Lưu thông tiền mặt tăng cao, vì sao người dân lại thích nắm giữ tiền mặt?
(VNF) - Tỷ lệ tiền mặt lưu thông tăng lên mức cao nhất 3 năm tạo tác động trực tiếp lên thanh khoản ngân hàng. Điều này dường như là 1 nghịch lý khi thanh toán không tiền mặt đang mở rộng và thuận lợi hơn bao giờ hết.
Người dân tăng nắm giữ tiền mặt
Theo số liệu mới nhất được Ngân hàng Nhà nước công bố, tỷ lệ tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán đến cuối tháng 1/2026 đã tăng lên 11,52%, mức cao nhất trong vòng 3 năm trở lại đây.
So với mức 9,48% vào cuối tháng 9/2025, tỷ lệ này đã tăng hơn 2 điểm %, tương đương lượng tiền mặt lưu thông tăng thêm khoảng 360.000 tỷ đồng chỉ sau 4 tháng.
Theo giới phân tích, nguyên nhân chủ yếu khiến tỷ lệ tiền mặt lưu thông tăng mạnh là do nhiều hoạt động mua bán nhỏ lẻ, dịch vụ, vàng bạc và bất động sản vẫn ưu tiên thanh toán bằng tiền mặt vì thói quen, sự tiện lợi và cách kê khai hiện nay.
Đặc biệt, các giao dịch vàng và đô la trên thị trường chợ đen chủ yếu sử dụng tiền mặt, khiến dòng tiền bị nằm ngoài hệ thống ngân hàng trong khoảng thời gian từ lúc người dân rút tiền đến khi các tiệm vàng nộp lại vào ngân hàng.
Khi các hoạt động này diễn ra thường xuyên với quy mô lớn, cùng áp lực kê khai thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, lượng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng càng gia tăng.
Trong báo cáo công bố hồi đầu năm, các chuyên gia của Chứng khoán SHS chỉ ra rằng một tác nhân đặc biệt quan trọng khiến tiền mặt chảy ra khỏi ngân hàng là thay đổi chính sách thuế.

Từ 1/7/2025, nước ta chính thức áp dụng quy định mọi giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ, kể cả dưới 20 triệu đồng nếu không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt sẽ không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng.
Từ ngày 1/6/2025, các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế và từ năm 2026 sẽ bỏ hoàn toàn chế độ thuế khoán.
Mục tiêu của chính sách là siết chặt kỷ luật thuế nhưng trên thực tế lại khiến một bộ phận hộ kinh doanh chuyển sang giao dịch hoàn toàn bằng tiền mặt nhằm tránh bị theo dõi dòng tiền.
Thay vì nỗ lực chuyển đổi, một số hộ kinh doanh và tiểu thương lại né luật bằng cách "chỉ nhận tiền mặt". Nhiều hình thức né tránh khác như chia nhỏ giao dịch qua nhiều tài khoản, giả vờ chuyển khoản nhầm rồi giao dịch tiền mặt cũng trở nên phổ biến hơn. Những hành vi này đang tác động xấu đến tính minh bạch tài chính, vô hiệu hóa chiến lược phát triển kinh tế số và tạo nên "vùng tối" cho gian lận và thất thu thuế Nhà nước.
Việc tiền mặt tăng mạnh ngoài hệ thống đang tạo tác động trực tiếp lên thanh khoản ngân hàng, đặc biệt là nguồn vốn giá rẻ.
Theo báo cáo tài chính quý I/2026, có tới 24/27 ngân hàng ghi nhận tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) sụt giảm, nhiều ngân hàng giảm tới 15-30% chỉ sau một quý. Đây là diễn biến đáng chú ý bởi CASA vốn là nguồn vốn chi phí thấp giúp các ngân hàng duy trì biên lãi ròng (NIM) cao.
Khi dòng tiền chuyển khoản bị né tránh và chuyển sang dạng tiền mặt, CASA sụt giảm buộc các ngân hàng phải dựa nhiều hơn vào tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất cao hoặc vay mượn trên thị trường liên ngân hàng để đáp ứng yêu cầu thanh khoản. Điều này khiến chi phí vốn tăng lên và gián tiếp tạo áp lực tăng lãi suất huy động, khi nhiều ngân hàng phải chạy đua thu hút tiền gửi để bù đắp phần thiếu hụt.
Kéo dòng tiền quay lại hệ thống ngân hàng chính thức
Lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống tài chính chính thức không chỉ tạo áp lực thanh khoản lên các ngân hàng mà còn đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả của mục tiêu thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và minh bạch hóa nền kinh tế.
