'Cần có khối doanh nghiệp tư nhân dân tộc, làm không chỉ vì lợi nhuận'

Ban chỉ đạo xây dựng đề án phát triển kinh tế tư nhân vừa được lập vào đầu tháng 3, do Thủ tướng Phạm Minh Chính làm trưởng ban. Ban chỉ đạo có nhiệm vụ xây dựng đề án phát triển kinh tế tư nhân trình Bộ Chính trị.

Tại phiên họp thứ nhất của Ban chỉ đạo xây dựng đề án phát triển kinh tế tư nhân vừa diễn ra, Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khẳng định việc tháo chốt, khơi thông các điểm nghẽn để khu vực kinh tế tư nhân bung ra giống như "gạch đá lâu nay đang cản trở, sẽ được nhấc ra để dòng chảy ào ào".

Còn tại phiên họp của Tiểu Ban Kinh tế-xã hội Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh mẽ các thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế tư nhân.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu phải lấy kinh tế tư nhân làm động lực quan trọng nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từ đó tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và có cơ chế, mạnh dạn đặt hàng, giao một số việc lớn cho các tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân; đồng thời phân tích rõ vai trò, vị trí chủ đạo của kinh tế nhà nước.

Hay như tại cuộc gặp gỡ với các doanh nghiệp tư nhân hồi tháng 2, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng cũng đã cam kết xây dựng thể chế thông thoáng, xóa bỏ cơ chế xin - cho, giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian, chi phí. Đồng thời, giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, thực hiện chính sách tiền tệ, tài khóa linh hoạt, phù hợp, hiệu quả. Phát triển hạ tầng chiến lược để tăng tính cạnh tranh, giảm chi phí logistics và đẩy mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao cho cả nước, cho xã hội, trong đó có phục vụ các doanh nghiệp.

Còn tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát triển khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam hôm 7/3, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh phải thay đổi được trong tư duy, nhận thức thì mới thay đổi được cách ứng xử và hành động, chính sách cụ thể đối với khu vực kinh tế tư nhân.

Tổng Bí thư nêu rõ phải tiếp tục xóa bỏ mọi nhận thức, tư tưởng, quan niệm, thái độ, định kiến về kinh tế tư nhân. Tăng cường và mở rộng hơn nữa các hình thức khen thưởng, tôn vinh khu vực kinh tế tư nhân, tương xứng với đóng góp và hiệu quả khu vực kinh tế này mang lại.

Doanh nghiệp tư nhân không lợi thế, không ưu đãi, không có hỗ trợ

Trao đổi về vấn đề phát triển kinh tế tư nhân, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng: "Vẫn còn rất nhiều điều phải làm".

Theo ông Tuấn, mặc dù theo nhiều tiêu chí đánh giá như đóng góp vào GDP, tạo ra công ăn việc làm... thì kinh tế tư nhân là khu vực quan trọng số 1 tính theo tỉ lệ khu vực chính thức và không chính thức, nhưng chế độ đãi ngộ, định hướng hỗ trợ hiện nay còn mờ nhạt.

Ông Tuấn đồng tình với quan điểm của nhiều người rằng doanh nghiệp tư nhân có những điểm chưa bình đẳng so với doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Dẫn ví dụ về khía cạnh tiếp cận nguồn lực kinh doanh, ông Tuấn cho biết như về đất đai, doanh nghiệp nhà nước có lợi thế về đất đai, thậm chí được miễn tiền thuê đất hoặc thuê đất với giá rẻ. Trong khi đó, doanh nghiệp FDI thường có sẵn khu công nghiệp mà Nhà nước đầu tư hạ tầng tương đối cơ bản. Họ cũng có nhiều vốn để thuê đất tại các khu công nghiệp và có thể được miễn tiền thuê đất, miễn thuế rất lớn.

Với doanh nghiệp tư nhân, ông Tuấn cho rằng không có lợi thế, không ưu đãi, không có hỗ trợ trong tiếp cận đất đai. Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vào các khu công nghiệp hiện nay rất khiêm tốn. Đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ hội tiếp cận đất đai rất khó khăn.

Về vốn, ông Tuấn cho biết đối với doanh nghiệp nhà nước thì mức độ tín nhiệm đối với ngân hàng tốt hơn, họ có thể tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn. Doanh nghiệp FDI thì có thể tiếp cận nhiều nguồn vốn, đặc biệt là những nguồn vốn có chi phí rẻ.

