Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt trật tự kinh tế toàn cầu hậu thế chiến thứ 2. Tuy nhiên, trước sự trỗi dậy của nhiều quốc gia khác, sức ảnh hưởng kinh tế của Mỹ đã không còn như trước. Điều này khiến nhiều chuyên gia kinh tế đặt ra câu hỏi rằng liệu kỷ nguyên “đồng tiền toàn cầu” của đồng USD sắp kết thúc?
Ở thời điểm hiện tại, đồng USD vẫn đang giữ vai trò trung tâm trong hoạt động của hệ thống tài chính quốc tế. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ước tính rằng đồng USD tham gia vào gần 90% giao dịch ngoại hối và chiếm 85% giao dịch trên thị trường giao ngay, kỳ hạn và hoán đổi.
Bên cạnh đó, có tới một nửa phi vụ thương mại toàn cầu và ¾ thương mại châu Á – Thái Bình Dương sử dụng đồng USD làm đơn vị tiền tệ chính.
Tỷ lệ đồng USD dùng làm dự trữ ngoại hối đã giảm 61,5% trong năm 2012, xuống còn 58,4% vào năm 2022. Tuy nhiên, cũng trong cùng giai đoạn này, tỷ lệ của đồng euro cũng giảm từ 24,1% xuống còn 20,5% và tỷ lệ của đồng nhân dân tệ cũng vẫn ở dưới 3%.
Nợ ngoại hối tính bằng đồng USD vẫn giữ ở mức khoảng 70% kể từ năm 2010 trong khi chỉ số sử dụng ngoại tệ (IFCU) của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) cũng không đổi ở mức khoảng 68%.
Khi Nhật Bản vùng lên như một thế lực kinh tế “bất khả chiến bại” vào cuối thập niên 1980, nhiều người khi đó cho rằng đồng yên sẽ sớm đảm nhận vai trò lớn hơn trong nền kinh tế - tài chính toàn cầu. Thế nhưng nhìn vào thực tế, đến tận ngày nay, đồng yên vẫn chỉ chiếm khoảng 5% dự trữ ngoại hối.
Người ta cũng từng kỳ vọng rằng đồng euro sẽ thay thế đồng USD nhưng ở bên ngoài lãnh thổ châu Âu, loại tiền tệ này cũng chịu chung một kịch bản tương tự với đồng yên của Nhật Bản.
Thế nhưng, sự bất mãn với vai trò thống trị của đồng USD ngày càng mạnh mẽ hơn trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị.
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều quốc gia, nhất là các đối thủ địa chính trị của Mỹ, lên tiếng về việc giảm thiểu sức ảnh hưởng của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu. Việc ngăn chặn Nga tiếp cận hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới SWIFT trong bối cảnh căng thẳng Nga – Ukraine là một ví dụ điển hình cho thấy Mỹ đang xem đồng USD là một vũ khí đắc lực.
Không riêng các đối thủ của Mỹ, những quốc gia có quan hệ “êm dịu” với Mỹ như Malaysia hay Brazil cũng đang hối thúc đa dạng hóa tiền tệ. Quá trình “phi USD hóa” đang dần có những bước tiến mới trong thời gian gần đây.
Ấn Độ đang mua dầu của Nga bằng đồng dirham và đồng rúp của UAE. Trong khi đó, Trung Quốc đẩy mạnh sử dụng đồng nhân dân tệ để mua dầu, than, và kim loại từ phía Nga. Vào tháng 3 năm nay, công ty dầu khí Trung Quốc CNOOC và TotalEnergies của Pháp đã sử dụng đồng nhân dân tệ trong giao dịch LNG của cả hai.
Năm 2023, Bolivia trở thành quốc gia thứ 3 của châu Mỹ Latinh, sau Argentina và Brazil, sử dụng đồng nhân dân tệ trong các thanh toán giao dịch quốc tế. Saudi Arabia cũng đang xem xét việc sử dụng nhân dân tệ cho các giao dịch mua bán dầu mỏ với Trung Quốc. Tỷ lệ nhân dân tệ trong các giao dịch ngoại hối phi tập trung toàn cầu đã tăng từ gần như không có gì trong 15 năm trước lên 7% ở thời điểm hiện tại, theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế.
Các lệnh trừng phạt của phương Tây cũng khiến Nga đang giao dịch nhiều hơn bằng đồng nhân dân tệ và các ngoại tệ khác. Cách đây một năm, Ấn Độ và Nga đã thiết lập cơ chế thanh toán bằng đồng rúp và đồng rupee.
Các thành viên của khối BRICS cũng đang tìm cách giảm phụ thuộc vào USD và tăng cường thanh toán bằng tiền tệ của họ hoặc sớm tung ra một loại tiền tệ chung để thách thức USD. Rõ ràng, các nguồn tài chính phi USD đang xâm nhập ngày càng sâu vào thương mại quốc tế.
Đây là nhận định của tờ Asia Times khi nói về khả năng thay thế USD của các đơn vị tiền tệ khác. Cho đến nay, nền kinh tế Mỹ không chỉ là nền kinh tế lớn nhất thế giới mà còn là nền kinh tế đa dạng, năng động và tương đối linh hoạt.
Đối với nhiều nhà đầu tư, USD vẫn là kênh đầu tư an toàn và lâu dài bởi “độ sâu, tính thanh khoản và sự an toàn của thị trường trái phiếu Kho bạc”, theo nhà kinh tế học Brad Setser.
Trái lại, hệ thống tài chính của Trung Quốc vẫn tương đối đóng và thị trường tài chính Trung Quốc ít có khả năng mở tự do trong thời gian ngắn. Việc chuyển từ tiền mặt thành trái phiếu chính phủ Trung Quốc vẫn còn nhiều khó khăn do những sự không chắc chắn về quy định.
Theo các chuyên gia, mặc dù chưa có loại tiền tệ nào có khả năng thay thế hoàn toàn đồng USD nhưng tương lai sử dụng USD trên toàn cầu chắc chắn sẽ giảm, nhất là trong một nền kinh tế đa cực.
Tags:
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
(VNF) - Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang rơi vào thế giằng co khi cả hai bên đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ. Lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh. Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Iran có thể cầm cự được bao lâu?
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
(VNF) - Ngân hàng DBS (Singapore) ghi nhận lợi nhuận quý I đạt khoảng 2,3 tỷ USD nhờ dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào Singapore và mảng quản lý tài sản tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng cảnh báo rủi ro từ bất ổn địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí hậu cần và ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng vay vốn bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế, khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài tìm đến nguồn vốn chi phí rẻ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp thị trường trái phiếu dim sum bùng nổ, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
(VNF) - Dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ, các hãng xe điện Trung Quốc vẫn tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ tại châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác.
(VNF) - Giá dầu Brent giảm nhẹ ngay sau khi chạm mức cao nhất trong 4 năm, lên tới 126 USD/thùng. Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài.
(VNF) - Trong nhiều năm, lượng khách đông kỷ lục từng là thước đo thành công của ngành du lịch toàn cầu. Nhưng khi dòng người đổ dồn vào một số địa danh quen thuộc vượt quá sức chịu tải, những “điểm nóng” du lịch đang dần trở thành “điểm nghẽn”, buộc các quốc gia phải nhìn lại mô hình tăng trưởng và tìm cách cân bằng giữa thu hút du khách với phát triển bền vững.
(VNF) - Các lãnh đạo ngân hàng châu Âu đang tìm cách trấn an nhà đầu tư về những rủi ro liên quan đến tín dụng tư nhân, khi mức độ tiếp xúc của họ với lĩnh vực đang gặp khó khăn này một lần nữa trở thành tâm điểm trong mùa công bố kết quả kinh doanh.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Công ty giao dịch XTX Markets của ông Alex Gerko sử dụng chip Nvidia và phương pháp “học sâu” (deep learning) để dự báo biến động giá.
(VNF) - Giá dầu thế giới tăng mạnh khi Mỹ được cho là siết phong tỏa các cảng của Iran, trong lúc UAE bất ngờ tuyên bố rời OPEC, làm dấy lên lo ngại nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng.
(VNF) - Các thương hiệu Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện trên khắp thế giới. Không còn gắn với hình ảnh hàng giá rẻ, làn sóng doanh nghiệp mới từ Trung Quốc đang từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu bằng thiết kế, công nghệ và chiến lược bản địa hóa linh hoạt.
(VNF) - USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh nhà đầu tư vẫn căng thẳng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
(VNF) - Quyết định rời OPEC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được xem là diễn biến mang lại lợi thế mới cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới đứng trước nguy cơ suy yếu, còn nguồn cung toàn cầu có thể gia tăng và làm giảm áp lực giá năng lượng.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
(VNF) - Sân vận động PVF được khởi công vào tháng 10/2025, với sức chứa lên tới 60.000 chỗ ngồi, nằm trong quần thể tổ hợp thể thao - dịch vụ rộng khoảng 92ha tại Hưng Yên.
