450 triệu đồng do vi phạm quy định về dự trữ lưu thông bắt buộc.
(VNF) - Bộ Công Thương cho biết đến nay chưa ghi nhận bất kỳ khiếu nại chính thức nào liên quan đến chất lượng xăng E10 cũng như ảnh hưởng tiêu cực của loại nhiên liệu này tới hiệu suất vận hành và tuổi thọ động cơ.
Câu hỏi xe Trung Quốc bền đến đâu vốn rất khó trả lời, vì phần lớn xe mới chỉ lăn bánh vài năm, chưa đủ thời gian để lộ ra điều gì, nhưng thị trường Nga đã tìm ra câu trả lời.
(VNF) - Bầu trời sông Hàn đã bùng nổ sắc màu trong đêm khai mạc Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng với màn so tài của đội Đà Nẵng (Việt Nam) và đương kim vô địch Trung Quốc.