Trên bình diện vĩ mô, khi tiền mặt bị rút ra và “đóng băng” ngoài hệ thống, nó không tham gia vào chu trình tín dụng, không được sử dụng lại để tạo ra giá trị mới.
TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cảnh báo, xu thế quay trở lại giao dịch bằng tiền mặt đang diễn ra như một phản ứng của các cơ sở và hộ kinh doanh trước các tác động và rào cản về mặt chính sách quản lý.

Ông cho biết, các hộ kinh doanh và cơ sở kinh doanh đang dần e ngại và không còn muốn thực hiện các giao dịch thông qua tài khoản ngân hàng. Sự chuyển dịch này không chỉ dừng lại ở các khoản mua bán nhỏ lẻ hàng ngày. Có những giao dịch dân sự rất lớn, trị giá lên tới hàng trăm triệu đồng, được người dân rút tiền trực tiếp từ ngân hàng ra để thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt.
“Việc người dân và doanh nghiệp siêu nhỏ né tránh hệ thống ngân hàng để giao dịch tiền mặt là một rủi ro cực kỳ lớn. Xu thế này đẩy mạnh quá trình nền kinh tế quay ngược trở lại trạng thái kinh tế không chính thức (hoặc phi chính thức), đi ngược lại với các nỗ lực minh bạch hóa thị trường”, ông Bình nhấn mạnh.
Mới đây, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành Quyết định số 928 phê duyệt “Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030”, đặt mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cho mọi người dân và doanh nghiệp.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý nhất được đặt ra là đến năm 2030, khoảng 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác. Bên cạnh đó, chiến lược đặt mục tiêu giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt gấp 30 lần GDP; ít nhất 30% người trưởng thành có tiền gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài...
Để đạt được mục tiêu đó, giới phân tích cho rằng cần có cơ chế phối hợp linh hoạt hơn giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. Đồng thời, việc thúc đẩy các hình thức giao dịch minh bạch hơn như sàn vàng điện tử hay thanh toán số trong khu vực hộ kinh doanh cũng được xem là giải pháp quan trọng để kéo dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng chính thức.
PGS. TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế - Hải quan (Học viện Tài chính) đánh giá để mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt cần nâng cao chất lượng dịch vụ, các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt đa dạng, tiện lợi, nhanh chóng, đơn giản nhưng cũng cần phải đảm bảo an toàn, hạn chế được tối đa khả năng mất mát do bị hack, lừa đảo, chắc chắn người dân sẽ sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.
Trong khi đó, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, không nên quá lo ngại về một cuộc “đảo chiều” thanh toán từ hiện tượng hộ kinh doanh nhỏ lẻ “ngại” nhận chuyển khoản. Thay vào đó, giải pháp nằm ở sự hài hòa giữa chính sách tài khóa, lãi suất hấp dẫn và một chiến lược giáo dục tài chính dài hạn để thay đổi hành vi xã hội một cách bền vững.
'Xu hướng quay trở lại giao dịch bằng tiền mặt đang diễn ra'
- Nhận diện những tay 'buôn tiền' chẳng kém ngân hàng 11/05/2026 12:30
- Ngân hàng mạnh tay, chia hàng tỷ USD cổ tức tiền mặt 18/04/2026 09:30
- Tiền mặt lên ngôi giữa khủng hoảng USD lấy lại vị thế 'hầm trú ẩn' an toàn 04/04/2026 09:15
BIDV giữ vững vị thế Ngân hàng lưu ký tốt nhất Việt Nam
(VNF) - Vừa qua, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã được Tạp chí The Asian Banker (TAB) trao giải thưởng “Best Custodian Bank in Vietnam” (Ngân hàng lưu ký tốt nhất Việt Nam). Đây là lần thứ 6 liên tiếp BIDV được vinh danh ở hạng mục giải thưởng này.
Nợ vay của DN bất động sản tăng nhanh, cho vay BĐS chiếm tỷ trọng lớn ở ngân hàng
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp bất động sản tiếp tục tăng nợ vay, kéo tổng dư nợ toàn ngành trong quý I lên hơn 427.000 tỷ đồng. Dư nợ bất động sản đang chiếm tỷ trọng lớn tại các ngân hàng.
Lãi suất và hành động của NHNN: Chặng đường khó cùng những thách thức phía trước
(VNF) - Sự hạ nhiệt rõ rệt của mặt bằng lãi suất huy động ở thời điểm hiện tại chính là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực điều hành chủ động và quyết liệt từ phía NHNN. Dẫu vậy, nhà điều hành vẫn còn chặng đường dài phía trước.