Trong khi đó, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam thì hầu hết tiếp cận nguồn vốn qua kênh duy nhất là ngân hàng với lãi suất tương đối cao so với các nước khác. Vì vậy, cạnh tranh về chi phí vốn của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam so với doanh nghiệp của các nước rất khó khăn.

Về thủ tục hành chính, ông Tuấn cho rằng doanh nghiệp nhà nước cũng có khó khăn về thủ tục hành chính, nhưng mức độ tương tác, mức độ ảnh hưởng của họ đối với chính quyền tốt, nên đây không phải là cản trở lớn. Còn doanh nghiệp FDI hoạt động tương đối chuyên nghiệp, tổ chức hội đoàn tốt, vị thế, tiếng nói được chính nể trọng hơn. Trong khi đó, có rất nhiều doanh nghiệp tư nhân chưa có sự quan tâm, hỗ trợ về mặt thủ tục hành chính.

"Những điều này cho thấy vẫn còn bất cập, khó khăn, trở ngại đối với hoạt động của doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam", ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.

Hình thành khối doanh nghiệp tư nhân dân tộc

Gợi mở một vài giải pháp để phát triển kinh tế tư nhân, ông Tuấn cho rằng cần huy động doanh nghiệp lớn tham gia vào những việc khó, việc quan trọng của quốc gia. Doanh nghiệp tư nhân cần được mạnh dạn giao nhiều trách nhiệm hơn, tham gia nhiều hơn vào các dự án mang tính chiến lược, các dự án quan trọng của quốc gia. Như vậy sẽ nâng cao năng lực và khẳng định vai trò của khối doanh nghiệp này.

"Khối doanh nghiệp này là khối doanh nghiệp tư nhân dân tộc, phải gắn bó với thương hiệu của quốc gia; làm không chỉ vì lợi nhuận, hiệu quả kinh doanh, mà còn vì lợi ích cho đất nước, cho dân tộc. Đối với nhiều công trình quan trọng của quốc gia, như đường sắt cao tốc, năng lượng, sân bay... nhóm doanh nghiệp này cần được huy động tham gia", ông Tuấn nói.

Đối với nhóm doanh nghiệp tư nhân quy mô nhỏ, quy mô nhỏ và vừa... ông Tuấn cho rằng cần có chiến lược tăng cường chất lượng quản trị, ứng dụng công nghệ để hoạt động hiệu quả và tham gia sâu hơn nữa đối với chuỗi sản xuất toàn cầu.

Đối với nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, ông Tuấn cho rằng cần có chiến lược để thúc đẩy khu vực này chính thức hóa, dần dần làm quen với hình thức quản trị, công khai minh bạch để lớn lên. Nhưng để chính thức hóa cần phải có động lực về kinh tế; những thay đổi về mặt pháp luật, về thuế, phí quản trị, thủ tục cho nhóm đối tượng này phải rất đơn giản, thân thiện.

Đề xuất một số chính sách để phát triển kinh tế tư nhân, ông Tuấn cho rằng thể chế là nhóm chính sách rất quan trọng. Cụ thể, phải tiếp tục cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ như Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo, cắt giảm về điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ.

"Nhóm giải pháp này có thể tập trung tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tư nhân về đất đai, vốn, tài chính. Đây là một trong những chính sách quan trọng trong thời gian tới", ông Tuấn nói.

Tiếp theo là nhóm chính sách liên quan đến trao quyền, tăng nhiệm vụ cho doanh nghiệp tư nhân. Ông Tuấn cho rằng nhóm chính sách này có thể hướng đến các doanh nghiệp lớn, có thể đặt hàng, giao việc cho những doanh nghiệp tư nhân lớn để thực hiện những công trình quan trọng; khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia nhiều lĩnh vực hơn nữa.

Tiếp nữa là là nhóm chính sách hỗ trợ, đào tạo. Theo ông Tuấn, cần có những chương trình hỗ trợ, đào tạo, nhưng cách thức phải khác so với hiện tại, theo hướng thị trường hơn, thay vì cách truyền thống là tổ chức bộ máy tuyển dụng.

Để doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững, ông Tuấn cũng cho rằng nên thúc đẩy liên kết của các doanh doanh nghiệp. Theo ông, tính liên kết của doanh nghiệp Việt Nam tương đối kém, vẫn có tình trạng cạnh tranh không lành mạnh. Do đó, phải đưa ra những cách thức để nâng cao văn hoá kinh doanh, thúc đẩy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp.