Hai ngân hàng ở Pháp, Comptoir d’Escompte de Paris (CE.) và Crédit Industriel et Commerical (CIC), muốn thiết lập một hệ thống ngân hàng ở Viễn Đông để mở rộng thương mại đến châu Á, nên đã lập ra một ngân hàng tư nhân gọi là Banque de l’Indochine. Chi nhánh đầu tiên được thành lập ở Sài Gòn vào năm 1875.
Ngân hàng Đông Dương (Banque de l’Indochine) được chính phủ Pháp cho phép in và phát hành tiền đồng Đông Dương (piastre) ở Nam kỳ cho chính phủ Pháp qua hợp đồng 20 năm, được quyên tiền và trả chi phiếu (cheque). Năm 1876, tiền giấy Đông Dương lần đầu tiên được phát hành ở Nam kỳ với chữ ký bằng tay của người quản trị ngân hàng. Các thương gia người Hoa xem trọng loại tiền mới bằng giấy này, thay thế các loại tiền làm bằng đồng, kẽm và bạc trước đây (như đô-la Mễ Tây Cơ, Mexican dollar). Từ năm 1885 đến năm 1898, Banque de l’Indochine thiết lập các chi nhánh ở Đông Dương, Xiêm La, Hồng Kông, Thượng Hải.
Trong Hội đồng quản trị của ngân hàng có các nhân viên chính quyền thuộc địa được bổ nhiệm. Mặc dầu có sự liên hệ chặt chẽ với chính phủ Đông Dương nhưng đa số hoạt động của ngân hàng là độc lập, nằm ngoài sự kiểm soát của chính quyền, thí dụ ngân hàng đã thành công trong việc phản đối lại các ý định thay thế tiền Đông Dương bằng tiền franc. Lợi nhuận từ phát hành tiền Đông Dương là lý do chính mà Ngân hàng Đông Dương không muốn tiền franc thay thế tiền đồng (piastre). Ngân hàng Đông Dương có quyền hạn rất lớn và hầu như độc lập với chính quyền, nhưng lại phục vụ cho quyền lợi của các cố đông nên đã bị chỉ trích khi quyền lợi đó đặt trên quyền lợi của các nhà doanh nghiệp hay công ty thương mại khác. Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế 1929-1933, nhiều doanh nghiệp bị phá sản vì Ngân hàng Đông Dương xiết nợ. Các cuộc biểu tình ở Sài Gòn của cả người Pháp và người Việt nhằm chống lại hành động thanh lý tài sản bất công của ngân hàng.
Ngân hàng Đông Dương đáng lẽ ra phải làm đúng chức năng cung cấp tín dụng có hiệu quả để phát triển kinh tế Đông Dương nhưng ở Nam kỳ đa số những người tiểu nông, thương mại nhỏ vay phải vay mượn từ những người Xá tri (Chettys, Chệt-ti) cho vay với lãi suất rất cao. Tờ Chantecler ngày 24/8/1933 có đăng lại một bài bình luận về Ngân hàng Đông Dương từ tờ báo Journal d’Outre-Mer và so sánh hoạt động của ngân hàng này với những người Chệt-ti ở Nam kỳ cho vay cắt cổ. Bài báo cho ta thấy từ hơn 50 năm, cho đến năm 1933, người Chệt-ti đã hoạt động cho vay và phát triển rộng rãi mà không hề bị cấm đoán hay hạn chế, mặc dù tất cả mọi người từ Pháp, Việt và Hoa đều than phiên về tệ nạn này. Nhưng Ngân hàng Đông Dương cũng là nguyên nhân, thực sự là nguyên nhân chính, để tình trạng này phát triển lan tràn và chính phủ đã bỏ qua mà không quan tâm, và để nhóm lợi ích tài chính này thao túng.
Bài báo cho thấy trên thị trường tài chính lúc bấy giờ, một ngân hàng phát hành lại tham gia vào tín dụng, thêm vào đó là không có một môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các công ty hay tổ chức tín dụng nên lãi suất tín dụng không theo đúng quy luật thị trường và để sự xuất hiện của người Chệt - ti (Chettys) cho vay cắt cổ. Điều này làm trì trệ sự phát triển kinh tế và gây ra nhiều vấn nạn xã hội.
Ngân hàng Pháp - Hoa Thương mại và Kỹ nghệ (Banque Franco Chinoise pour le Commerce et l’Industrie, BFC), có trụ sở chính ở Pháp (74 rue Saint - Lazarre, Paris) và các chi nhánh ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Thiên Tân, Hồng Kông và ở Đông Dương (Sài Gòn, Hà Nội và Nam Vang). Chi nhánh của BFC tại Sài Gòn ban đầu nằm ở góc đường Quai de Belgique và Guynemer (nay là Võ Văn Kiệt và Hồ Tùng Mậu). Đến năm 1939, BFC mua lại toàn bộ Công ty tài chính Pháp và thuộc địa (Société Financière Française et Colonial, SFFC) và dời trụ sở về trụ sở trước đây của SFFC (số 32 Boulevard de la Somme, nay là đường Hàm Nghi).
