Ông Abe Shinzo, người từng giữ hai nhiệm kỳ thủ tướng Nhật Bản từ năm 2006 - 2007 và từ năm 2012 - 2020, đã bị ám sát vào trưa 8/7 (giờ địa phương) khi đang có bài phát biểu tại thành phố Nara ở miền tây Nhật Bản, nơi ông đang vận động cho Đảng Dân chủ Tự do (LDP) trước cuộc bầu cử lập pháp vào ngày 10/7 sắp tới.
Cựu Thủ tướng Nhật Bản sau đó được xác nhận đã qua đời vào chiều tối cùng ngày ở tuổi 67. Điều này đã gây chấn động khắp thế giới.
Ông Abe Shinzo đã từ chức Thủ tướng Nhật Bản vào năm 2020 vì lý do sức khoẻ. Trong những năm đương nhiệm, ông đã giúp định hướng nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới vượt qua những thời điểm đầy thách thức trong khi duy trì các ngành công nghiệp ô tô và điện tử tiêu dùng phát triển mạnh mẽ.
Robert Ward, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế cho biết: “Ông ấy có lẽ là thủ tướng quan trọng nhất mà Nhật Bản có được kể từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai. Ông Abe đã để lại một di sản phong phú".
“Ông ấy đã gieo hy vọng vào nền kinh tế Nhật Bản. Những ngôi làng nghèo biến mất, các giáo viên đại học không lo lắng về cơ hội việc làm của sinh viên nhờ Abenomics”, Koichi Hamada, một trong những cựu cố vấn kinh tế của Abe, nói với TIME. Hamada, hiện là giáo sư kinh tế tại Đại học Yale, được coi là kiến trúc sư chính của lý thuyết Abenomics.
Khi ông Abe nhậm chức Thủ tướng lần thứ 2 vào năm 2012, Nhật Bản đang chịu ảnh hưởng từ xuất khẩu yếu kém, căng thẳng thương mại với Trung Quốc và dư chấn từ thảm họa hạt nhân và sóng thần năm 2011.
Sự kết hợp của các yếu tố trên đã khiến Nhật Bản rơi vào suy thoái, buộc ông Abe phải tìm ra cách để đưa nền kinh tế thoát khỏi thời kỳ lạm phát cao, tỷ lệ thất nghiệp cao và tăng trưởng kinh tế trì trệ.
Trong bài phát biểu chính sách tháng 1/2013, ông Abe tuyên bố với Quốc hội rằng phục hồi kinh tế và thoát khỏi giảm phát là "vấn đề lớn và cấp bách nhất" mà Nhật Bản đối mặt.
Chiến lược kinh tế của ông, thường được gọi là Abenomics, gồm "ba mũi tên" (lấy cảm hứng từ một giai thoại Nhật Bản), bao gồm: Nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm đạt mục tiêu lạm phát, thúc đẩy chính sách tài khoá để kích thích kinh tế và tập trung cải cách cơ cấu kinh tế.
Abenomics đã tận dụng sự gia tăng chi tiêu của chính phủ và chính sách tiền tệ "siêu dễ dãi" dưới hình thức lãi suất ngắn hạn âm để khởi động nền kinh tế trì trệ của Nhật Bản, tạo ra kết quả mà các chuyên gia cho là tích cực nhưng không nhất quán.
Kế hoạch cải cách Abenomics nhằm thúc đẩy năng suất bằng cách cắt giảm thuế doanh nghiệp, cũng như mở rộng lực lượng lao động đang già đi nhanh chóng của đất nước bằng cách khuyến khích sự tham gia của nhiều phụ nữ, người cao tuổi và người nhập cư hơn.
Cải cách cơ cấu đã đưa nhiều phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động hơn, tăng cường bảo vệ người lao động tạm thời và nới lỏng các quy định đã hạn chế phần lớn lao động nhập cư.
Dưới hai “mũi tên” đầu tiên, ông Abe đã chủ trì việc điều hành lãi suất cực thấp và nới lỏng định lượng cùng với hàng chục tỷ USD chi tiêu cho cơ sở hạ tầng mới và phân phối tiền mặt.
"Chúng ta nên nhìn về tương lai, thay vì lo lắng về hiện tại", ông Abe nói trong một bài phát biểu năm 2016, phác thảo tầm nhìn kinh tế của mình.
