Chưa hạ cơn khát vốn, ngân hàng ồ ạt phát hành trái phiếu

Ngân hàng dồn dập phát hành trái phiếu

Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy một thực trạng đáng quan ngại khi khoảng cách giữa huy động và cho vay đang ngày càng nới rộng.

Tới giữa tháng 5, dư nợ tín dụng toàn hệ thống lên tới khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, trong khi tổng huy động vốn mới đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng.

Bức tranh tài chính quý I/2026 càng phản ánh rõ nét áp lực huy động vốn đang lan rộng toàn hệ thống. Thống kê tại 27 ngân hàng niêm yết cho thấy tổng tiền gửi khách hàng chỉ tăng chưa đầy 1% so với cuối năm 2025, thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng tín dụng 3,7% trong cùng kỳ. Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi sụt giảm, bao gồm cả nhiều “ông lớn” vốn luôn nằm trong nhóm dẫn đầu về huy động.

Trong bối cảnh huy động tiền gửi chậm lại, thanh khoản chịu áp lực và nhu cầu tín dụng tăng, nhiều ngân hàng buộc phải tìm đến thị trường trái phiếu như một “phao cứu sinh” để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.

Nếu trước đây trái phiếu chủ yếu được xem là công cụ hỗ trợ tăng vốn cấp 2 hoặc cân đối cơ cấu nguồn vốn thì nay kênh huy động này đang trở thành “vũ khí” quan trọng trong cuộc đua thanh khoản của toàn hệ thống.

Thị trường trái phiếu ngân hàng đang nóng lên rõ rệt với hàng loạt kế hoạch phát hành quy mô lớn.

Trong 4 tháng đầu năm, nhóm ngân hàng chiếm gần 30% tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp toàn thị trường, tương đương khoảng 29.600 tỷ đồng. Trong số này, Techcombank dẫn đầu với 8.000 tỷ đồng, tiếp theo là HDBank với 4.700 tỷ đồng và BIDV khoảng 3.300 tỷ đồng.

Từ đầu tháng 5, không khí trên thị trường trái phiếu ngân hàng thực sự nóng lên khi hàng loạt thương vụ phát hành của MB, MSB, Bac A Bank hay Techcombank liên tiếp được triển khai với giá trị từ vài nghìn tỷ đồng mỗi đợt. Những đợt phát hành này đã phần nào giải tỏa cơn khát vốn tức thời cho hệ thống.

Xu hướng này càng rõ nét hơn khi hàng loạt ngân hàng lớn đã công bố kế hoạch phát hành trái phiếu với quy mô rất lớn cho giai đoạn 2026 nhằm bổ sung vốn và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng. Những đợt phát hành trái phiếu có tổng giá trị lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng.

BIDV đang trở thành tâm điểm của thị trường khi phê duyệt phương án huy động kỷ lục lên tới 41.000 tỷ đồng qua trái phiếu, bao gồm cả mục tiêu bổ sung vốn cấp 2 và phục vụ hoạt động cho vay nền kinh tế.

Agribank cũng vừa thông qua nghị quyết phát hành tối đa 150 triệu trái phiếu nhằm huy động 15.000 tỷ đồng với kỳ hạn 10 năm nhằm bổ sung vốn cấp 2, vừa phục vụ mục tiêu nâng cao các chỉ số an toàn hoạt động vừa hỗ trợ mở rộng cho vay trung - dài hạn trong các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, vận tải và xây dựng.

Cùng chung lộ trình, Vietcombank đã phê duyệt phương án phát hành riêng lẻ tối đa 10.000 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn cấp 2 với kỳ hạn từ 5 năm trở lên.

Không chỉ khối ngân hàng quốc doanh mà nhiều ngân hàng thương mại tư nhân cũng tăng mạnh huy động vốn qua trái phiếu. HDBank vừa thông qua chủ trương phát hành riêng lẻ tối đa 15.000 tỷ đồng trái phiếu trong năm 2026. Trước đó, VPBank cũng phê duyệt kế hoạch phát hành riêng lẻ với tổng quy mô tối đa lên tới 30.000 tỷ đồng.

