Với mức tăng 0,55% so với tháng trước, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2018 đạt mức tăng cao nhất trong 6 năm trở lại. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, tin rằng năm 2018 vẫn có khả năng kiềm chế được lạm phát ở mức dưới 4%, mặc dù đây là nhiệm vụ rất khó khăn.
TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế.
- CPI tháng 5 so với tháng trước đó đạt mức tăng cao nhất trong 6 năm trở lại đây. Điều này có khiến ông bất ngờ?
Mặt hàng lương thực, thực phẩm chiếm tỷ trọng 39,93% trong rổ hàng hóa tính CPI, trong đó, thịt lợn giữ vai trò rất lớn, vì đây là loại thực phẩm được tiêu dùng nhiều nhất của người dân. Quý III/2017, ngành chăn nuôi lợn rơi vào khủng hoảng do giá thịt lợn rớt thảm, khiến người dân thu hẹp chăn nuôi, thậm chí, nhiều hộ đã dừng chăn nuôi.
Qua dịp Tết Nguyên đán, nguồn cung thịt lợn ra thị trường giảm mạnh, giá thịt lợn tăng trở lại, nhưng phải 4 - 5 tháng sau, người chăn nuôi mới có sản phẩm bán ra thị trường, nên mặt hàng thực phẩm chiến lược này bị khan hiếm, tác động không nhỏ tới tốc độ tăng của nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống (tăng 0,88%), trong đó, riêng nhóm hàng thịt lợn tăng tới 5,85%, khiến CPI chung tăng 0,25 điểm phần trăm.
Các nhà hoạch định chính sách cũng không hề bất ngờ khi CPI tháng 5 tăng mạnh, vì ngoài mặt hàng lương thực, thì việc giá xăng dầu tăng đã được dự báo từ trước. Giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng là tác nhân tạo áp lực tăng giá đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ, đặc biệt là nhóm giao thông (tăng 1,72%). Riêng việc điều chỉnh giá xăng dầu đã góp 0,16 điểm phần trăm vào mức tăng CPI của tháng 5.
- Ông có lo ngại lạm phát tăng trở lại không, khi CPI bình quân 5 tháng đầu năm tăng 3,01% so với cùng kỳ năm 2017?
Phải khẳng định rằng, áp lực tăng CPI rất lớn, tiềm ẩn nhiều yếu tố khiến CPI tăng, đặc biệt là việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ công (y tế, giáo dục). Năm 2018, giá dịch vụ công tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình, dự báo đóng góp vào lạm phát tổng thể 2 - 2,5 điểm phần trăm. Giá thực phẩm năm 2018 nhiều khả năng sẽ tăng mạnh hơn do nguồn cung giảm khi ngành chăn nuôi có những điều chỉnh, còn giá xăng dầu thì nằm ngoài tầm kiểm soát vì phụ thuộc vào giá thị trường thế giới. Với những yếu tố này, việc năm 2018 giữ được mức tăng CPI bình quân 4% sẽ là một thành công rất lớn.
Muốn kiểm soát lạm phát phải có các giải pháp cụ thể, quyết liệt. Rất mừng là mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, cơ quan quản lý giá các mặt hàng, dịch vụ thiết yếu chủ động phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính thực hiện đồng bộ các công cụ, giải pháp phù hợp, điều hành thận trọng giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý; không tăng giá điện trong năm 2018; xem xét thời điểm, mức độ điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục phù hợp, bảo đảm kiểm soát lạm phát dưới 4%. Thủ tướng cũng chỉ đạo sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để góp phần kiểm soát lạm phát.
Đó là những nhiệm vụ cấp bách trước mắt để kiểm soát CPI, còn về lâu dài, muốn kiểm soát CPI một các vững chắc, cần rất nhiều giải pháp, trong đó, các bộ quản lý chuyên ngành phải khẩn trương thực hiện cắt giảm thực chất các thủ tục kiểm tra chuyên ngành như đã cam kết, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, thông thoáng. Việc cắt giảm thủ tục kiểm tra chuyên ngành, tạo môi trường đầu tư thuận lợi, thông thoáng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần làm tăng cung, từ đó làm giảm lạm phát.
- Kiềm chế tăng CPI bằng việc không tăng giá điện, sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu để hạn chế tăng giá mặt hàng này... Thưa ông, kiềm chế CPI quá lâu không khác gì nén lò xo, nên đến lúc nào đó sẽ không thể kiểm soát được?
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tạm thời chưa tăng giá điện từ nay đến cuối năm, chứ không chỉ đạo không được tăng; sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu để điều chỉnh giá xăng dầu ở mức độ hợp lý, chứ đâu có cấm tăng theo tín hiệu thị trường. Có thể hiểu, tùy vào diễn biến thực tế trên thị trường để có những điều chỉnh phù hợp, không cố tình nén CPI như nén lò xo, nên không sợ đến lúc nào đó, ngành điện bị lỗ không thể chịu được nữa, Quỹ Bình ổn xăng dầu cạn kiệt, mọi nguồn lực không còn khả năng chống đỡ được với lạm phát thì lạm phát tăng mạnh trở lại.
Cho dù có sử dụng các giải pháp cấp bách kể trên, nhưng theo thông lệ hàng năm, vào tháng 6 và tháng 9, CPI thường tăng cao hơn các tháng còn lại trong năm (trừ tháng diễn ra Tết Nguyên đán). Thưa ông, với tình hình này, khả năng năm nay khó giữ được CPI bình quân dưới 4%?
Tháng 6 và tháng 9, CPI đều tăng cao hơn bình quân các tháng còn lại trong năm, vì đó là mùa thi đại học, cao đẳng và nhập trường. Trước đây, vào “mùa thi tháng 6”, hàng triệu thí sinh và phụ huynh cả nước đổ về các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội, TP.HCM, tạo ra áp lực tăng giá do nhu cầu đi lại, ăn ở tăng mạnh. Tuy nhiên, từ năm 2016, thực hiện đổi mới kỳ thi đại học, cao đẳng, hầu hết các trường đại học, cao đẳng không tổ chức kỳ thi tuyển sinh riêng, nên áp lực này không còn.
Tháng 9 hàng năm là mùa tựu trường, trước đây nhu cầu mua sắm quần áo, giày dép, sách vở, đồ dùng học tập… tăng đột biến, tạo áp lực rất lớn lên CPI. Tuy nhiên, trong mấy năm gần đây, sách vở, đồ dùng học tập thường được nhà trường đăng ký mua và phát cho học sinh từ tháng 4, tháng 5, nên vào năm học mới, áp lực này không còn. Trong khi đó, nhờ đời sống được cải thiện, nên quần áo, giày dép được phụ huynh mua cho con em quanh năm, chứ không phải vào đầu năm học mới mới mua, nên áp lực này lên CPI cũng giảm hẳn.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
