Trong ba thập niên sau khi Liên Xô sụp đổ, dù quan hệ chính trị giữa Moscow và phương Tây thường xuyên căng thẳng, nhưng quan hệ kinh tế giữa hai bên vẫn bền chặt theo nguyên tắc đôi bên cùng có lợi.
Tuy nhiên, sau khi Nga quyết định đưa quân vào Ukraine, Mỹ và các đồng minh đã nhanh chóng áp đặt thêm hàng trăm lệnh trừng phạt khắc nghiệt chưa từng có đối với nền kinh tế Nga.
Các biện pháp mà phương Tây áp dụng gồm đóng băng gần một nửa dự trữ tài chính của Nga, trục xuất một số ngân hàng lớn nhất của Nga ra khỏi hệ thống thanh toán SWIFT, cấm tàu và máy bay Nga đi vào các cảng và không phận, đưa ra các hạn chế xuất khẩu đối với một số công nghệ tiên tiến và đặt lệnh cấm vận đối với dầu mỏ và than đá của Nga.
Hơn 1.200 công ty nước ngoài đã đình chỉ hoặc cắt giảm hoạt động của họ tại Nga kể từ khi cuộc xung đột ở Ukraine diễn ra, theo cơ sở dữ liệu từ Viện lãnh đạo điều hành của Đại học Yale. Trong đó có thể kể đến những tên tuổi lớn như Apple, McDonald's, IKEA, Visa và MasterCard.
Nga đồng thời phải đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám do sự di cư hàng loạt của hơn 300.000 người Nga, chủ yếu là những người trẻ tuổi và nhiều người trong số họ là các chuyên gia trong ngành công nghệ. Những người yêu thích tự do đã tìm đến các nước như Armenia, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ. Hơn 50.000 chuyên gia công nghệ thông tin cũng đã rời Nga.
Tính đến tháng 9/2022, các lệnh trừng phạt mới đã mang lại nhiều kết quả trái chiều. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nga đã giảm 4% trong quý 2 so với cùng kỳ năm ngoái, mức giảm tăng lên 7% trong quý 3.
Các hạn chế nguồn cung mới không chỉ khiến lạm phát leo lên mức hai con số, mà còn khiến các nhà sản xuất Nga bị tước đoạt các linh kiện nhập khẩu quan trọng để lắp ráp các sản phẩm cuối cùng của họ. Sản lượng ôtô của Nga đã giảm mạnh tới 61,8% trong sáu tháng đầu năm nay.
Nhiều quan chức Nga thừa nhận, sẽ đặc biệt khó khăn trong việc tìm kiếm sự thay thế cho một số linh kiện điện tử cao cấp, chẳng hạn như vi mạch, vốn vẫn đang được phát triển bởi công nghệ phương Tây.
Nền kinh tế Nga đến nay đã chứng tỏ khả năng phục hồi lớn hơn so với dự kiến. Mặc dù mất hơn 30% giá trị vào cuối tháng 2 và đầu tháng 3, đồng ruble đã tăng trở lại để trở thành đồng tiền hoạt động tốt nhất trong năm.
Lạm phát đã bắt đầu giảm dần trong những tháng gần đây, từ mức cao nhất 17,8% vào tháng 4 xuống 14,9% vào tháng 8. Trong khi đó, thặng dư tài khoản vãng lai của Nga đã tăng lên mức kỷ lục 167 tỷ USD từ tháng 1 đến tháng 7, tăng hơn gấp ba lần so với năm trước.
Tháng trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã thay đổi đánh giá triển vọng kinh tế với Nga vào năm 2022, dự đoán rằng GDP của nước này sẽ giảm 6% thay vì 8,5% dự kiến ban đầu.
Ông Anton Tabakh, nhà kinh tế trưởng tại tổ chức đánh giá tín dụng Expert RA có trụ sở tại Moscow, cho rằng có hai yếu tố đã thúc đẩy nền kinh tế Nga trong sáu tháng đầu tiên của chế độ trừng phạt mới.
Trước hết là sự gia tăng mạnh mẽ trong xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là năng lượng. Theo một tài liệu của chính phủ mà hãng tin Reuters dẫn nguồn, Nga dự kiến sẽ kiếm được hơn 337 tỷ USD từ việc bán năng lượng trong năm nay, tăng 38% so với năm 2021. Thứ hai là sự gia tăng chi tiêu của chính phủ.
Tabakh cho biết sự bùng nổ xuất khẩu của Nga có thể đã lên đến đỉnh điểm do nhu cầu toàn cầu giảm và các lệnh cấm vận mới có hiệu lực. Đồng thời, ông lưu ý rằng nhập khẩu của Nga đã dần bắt đầu phục hồi sau khi giảm mạnh vào đầu năm nay.