Nonghyup Financial Group: Từ hợp tác xã tín dụng nông nghiệp thành tập đoàn tài chính Big 5
(VNF) - Từ một hệ thống hợp tác xã nông nghiệp, NongHyup Financial Group đã phát triển thành một trong những tập đoàn tài chính lớn nhất Hàn Quốc với lợi nhuận hàng tỷ USD mỗi năm.
Big 5 Hàn Quốc báo lợi nhuận quý I/2026: 'Kẻ khóc, người cười'
(VNF) - Bức tranh tài chính quý I/2026 của 5 tập đoàn tài chính lớn nhất Hàn Quốc gồm những gam màu không đồng đều.
Tiền gửi của người dân vào ngân hàng lập kỷ lục
(VNF) - Tiền gửi của người dân vào hệ thống ngân hàng đến hết tháng 1 đã vượt 10,3 triệu tỷ đồng, lập kỷ lục, trong khi tiền gửi của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế tiếp tục giảm.
SeABank ra mắt 3 tính năng mới dành cho Khách hàng Ưu tiên trên SeAMobile
(VNF) - Với định hướng kiến tạo hệ sinh thái trải nghiệm số đẳng cấp nhằm nâng tầm trải nghiệm dịch vụ khác biệt cho Khách hàng Ưu tiên, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) chính thức ra mắt 3 tính năng mới chuyên biệt trên ứng dụng SeAMobile. Đây là bước tiến của SeABank trong hành trình nâng tầm trải nghiệm Hội viên Ưu tiên SeAPremium với thông điệp: “Một chạm số hóa - Mở khóa đặc quyền SeAPremium”.
Huy động không theo kịp tín dụng: Không thể dồn vốn quá lớn cho bất động sản
(VNF) - Trong bối cảnh nguồn vốn huy động không theo kịp nhu cầu tín dụng, việc tập trung quá lớn vào một lĩnh vực, kể cả bất động sản, sẽ thu hẹp khả năng tiếp cận vốn của các ngành kinh tế khác.
BIDV cung cấp giải pháp tiền gửi vượt trội cho doanh nghiệp
(VNF) - Thấu hiểu nhu cầu tối ưu lợi nhuận và linh hoạt dòng tiền của doanh nghiệp, BIDV liên tục cải tiến để đa dạng hóa các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả, vượt trội.
Nam A Bank tiên phong triển khai hệ thống SIMO: Lá chắn công nghệ, bảo vệ khách hàng trước rủi ro lừa đảo trực tuyến
(VNF) - Nhằm thực hiện chiến lược chuyển đổi số và nâng cao an toàn an ninh trong hoạt động thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) chính thức triển khai dịch vụ hỗ trợ tra cứu trạng thái tài khoản thanh toán và ví điện tử nghi ngờ gian lận qua Hệ thống SIMO. Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) là một trong những đơn vị tiên phong được lựa chọn triển khai sớm dịch vụ này từ ngày 25/5/2026.
VietinBank quý I/2026: Tiếp tục nền tảng tăng trưởng bền vững
(VNF) - Chiều ngày 21/05/2026, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) đã tổ chức thành công Hội nghị trực tuyến cập nhật kết quả kinh doanh quý I/2026.
Lãi suất tiết kiệm vượt 10%/năm, NHNN yêu cầu giảm lãi suất
(VNF) - Lãi suất tiết kiệm rục rịch tăng, có nơi lên tới 10,7%/năm. NHNN tiếp tục yêu cầu các ngân hàng thực hiện nghiêm chủ trương giảm lãi suất huy động và cho vay, xử lý nghiêm các sai phạm.
Hana Financial Group và thương vụ M&A ngân hàng lớn nhất lịch sử giữa Hàn Quốc và Việt Nam
(VNF) - Thương vụ đầu tư gần 900 triệu USD để sở hữu 15% BIDV giúp Tập đoàn tài chính Hana mở rộng đáng kể hiện diện tại thị trường Đông Nam Á, từ vị thế ngân hàng mạnh về ngoại hối và tài trợ quốc tế đến hệ sinh thái tài chính xuyên biên giới thông qua ngân hàng số, thanh toán quốc tế, hạ tầng tài chính và phục vụ dòng vốn FDI Hàn Quốc.
Chưa hạ cơn khát vốn, ngân hàng ồ ạt phát hành trái phiếu
(VNF) - Hàng loạt ngân hàng đã lên kế hoạch phát hành trái phiếu 'khủng' trong năm nay trong bối cảnh huy động vốn khó, thanh khoản chịu áp lực và nhu cầu tín dụng tăng.
Nhiều thay đổi, khách hàng cần chú ý khi chuyển tiền qua ngân hàng
(VNF) - Hàng loạt thay đổi trong hoạt động chuyển tiền ngân hàng liên quan đến giao dịch giá trị lớn, xác minh thông tin tài khoản... nhằm siết an toàn thanh toán và hạn chế gian lận tài chính.