Tòa nhà ở số 32 đường Hàm Nghi, được xây vào các năm 1925 -1926, là tổng hành dinh của SFFC. Đây là công ty tài chính lớn được thành lập năm 1920 bởi ông Octave Homberg, một doanh nhân giàu có. Ông Homberg cùng với ông Candelier đứng sau vụ “affaire Candelier” vào năm 1924, định nắm độc quyền điều hành cảng Sài Gòn trong 20 năm, mặc dầu được Thống đốc Nam kỳ Maurice Cognacq hỗ trợ, nhưng dự định độc quyền không thành do sự phản đối của nhiều người Pháp, Việt và Hoa trong giới doanh nhân và chính quyền .
Công ty SFFC đầu tư trong nhiều lãnh vực quan trọng của nền kinh tế Đông Dương, lập ra nhiều chi nhánh, đầu tư vào các công ty con như Công ty cao su Đông Dương (Société des Caoutchoucs en verd de l’Indochine), Công ty Pháp sản xuất rượu (Société Française des Distilleries), Công ty than Bắc kỳ (Société des Anthracites du gaub Tonkin), Công ty cung cấp nước và điện Đông Dương (Société des Eaux et Electricité de l’Indochine), Công ty đường và lọc đường Đông Dương (Société des Sucreries et Raffineries de l’Indochine), và Công ty năng lượng điện Đông Dương (Energie Electrique Indochinoise).
Chi nhánh Ngân hàng Pháp - Hoa ở Sài Gòn hoạt động cho đến năm 1975. Từ năm 1997 đến nay, tòa nhà số 32 đường Hàm Nghi là trụ sở của Ngân hàng Phát triển Nhà Đồng bằng sông Cửu Long (Mekong Housing Bank, MHB).
(Trích “Lịch sử doanh nghiệp và công nghiệp ở Sài Gòn và Nam kỳ”)
Tags:
(VNF) - Từ đầu tháng 5, nhiều ngân hàng tại Việt Nam đồng loạt dừng tính năng tự động chia nhỏ lệnh chuyển tiền đối với các giao dịch trên 500 triệu đồng, khiến việc chuyển tiền nhanh 24/7 không còn áp dụng với các khoản giá trị lớn như trước.
(VNF) - Nhiều ngân hàng đẩy mạnh thu nợ bất động sản đồng thời siết chặt cho vay với lĩnh vực địa ốc trong bối cảnh khối bất động sản đảm bảo tại các nhà băng ngày càng phình to.
(VNF) - SMBC đang đẩy mạnh tái cấu trúc mảng ngân hàng giao dịch, tập trung nâng cấp dịch vụ quản lý tiền mặt toàn cầu.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank - HDB) vừa công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 với 6.107 tỷ đồng lợi nhuận, ROE đạt 24,29% và CAR đạt 16,16%, tiếp tục ghi nhận hiệu quả ở nhóm đầu ngành trên nền tảng vốn mạnh và quản trị chặt chẽ.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) vừa công bố báo cáo tài chính quý I/2026, ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực ngay từ đầu năm, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định và củng cố nền tảng tài chính trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
(VNF) - NHNN lấy ý kiến rộng rãi dự thảo thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng.
(VNF) - Dù lãi suất huy động đồng loạt giảm trong 2 tuần qua nhưng lãi vay vẫn điều chỉnh chậm, trong khi chi phí đầu vào neo cao khiến các doanh nghiệp chịu áp lực từ nhiều phía.
(VNF) - Ngân hàng Kasikornbank (KBank) ghi nhận lợi nhuận ròng tăng mạnh trong quý I/2026 nhờ thu nhập ngoài lãi, dù mảng cho vay truyền thống suy giảm. Tuy nhiên, nhà băng Thái Lan cảnh báo căng thẳng địa chính trị và môi trường kinh tế bất ổn có thể ảnh hưởng đến triển vọng kinh doanh trong thời gian tới.
(VNF) - Kết thúc quý I/2026, Techcombank lập kỷ lục về NFI (thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ) khi đạt tăng trưởng hơn 46%, vượt xa mức trung bình ngành và trong bối cảnh nhiều khó khăn thách thức, cạnh tranh.