“Câu hỏi quan trọng bây giờ là nền kinh tế Nga sẽ trải qua cái mà Ngân hàng Trung ương Nga gọi là quá trình chuyển đổi cơ cấu như thế nào. Chúng ta đang nói về việc người tiêu dùng chuyển sang các sản phẩm mới, sự xuất hiện của các chuỗi cung ứng mới, các trung gian tài chính, và các công ty thích ứng với các hạn chế mới”, ông Tabakh nhận định.
Đối với một số doanh nhân Nga, các lệnh trừng phạt đã trở thành một cơ hội bất ngờ. Ông Nikolai Dunaev, Phó chủ tịch của Opora Russia, hiệp hội quốc gia của các chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ cho biết cuộc di cư ồ ạt của các đại gia đa quốc gia khỏi Nga đã tạo cơ hội cho các công ty trong nước mở rộng thị phần - đặc biệt là trong các lĩnh vực như thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo, du lịch và xây dựng.
Ông nói: “Có sự sụt giảm tổng thể về nhu cầu ở người tiêu dùng, nhưng điều này không quá nghiêm trọng ở Nga vì phần lớn nhu cầu còn lại đã chuyển sang các nhà sản xuất trong nước”.
Các nền kinh tế ngoài phương Tây cũng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đáp trả các lệnh trừng phạt của Nga. Ví dụ, sự tăng trưởng trong lĩnh vực sản xuất ở Trung Quốc và Trung Đông trong những thập niên gần đây đã giúp Nga dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm sản phẩm thay thế cho hầu hết các loại hàng hóa phương Tây.
Đồng thời, Moscow đã bắt đầu lấp đầy khoảng trống kinh tế của mình thông qua các chương trình nhập khẩu song song. Theo đó các công ty Nga nhập khẩu hàng hóa mang nhãn hiệu phương Tây bao gồm điện thoại thông minh, ôtô và quần áo từ các nước bên thứ ba và sau đó bán lại chúng trên thị trường Nga mà không nhất thiết phải có sự cho phép của chủ sở hữu nhãn hiệu.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thách thức phía trước của Nga là bài toán “chuyển đổi cơ cấu” và tái thiết trong dài hạn, nếu không nền kinh tế Nga khó có thể chống đỡ được trước tình trạng suy giảm mạnh trong bối cảnh các lệnh trừng phạt ngày một dày đặc.
Xem thêm >> Ông Putin cáo buộc Mỹ phá hoại Dòng chảy phương Bắc để hưởng lợi
Tags:
(VNF) - Tuần qua đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong căng thẳng Mỹ - Iran: từ đối đầu quân sự sang đối đầu kinh tế và năng lượng. Eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc chơi, trong khi các chính sách tài khóa và phong tỏa kinh tế đóng vai trò hỗ trợ chiến lược.
(VNF) - Việc Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức khiến giá dầu lao dốc và thị trường toàn cầu “thở phào”, nhưng đằng sau động thái này là một thực tế khác: Tehran vẫn nắm trong tay đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Trong bối cảnh những nhà sản xuất nhiên liệu đang thiếu hụt nguồn cung phải tìm kiếm trên toàn cầu để thay thế dầu Trung Đông, đồng thời ngăn chặn tình trạng này có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, các nhà lọc dầu châu Á đang cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao vào dầu thô của Mỹ.
(VNF) - Giá dầu giảm mạnh tới 10% sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại cho tàu thương mại, qua đó thổi bùng tâm lý lạc quan trên các thị trường tài chính toàn cầu.
(VNF) - Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, trong khi Tổng thống Donald Trump khẳng định tuyến hàng hải này sẽ không còn bị sử dụng như một "vũ khí", giúp thị trường toàn cầu hạ nhiệt.
(VNF) - Giá dầu thế giới quay đầu giảm sau chuỗi 50 ngày biến động mạnh do căng thẳng Trung Đông, khi thị trường dần kỳ vọng vào khả năng hạ nhiệt xung đột.
(VNF) - Samsung Electronics đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn sản xuất khi tranh chấp tiền lương với công đoàn leo thang, buộc tập đoàn này phải nhờ đến tòa án nhằm ngăn chặn các hành vi bị cho là bất hợp pháp trong thời gian đình công.
(VNF) - Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng châu Âu “có lẽ chỉ còn đủ nhiên liệu máy bay cho khoảng 6 tuần nữa”.
(VNF) - Tổng thống Trump tuyên bố rằng Iran đã đồng ý bàn giao lượng uranium làm giàu cao, được cho là bị chôn vùi sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân trọng yếu của nước này. Đây được cho là một bước tiến lớn hướng tới một thỏa thuận.