NHNN tiếp tục yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất
(VNF) - Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm chủ trương giảm lãi suất huy động và cho vay; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các sai phạm.
Sacombank thay đổi nhân sự cấp cao
(VNF) - Sacombank vừa chấp thuận đơn từ nhiệm của Phó Tổng giám đốc Vũ Minh Quân trong bối cảnh ngân hàng này liên tiếp có thay đổi nhân sự lãnh đạo kể từ đầu năm.
KB Financial Group: Tham vọng của 'ông lớn' tài chính Hàn Quốc tiến sâu vào Việt Nam
(VNF) - Từ một ngân hàng nội địa của Hàn Quốc, KB Financial Group đã trở thành tập đoàn tài chính hàng đầu châu Á với lợi nhuận hàng tỷ USD mỗi năm. Trong chiến lược mở rộng ra nước ngoài của KB, Việt Nam nổi lên như một thị trường trọng điểm thông qua sự hiện diện của KB Kookmin Bank và KB Securities.
Tái định nghĩa lợi thế cạnh tranh ngân hàng trong kỷ nguyên AI và dữ liệu
(VNF) - Trong bối cảnh AI, dữ liệu và hành vi khách hàng đang làm thay đổi mạnh mẽ ngành tài chính - ngân hàng, các tổ chức tài chính không còn cạnh tranh đơn thuần bằng tính năng mới, sản phẩm dịch vụ hay quy mô mạng lưới, mà bằng khả năng thấu hiểu khách hàng, siêu cá nhân hóa và chuyển hóa công nghệ thành trải nghiệm tối ưu của khách hàng trong từng điểm chạm. Đây cũng là những nội dung trọng tâm được các chuyên gia quốc tế chia sẻ tại Hội thảo “Chuyển đổi số: Xu hướng và Tầm nhìn chiến lược” do VietinBank tổ chức trong khuôn khổ sự kiện “Digital Symphony” ngày 15/5/2026.
Một ngân hàng trả lương 67 triệu đồng/tháng cho nhân viên trong quý I
(VNF) - Tiền lương, phụ cấp của nhân viên ngân hàng này trong quý I/2026 tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025, thu nhập bình quân đạt 67 triệu đồng/người/tháng.
Nhiều nhà băng rục rịch tăng lãi suất, NHNN lập tức 'tuýt còi'
(VNF) - Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành công văn gửi các chi nhánh tỉnh, thành phố nhằm siết chặt kỷ cương quản lý lãi suất, trong bối cảnh một số ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất trở lại.
Ngân hàng rao bán lần thứ 11 khoản nợ 356 tỷ, hạ giá hơn 136 tỷ
(VNF) - Ngân hàng VietinBank vừa rao bán đấu giá lần thứ 11 khoản nợ 356 tỷ đồng của 1 doanh nghiệp với mức giá khởi điểm thấp hơn 136 tỷ đồng so với tổng dư nợ tạm tính.
Mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, các ngân hàng lần lượt rời bỏ mốc 7%/năm
(VNF) - Cuộc đua lãi suất huy động đang dần hạ nhiệt khi số ngân hàng có lãi suất huy động trên 7%/năm chỉ còn 'đếm trên đầu ngón tay'.
Shinhan Bank dẫn đầu ngân hàng Hàn Quốc, đầu tư lớn vào Việt Nam
(VNF) - Theo báo cáo của Công ty tư vấn định giá thương hiệu New Brand Finance mới đây, Shinhan Finance Group là thương hiệu ngân hàng có giá trị nhất tại Hàn Quốc.
BIDV giữ vững vị thế Ngân hàng lưu ký tốt nhất Việt Nam
(VNF) - Vừa qua, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã được Tạp chí The Asian Banker (TAB) trao giải thưởng “Best Custodian Bank in Vietnam” (Ngân hàng lưu ký tốt nhất Việt Nam). Đây là lần thứ 6 liên tiếp BIDV được vinh danh ở hạng mục giải thưởng này.
'Đột nhập' trận địa pháo hoa quốc tế Đà Nẵng trước giờ khai hỏa
(VNF) - Hàng nghìn quả pháo của đội Đà Nẵng (Việt Nam 1) và Jiangxi Yangfeng (Trung Quốc) đã được tập kết tại bãi bắn bên sông Hàn, sẵn sàng cho đêm khai mạc Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 diễn ra tối 30/5.






























































