Những ngày qua, thông tin về việc chùa Ba Vàng “thỉnh oan gia trái chủ”, “bắt vong” thu tiền của Phật tử đã phủ kín các tờ báo và mạng xã hội. Dư luận chưa kịp lắng dịu sau những ồn ào về thực hành dâng sao giải hạn trái giáo lí nhà Phật lại được một phen bất bình với trò giả thần giả quỷ của chùa Ba Vàng.
Mọi chuyện đã trở nên tồi tệ hơn kể từ tối 21/3, khi trụ trì chùa Ba Vàng tổ chức buổi pháp thoại với Phật tử, người dân và phát trực tiếp (livestream) trên mạng xã hội Facebook và Youtube. Động thái này của nhà chùa như châm dầu vào lửa, làm tăng thêm sự phản đối của dư luận.
Cho đến hôm nay, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo làm rõ vụ việc, Công an tỉnh Quảng Ninh đã vào cuộc điều tra, lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã lên tiếng phê bình, Ban Tôn giáo Chính phủ khẳng định hành động của chùa Ba Vàng là vi phạm pháp luật, còn các luật sư đăng đàn cho rằng nhà chùa có dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Khủng hoảng đã lan rộng và vượt khỏi tầm kiểm soát của chùa Ba Vàng – nơi vị trụ trì vốn là một giảng viên đại học kinh tế và đang đảm nhiệm chức vụ Phó Ban Thông tin truyền thông của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Bàn luận về tôn giáo, Karl Marx viết: “Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, là tinh thần của những trật tự không có tinh thần. Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân”. Nhận định của K.Marx đã chỉ ra vị trí, vai trò và quan trọng hơn là bản chất của tôn giáo trong đời sống xã hội.
Ở nước ta, Phật giáo có mặt từ rất sớm, từ khoảng 2.000 năm trước. Trong 2.000 năm, Phật giáo đã dần chiếm lĩnh được vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng của người Việt.
Đặc điểm nổi bật của Phật giáo Việt Nam là tính “nhập thế” rất rõ: các nhà sư tham gia vào quyền lực thế tục, tôn phù quyền lực thế tục, thậm chí có thời kì trở thành một thế lực chính trị quan trọng.
Bên cạnh đó, Phật giáo Việt Nam hòa nhập rất tốt với các tín ngưỡng bản địa, thâu góp các thực hành tôn giáo khác. Do đó, không lạ lùng khi nhiều nhà chùa thực hành dâng sao giải hạn, bắt vong, trừ tà còn các nhà sư thì rất thạo các khoản tử vi, tướng số, phong thủy, ngày giờ…
Rất khó phê phán sự thâu góp các thực hành tôn giáo khác của Phật giáo trong xã hội xưa, bởi sự giới hạn của trình độ dân trí và sự đòi hỏi của nhu cầu tâm linh. Tuy nhiên, điều đáng phê phán là nhà chùa vẫn duy trì các thực hành mê tín trong thời đại văn minh ngày nay, không những thế còn thực hành bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi đối với Phật tử.
Chùa Ba Vàng là một điển hình. Nhà chùa này diễn dịch sai thuyết nhân - quả bằng cách xuyên tạc cái gọi là “tiền kiếp”, nhồi sọ tư tưởng các Phật tử rằng họ phạm lỗi lầm từ kiếp trước và đang phải chịu báo ứng ở kiếp này. Nhà chùa đem mọi nguyên nhân, tội lỗi trút hết cho “vong”.
Điều khôi hài là “vong” không biết nói chuyện nhưng “vong” lại biết… đòi tiền. Cứ mỗi ca “trục vong”, Phật tử lại phải “cúng dường” hàng triệu đến hàng chục triệu đồng. Đem con số này nhân lên với hàng nghìn ca “trục vong” trong các năm qua, số tiền chùa Ba Vàng thu về lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng.
Giáo lí nhà Phật không có thuyết “thỉnh oan gia trái chủ”, do đó có thể nói rằng về bản chất, thực hành “trục vong” của chùa Ba Vàng là một hình thức kinh doanh trá hình và nhà chùa đang kinh doanh dựa trên nỗi sợ hãi của người dân.
Không như nỗi sợ hãi về thực phẩm bẩn (3MCPD trong nước tương, arsen trong nước mắm), nỗi sợ hãi tâm linh là vô hình và ám ảnh. Trong cơn hoảng loạn của lí trí, con người có xu hướng bấu víu vào thần linh. Và đó là lúc nhà chùa thu tiền.
Thượng tọa Thích Nhật Từ - Phó Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM, bình luận xác đáng rằng: Đừng cấy vào người dân nỗi sợ hãi để buộc họ phải công quả cho nhà chùa; điều này là phản cảm, là truyền bá mê tín và làm ngu dân.
Không có một biện giải nào thuyết phục được những người tu đạo và dư luận xã hội về cái gọi là “vong báo oán”. Do đó, có thể nói rằng chùa Ba Vàng đang lợi dụng thanh danh nhà Phật, lợi dụng giáo lí, lợi dụng lòng tin của người dân để trục lợi.
Trong mấy năm trở lại đây, phong trào xây chùa, dựng tượng Phật đang trở nên rầm rộ. Các nơi đua nhau xây những bức tượng Phật cao nhất Đông Nam Á, những ngôi chùa lớn nhất nhì thế giới. Những cảnh tượng này dường như cho thấy đạo Phật ở Việt Nam đang hưng thịnh trở lại sau một nghìn năm bị Nho giáo đè nén.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, việc xây dựng nhiều chùa chiền lại phản ánh một cuộc khủng hoảng về niềm tin đang diễn ra trong xã hội. Khi niềm tin vào pháp quyền giảm sút, niềm tin vào thần quyền sẽ lên ngôi.
Có gì buồn bã hơn việc một dân tộc luôn ra rả nói về cách mạng 4.0, về ước mơ hóa rồng hóa hổ mà người dân quanh năm suốt tháng thắp hương nghi ngút, cúi đầu khấn vái, xin xỏ không sót gốc cây, hòn đá nào. Dân tộc nào tiến lên được văn minh bằng sự mê muội trong nhận thức?
Chính phủ không hạn chế quyền tự do tín ngưỡng và nhu cầu tín ngưỡng của người dân, nhưng việc xây dựng quá nhiều chùa chiền sẽ trực/gián tiếp tiêu tốn nguồn lực và không gian phát triển của đất nước.
700 năm trước, sử gia Lê Văn Hưu đã phê phán trong Đại Việt sử ký: “Lý Thái Tổ lên ngôi mới được 2 năm, tông miếu chưa dựng, xã tắc chưa lập mà trước đã dựng 8 chùa ở phủ Thiên Đức, lại trùng tu chùa quán ở các lộ và độ cho làm tăng hơn nghìn người ở kinh sư, thế thì tiêu phí của cải sức lực vào việc thổ mộc không biết chừng nào mà kể.
“Của không phải là trời mưa xuống, sức không phải là thần làm thay, há chẳng phải là vét máu mỡ của dân ư? Vét máu mỡ của dân có thể gọi là làm việc phúc chăng?
“Bậc vua sáng nghiệp, tự mình cần kiệm, còn lo cho con cháu xa xỉ lười biếng, thế mà Thái Tổ để phép lại như thế, chả trách đời sau xây tháp cao ngất trời, dựng cột chùa đá, điện thờ Phật lộng lẫy hơn cung vua…”
Ngày nay, Chính phủ không bỏ tiền xây chùa. Việc xây dựng, trùng tu chùa chiền là việc của Giáo hội, của doanh nghiệp tư nhân. Nhưng trên góc độ quản trị quốc gia, Chính phủ cần xem xét lại các dự án xây dựng chùa chiền “ngốn” quá nhiều nguồn lực đất đai và có thể làm ảnh hưởng không tốt đến tâm lí xã hội.
Ở cấp độ vi mô, Chính phủ cũng nên xem xét lại cơ chế quản lý với các nhà chùa nói riêng, cơ sở thờ tự tôn giáo nói chung.
Nhà chùa hiện nay có nguồn thu rất lớn từ tiền công đức, cúng dường nhưng thu – chi thế nào lại là ẩn số; không ai kiểm toán và không bị đánh thuế.
Vì thế, nhà chùa có thể “lách luật” bằng việc chuyển doanh thu cung cấp dịch vụ thành tiền cúng dường. Như trường hợp chùa Ba Vàng, nhà chùa cung cấp dịch vụ “trục vong” và thu tiền (khoản thu lẽ ra bị đánh thuế) nhưng lại yêu cầu Phật tử kí vào cam kết đây là tiền cúng dường tự nguyện (để không bị đánh thuế).
Về bản chất, nhà chùa có các đặc điểm của một pháp nhân: có tài sản riêng, độc lập, tự tham gia các giao dịch… Nếu xem chùa là pháp nhân, Chính phủ có thể cấp mã số thuế cho nhà chùa và tiến hành thu thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế suất 20% hoặc thuế khoán). Tất nhiên, các điều kiện đi kèm là xác định rõ hoạt động nào của nhà chùa là dịch vụ và có hóa đơn cụ thể.
Dù phải xem xét rất nhiều khía cạnh để hiện thực hóa ý tưởng này song việc quản lý như vậy sẽ đảm bảo hoạt động của nhà chùa minh bạch hơn và chống thất thu thuế cho nhà nước.
Với trường hợp chùa Ba Vàng, dư luận vẫn đang trông ngóng xem các cơ quan chức năng sẽ xử lí như thế nào, nhất là khi sự việc này đã có những dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cho dù tôn giáo và tín ngưỡng là lựa chọn tự nguyện của nhân dân và được pháp luật bảo vệ, việc ngôi chùa này mở rộng quy mô lên gấp nhiều lần và trong nhiều năm thực hành các hoạt động “trục vong” mà không bị cơ quan quản lý sờ gáy cũng đang là những dấu hỏi lớn chờ được giải đáp.
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