Điểm chung của các đợt phát hành này là đều thuộc nhóm trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và không có tài sản bảo đảm, chủ yếu được ghi nhận là nợ thứ cấp. Kỳ hạn phổ biến từ 5 đến 10 năm, lãi suất thả nổi theo tham chiếu cộng biên độ, phản ánh mặt bằng chi phí vốn đang duy trì ở mức cao so với các giai đoạn trước.

Lãi suất trái phiếu cao tạo ra những thách thức mới

Đằng sau làn sóng phát hành trái phiếu dồn dập là bài toán chi phí vốn đang ngày càng đắt đỏ. Lãi suất trái phiếu ngân hàng hiện không còn mang tính "định hướng thấp" như các giai đoạn trước mà đang dịch chuyển rõ rệt theo mặt bằng lãi suất huy động và chi phí vốn chung của hệ thống.

Nhiều lô trái phiếu ngân hàng đang được chào với lãi suất từ 8-8,6%/năm cho thấy áp lực cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng gia tăng. Việc này khiến trái phiếu, vốn từng được xem là kênh bổ sung, đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược vốn của nhiều ngân hàng.

Theo giới phân tích, việc các ngân hàng chấp nhận phát hành trái phiếu với mức lãi suất cao cho thấy áp lực thanh khoản của hệ thống vẫn còn đáng kể.

Trong bối cảnh tăng trưởng huy động vốn từ dân cư có xu hướng chậm lại, nhiều ngân hàng buộc phải tìm thêm nguồn vốn trung và dài hạn từ trái phiếu để đáp ứng nhu cầu tín dụng và đảm bảo các hệ số an toàn vốn. Dù chi phí vốn qua kênh này không rẻ nhưng đổi lại ngân hàng có được nguồn vốn ổn định hơn, ít phụ thuộc vào biến động của tiền gửi dân cư và thị trường liên ngân hàng.

Theo chuyên gia từ VNDirect, lãi suất phát hành trái phiếu riêng lẻ bình quân của nhóm ngân hàng trong tháng 4 lên khoảng 8,5%/năm, tăng 1,6 điểm % so với cuối năm 2025 và tăng 3,1 điểm % so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh áp lực thanh khoản và chi phí vốn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng đáng kể.

Tuy nhiên, việc mặt bằng lãi suất trái phiếu duy trì ở mức cao có thể tạo ra những thách thức mới trong việc điều hành chi phí và biên lợi nhuận của ngành ngân hàng. Nếu ngân hàng huy động trái phiếu với mức lãi gần 9%/năm nhưng cho vay chỉ quanh 10%/năm thì dư địa lợi nhuận sau khi trừ chi phí vận hành, dự phòng rủi ro và chi phí vốn gần như không còn nhiều.

Các chuyên gia của FiinGroup nhận định lãi suất trái phiếu hiện đã tiệm cận với lợi suất cho vay, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp và làm giảm động lực phát hành trái phiếu của các ngân hàng.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, cho biết ngân hàng muốn duy trì tăng trưởng tín dụng buộc phải tìm kiếm thêm nguồn vốn, trong đó có trái phiếu doanh nghiệp. Nhưng khi lãi suất tăng cao, chi phí vốn và áp lực trích lập dự phòng cũng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả hoạt động.

Các chuyên gia cho rằng áp lực huy động vốn sẽ chưa thể kết thúc sớm khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% vẫn được đặt lên hàng đầu nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế. Điều đó đồng nghĩa cuộc đua săn vốn giữa các ngân hàng trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ còn gay gắt hơn, trong đó trái phiếu tiếp tục đóng vai trò là “vũ khí” chủ lực của các nhà băng trong bài toán thanh khoản.