(VNF) - Làn sóng chi tiêu khẩn cấp đang lan rộng trên toàn cầu khi các chính phủ đồng loạt giảm thuế, trợ cấp năng lượng và hỗ trợ tiền mặt để ứng phó với cú sốc giá cả. Tuy nhiên, trong bối cảnh dư địa tài khóa ngày càng thu hẹp và chi phí vay nợ leo thang, các tổ chức quốc tế cảnh báo rằng những biện pháp cứu trợ quy mô lớn hôm nay có thể nhanh chóng biến thành rủi ro nợ công trong tương lai.
(VNF) - Dự kiến tuần tới, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ bắt đầu tiếp nhận các yêu cầu hoàn thuế đối với các khoản thuế mà ông đã áp đặt nhưng bị xác định là bất hợp pháp.
(VNF) - Bất chấp cú sốc năng lượng do xung đột Iran gây ra làm giảm triển vọng tăng trưởng, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng tốc trong quý I/2026, khi tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ bù đắp cho nhu cầu tiêu dùng yếu.
(VNF) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/4 bày tỏ sự lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran, đồng thời cảnh báo sẽ gia tăng áp lực kinh tế đối với Tehran nếu nước này tiếp tục tỏ ra cứng rắn.
(VNF) - Khi tâm lý các nhà đầu tư lạc quan về việc sớm chấm dứt chiến sự tại Trung Đông, các chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite trong phiên ngày 15/4.
(VNF) - Nhật Bản vừa công bố gói hỗ trợ tài chính trị giá khoảng 10 tỷ USD nhằm giúp các quốc gia Đông Nam Á đối phó với tình trạng giá dầu leo thang, trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng ngày càng hiện hữu. Khoản viện trợ này hướng tới việc đảm bảo nguồn cung các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ, bao gồm cả thiết bị y tế thiết yếu.
(VNF) - Giá Bitcoin đang dao động quanh vùng 76.000 USD trong bối cảnh xuất hiện một làn sóng tín hiệu cầu mới từ một thị trường ít được kỳ vọng: nước Nga.
(VNF) - Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc đàm phán thứ 2 giữa Washington và Tehran có thể diễn ra “trong 2 ngày tới”, giá dầu thế giới tiếp tục giảm trong phiên thứ 2 liên tiếp.
(VNF) - Các thị trường châu Á - Thái Bình Dương đồng loạt mở cửa tăng điểm trong phiên giao dịch ngày 14/4, nối tiếp đà khởi sắc của chứng khoán Mỹ trong đêm trước, khi giá dầu suy giảm giữa bối cảnh kỳ vọng về một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột tại Trung Đông ngày càng gia tăng.
(VNF) - Sau nhiều năm tích lũy không ngừng, một số ngân hàng trung ương hiện đã bắt đầu bán vàng thỏi khi áp lực từ cuộc chiến Iran buộc họ phải xoay xở nguồn tiền mặt.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran “đã kết thúc” trong một cuộc phỏng vấn với Fox News.
(VNF) - Biến động địa chính trị từ cuộc chiến Iran đang làm suy giảm sức hút của các trung tâm tài chính Trung Đông, thúc đẩy dòng tiền của giới giàu có tìm đến những thị trường ổn định hơn như Singapore. Các ngân hàng lớn đẩy mạnh mảng quản lý tài sản để bù đắp cho sự suy giảm lợi nhuận từ hoạt động cho vay.
(VNF) - Cuộc đua vào ghế nóng Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa xuất hiện diễn biến mới khi ứng viên Kevin Warsh nộp bản kê khai tài chính, hé lộ khối tài sản khủng.
(VNF) - Sau khi Trung Quốc tuyên bố vẫn tiếp tục di chuyển qua eo biển Hormuz bất chấp lệnh phong tỏa của Mỹ, giá dầu thế giới đảo chiều giảm.
(VNF) - Từng là biểu tượng của cơn sốt bất động sản Trung Quốc, đế chế China Evergrande Group nay chỉ còn những công trình dang dở. Sự sụp đổ ấy không chỉ cuốn phăng một “gã khổng lồ” bất động sản mà còn đẩy nhà sáng lập Hui Ka Yan (Hứa Gia Ấn) từ đỉnh cao danh vọng đến vòng xoáy pháp lý.
(VNF) - Quân đội Mỹ đã bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran, sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần tại Islamabad về việc chấm dứt chiến tranh thất bại.
(VNF) - Tuần qua đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong căng thẳng Mỹ - Iran: từ đối đầu quân sự sang đối đầu kinh tế và năng lượng. Eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc chơi, trong khi các chính sách tài khóa và phong tỏa kinh tế đóng vai trò hỗ trợ chiến lược.
(VNF) - Dự án nhà ở xã hội ở Khu công nghiệp Yên Mỹ 2 có tổng vốn đầu tư hơn 4.960 tỷ đồng, phục vụ dân số khoảng 11.500 người.