(VNF) - Sáng 28/4, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank, HoSE: LPB) đã tổ chức thành công ĐHĐCĐ thường niên 2026 tại Ninh Bình, thông qua nhiều nội dung quan trọng, đáng chú ý là chiến lược phát triển và phân phối lợi nhuận.
(VNF) - Giá USD trên thị trường tự do hôm nay tăng thêm 100 đồng, tiến sát mốc 27.000 đồng/USD. Trong khi đó, giá USD tại các ngân hàng thương mại và giá USD thế giới suy yếu.
(VNF) - Chủ tịch Vũ Văn Tiền bộc bạch nguyên nhân cốt lõi khiến ông lựa chọn quay lại ABBank là do không thể chịu đựng nổi khi nhìn thấy các ngân hàng khác không ngừng đổi mới trong khi ABBank lại rơi vào tình trạng "cứ đều đều như vậy và không phát triển được".
(VNF) - Lợi nhuận trước thuế của NCB trong quý I đạt hơn 216 tỷ đồng, tăng tới 43%. NCB đặt mục tiêu hoàn thành sớm kế hoạch kinh doanh năm 2026.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 với lợi nhuận trước thuế đạt hơn 2.800 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng của ngân hàng đạt hơn 1% và huy động vốn tăng 7% so với đầu năm, phản ánh định hướng tăng trưởng có chọn lọc, tập trung vào chất lượng tài sản và hiệu quả hoạt động.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) mới đây đã công bố kết quả kinh doanh quý I/2026. Với các chỉ tiêu tài chính duy trì ổn định theo đúng lộ trình kế hoạch đã đề ra, lợi nhuận trước thuế đạt 1.388 tỷ đồng, đã phản ánh định hướng điều hành thận trọng, bám sát kế hoạch năm và phù hợp với diễn biến thị trường từ phía ngân hàng.
(VNF) - Ngân hàng Shinhan cho biết họ vừa ký kết hàng loạt thỏa thuận với các đối tác chủ chốt của Việt Nam nhằm mở rộng hiện diện tại thị trường này.
(VNF) - Lãnh đạo các ngân hàng đều nhìn nhận bất động sản vẫn là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Điều cốt lõi là phải kiểm soát dòng vốn vào đúng phân khúc.
(VNF) - Làn sóng chuẩn hóa dòng tiền và số hóa hoạt động kinh doanh đang mở ra cơ hội lớn để ngân hàng đẩy mạnh cho vay tiểu thương hộ kinh doanh trên nền tảng số. Tuy nhiên, việc mở rộng nhóm khách hàng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về thẩm định và kiểm soát rủi ro cho ngân hàng.
(VNF) - Theo giới phân tích, đợt điều chỉnh lãi suất huy động gần đây mới chỉ mang tính cục bộ, chưa tạo ra sự dịch chuyển đủ mạnh để kéo mặt bằng lãi suất chung xuống mức như kỳ vọng.
(VNF) - Bức tranh lợi nhuận ngành ngân hàng quý I đang dần rõ nét, nhiều nhà băng báo lãi tăng mạnh. Trong khi đó, Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam kiến nghị loạt giải pháp 'gỡ nghẽn' thị trường.
(VNF) - Ban đầu chỉ là khoản nợ hơn 11 triệu đồng, nhưng theo thời gian, con số phải trả đã tăng lên gần 188 triệu đồng. Điều gì khiến khoản vay nhỏ trở thành gánh nặng lớn như vậy?
(VNF) - Nhiều ngân hàng lên kế hoạch nâng vốn điều lệ lên xấp xỉ hoặc vượt 100.000 tỷ đồng nhằm củng cố bộ đệm tài chính.
(VNF) - Việt Nam và Hàn Quốc thúc đẩy hợp tác tài chính, triển khai thanh toán QR xuyên biên giới từ ngày 23/4/2026, kết nối hơn 115 triệu người dùng và mở rộng giao thương.
(VNF) - Chủ tịch HĐQT Techcombank Hồ Hùng Anh khẳng định, ngân hàng không phụ thuộc hoàn toàn vào hạn mức tín dụng do NHNN cấp để đáp ứng nhu cầu khách hàng.
(VNF) - Eximbank áp dụng mức phí dành cho khách hàng cá nhân với nghiệp vụ phong tỏa và cấp giấy xác nhận số dư phong tỏa để vay vốn tại ngân hàng khác là 500.000 đồng/tài khoản.
(VNF) - Từ đầu tháng 5, nhiều ngân hàng tại Việt Nam đồng loạt dừng tính năng tự động chia nhỏ lệnh chuyển tiền đối với các giao dịch trên 500 triệu đồng, khiến việc chuyển tiền nhanh 24/7 không còn áp dụng với các khoản giá trị lớn như trước.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.