Mireya Solís, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Đông Á tại Viện Brookings, cho biết: “Chương trình đại diện cho một nỗ lực mới của Nhật Bản. Ông ấy đã cố gắng vực dậy nền kinh tế Nhật Bản, và đã có một số thành công".
Theo hầu hết các đánh giá, chính sách của ông Abe chỉ thành công một phần trong việc xoay chuyển nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.
Trong nhiệm kỳ của ông, tăng trưởng kinh tế đã vượt qua giai đoạn ảm đạm của những năm 1990 và 2000, xuất khẩu tăng và tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.
Trong khoảng thời gian từ 2015 - 2017, Nhật Bản đã ghi nhận 8 quý tăng trưởng dương liên tiếp, là chuỗi dài nhất trong gần 30 năm.
Nhưng so với những thập kỷ mở rộng rầm rộ sau Thế chiến thứ hai và hiệu suất của nhiều nước cùng ngành, nền kinh tế Nhật Bản không thực sự gây được ấn tượng.
Các chính sách của cố Thủ tướng Abe đã thất bại trong việc xây dựng một nền kinh tế có sức mạnh lâu dài và góp phần làm gia tăng bất bình đẳng về tiền lương khi hàng ngũ người lao động ở những công việc kém an toàn, được trả lương thấp ngày càng tăng.
Tuy nhiên, cựu cố vấn kinh tế của ông Abe là Hamada không đồng tình với những đánh giá này. Ông Hamada cho rằng cách tiếp cận này “rất thành công” trong việc tạo việc làm và thúc đẩy bình đẳng giữa người lao động thường xuyên và người lao động tạm thời.
Theo phân tích của nhà kinh tế Kaya Keiichi, trong suốt gần 8 năm thứ hai giữ chức thủ tướng của Abe (không bao gồm năm 2020, khi COVID-19 trật đường ray nền kinh tế), tăng trưởng GDP thực tế chỉ đạt trung bình 0,9%.
Mục tiêu đầy tham vọng của ông Abe là tăng GDP danh nghĩa lên 600 nghìn tỷ yên vào năm 2020 chưa bao giờ thành hiện thực và vẫn chưa được đáp ứng cho đến ngày nay.
Hơn nữa, lạm phát và tăng trưởng tiền lương không như mong đợi, gây cản trở cho những thành tựu kinh tế đã đạt được.
Thủ tướng đương nhiệm của Nhật Bản Fumio Kishida, người nhậm chức vào năm 2021 sau khi ông Abe từ chức, cũng chỉ trích các chính sách kinh tế của Abe vào hồi đầu năm 2021 tại hội nghị Davos Agenda ảo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.
Theo ông Kishida, những kích thích tài chính và tiền tệ khổng lồ là không đủ để tạo ra một nền kinh tế bền vững và bao trùm. Đầu nhiệm kỳ, ông Kishida đã đưa ra “chủ nghĩa tư bản mới” của riêng mình, một tập hợp các chính sách nhằm thu hẹp khoảng cách thu nhập mà Abenomics bị cáo buộc đã tạo ra. Tuy nhiên, kế hoạch của ông Kishida đã vấp phải sự phản đối từ cộng đồng doanh nghiệp.
Mặc dù vấp phải nhiều ý kiến trái chiều, song Abenomics, theo đánh giá của các chuyên gia, vẫn giúp thúc đẩy tăng trưởng Nhật Bản vào thời điểm ông Abe tại nhiệm, và giúp đất nước này có tiềm lực để chống chọi với các cú sốc kinh tế hơn so với trước khi được thực hiện.
Phản ứng của nhà đầu tư ban đầu đối với các cải cách hầu hết đều tích cực, khi chỉ số Nikkei 225 tăng lên mức cao chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ, đạt trên 20.000 vào tháng 4/2015 từ mức thấp khoảng 9.000 vào năm 2012.
Tuy nhiên, cách tiếp cận của ông Abe dường như thất bại trong việc nhận được sự ủng hộ sau khi Nhật Bản gần như rơi vào suy thoái một lần nữa vào năm 2020, khi Covid-19 tàn phá các thị trường toàn cầu.
Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Đông Á tại Viện Brookings Mireya Solís nói: “Mặc dù Abenomics đã không đạt được tất cả các mục tiêu của mình, nhưng đó là một bước tiến quan trọng. Không phải tất cả các sáng kiến của Abe Shinzo đều là những ý tưởng mới lạ. Nhưng ông ấy đã đem lại những sự ổn định”.
Min Joo Kang, chuyên gia kinh tế cao cấp về Hàn Quốc và Nhật Bản tại ING, nói với Al Jazeera: “Sự cải thiện của nền kinh tế thực đã bị hạn chế. Tuy nhiên, tôi nghĩ Abenomics đã thành công một nửa ở chỗ nó đã bảo vệ nền kinh tế Nhật Bản khỏi một đợt suy thoái mạnh”.
Xem thêm >> Cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe: Một nhân cách lớn, một người bạn chân thành của Việt Nam
Tags:
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
(VNF) - Các lãnh đạo ngân hàng châu Âu đang tìm cách trấn an nhà đầu tư về những rủi ro liên quan đến tín dụng tư nhân, khi mức độ tiếp xúc của họ với lĩnh vực đang gặp khó khăn này một lần nữa trở thành tâm điểm trong mùa công bố kết quả kinh doanh.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Công ty giao dịch XTX Markets của ông Alex Gerko sử dụng chip Nvidia và phương pháp “học sâu” (deep learning) để dự báo biến động giá.
(VNF) - Giá dầu thế giới tăng mạnh khi Mỹ được cho là siết phong tỏa các cảng của Iran, trong lúc UAE bất ngờ tuyên bố rời OPEC, làm dấy lên lo ngại nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng.
(VNF) - Các thương hiệu Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện trên khắp thế giới. Không còn gắn với hình ảnh hàng giá rẻ, làn sóng doanh nghiệp mới từ Trung Quốc đang từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu bằng thiết kế, công nghệ và chiến lược bản địa hóa linh hoạt.
(VNF) - USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh nhà đầu tư vẫn căng thẳng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
(VNF) - Quyết định rời OPEC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được xem là diễn biến mang lại lợi thế mới cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới đứng trước nguy cơ suy yếu, còn nguồn cung toàn cầu có thể gia tăng và làm giảm áp lực giá năng lượng.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
(VNF) - Tập đoàn tài chính Tokyo Kiraboshi hợp tác Tập đoàn Tân Long và công ty khởi nghiệp Megaplan của Hàn Quốc trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản... Đây là bước đi mở rộng thị phần ở Việt Nam
(VNF) - Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike...
(VNF) - Dù thường bị gắn mác “quả bom hẹn giờ” tiếp theo của hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân thực chất có cấu trúc an toàn hơn nhiều so với các định chế từng gây ra khủng hoảng năm 2008. Tuy vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, dữ liệu cho thấy mối đe dọa mà lĩnh vực này đặt ra mang tính cục bộ và được kiểm soát tốt hơn, thay vì có khả năng gây ra một cú sốc hệ thống.
(VNF) - Tuần qua, kinh tế - tài chính toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ xung đột địa chính trị, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế. Những biến động này không chỉ tác động tới các thị trường lớn mà còn lan rộng tới các nền kinh tế mới nổi.
Giữa lòng New York, hàng nghìn tấn vàng được cất giữ trong một kho đặc biệt dưới lòng đất. Nhưng điều bất ngờ là số vàng này không thuộc về Mỹ. Vậy ai mới là chủ nhân thực sự?
(VNF) - Giám đốc điều hành của LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), tỷ phú Bernard Arnault vừa cảnh báo về một “thảm họa toàn cầu” nếu cuộc xung đột ở Trung Đông không được giải quyết.
(VNF) - Quyết định phút chót của Tổng thống Donald Trump đã khiến tiến trình đàm phán với Iran thêm bế tắc. Trong khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng với những động thái mới và lập trường cứng rắn từ các bên liên quan.
(VNF) - Trong khi lưu lượng khách đến nhà hàng suy giảm và tăng trưởng doanh thu chững lại, Coca-Cola đang đẩy mạnh hợp tác với các chuỗi F&B nhằm kích cầu tiêu dùng và củng cố kênh bán hàng ngoài gia đình - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.
