Dồn dập phát hành trái phiếu: Nhiều ngân hàng hút về hơn 1 tỷ USD

Ngân hàng tích cực phát hành trái phiếu

Thị trường TPDN Việt Nam năm 2024 ghi nhận những tín hiệu tích cực khi các doanh nghiệp phát hành trái phiếu tăng mạnh, phản ánh sự phục hồi của nền kinh tế.

Trong báo cáo TPDN năm 2024, tổ chức xếp hạng tín nhiệm FiinRatings cho biết, năm 2024, doanh nghiệp sơ cấp Việt Nam ghi nhận tổng giá trị phát hành trái phiếu đạt tới 443.000 tỷ đồng. Giá trị phát hành mới trong năm 2024 bật tăng mạnh sau 2 năm suy giảm (2022 là 270 nghìn tỷ đồng và năm 2023 là 311,2 nghìn tỷ đồng). Đây là dấu hiệu tích cực, phản ánh sức hút lớn của kênh huy động vốn này.

Trong tổng lượng phát hành, trái phiếu riêng lẻ vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính, trong năm 2024, có 96 doanh nghiệp phát hành TPDN riêng lẻ với với khối lượng 396,7 nghìn tỷ đồng, tăng 33,6% so với năm 2023. Trong khi khối lượng mua lại trước hạn khoảng 187 nghìn tỷ đồng (giảm 24,7% so với năm 2023).

Có thể thấy, sau hàng loạt sóng gió, thị trường TPDN đã phục hồi và cải thiện rõ rệt trong năm qua. Đi cùng số lượng phát hành tăng mạnh là sự tích cực về cơ cấu trái phiếu mới phát hành theo nhóm ngành đã đa dạng hơn.

Về cơ cấu trái phiếu mới theo ngành, trái phiếu ngân hàng vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Theo FiinRatings, ngành ngân hàng vẫn giữ vị trí chủ lực với giá trị phát hành trong năm 2024 đạt gần 300.000 tỷ đồng, chiếm tới 67,1% tổng thị trường.

Số liệu của Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho thấy, một số ngân hàng có giá trị phát hành TPDN lớn nhất từ đầu năm đến nay là: ACB (36.100 tỷ đồng), HDBank (30.900 tỷ đồng), Techcombank (26.900 tỷ đồng)...

Thêm vào đó là sự xuất hiện ngày càng dày hơn của trái phiếu xanh, với sự góp mặt của cả nhóm ngân hàng với những đại diện như Vietcombank, BIDV, SeABank, HDBank đến nhóm doanh nghiệp phi tài chính như Vinpearl, BIWASE, BIM Land...

TS. Nguyễn Hoàng Bình, Đại học RMIT Việt Nam, nhìn nhận, việc các ngân hàng tích cực huy động vốn qua kênh trái phiếu giúp đa dạng hóa nguồn vốn, đặc biệt là nguồn vốn dài hạn. Hơn nữa, việc phát hành trái phiếu cũng góp phần gia tăng sự giám sát của thị trường đối với hoạt động của các ngân hàng.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, cho biết ngân hàng tăng mạnh phát hành qua kênh trái phiếu còn để ổn định nguồn vốn.

Trái phiếu được ưa thích hơn bởi tính ổn định. Theo chuyên gia của MBS, các ngân hàng thường sẽ phải trả chi phí cao hơn khi huy động qua trái phiếu nhưng bù lại kênh này giúp họ vốn cấp 2, đáp ứng tỉ lệ an toàn theo quy định.

Với việc lãi suất huy động đã thiết lập xu hướng tăng trở lại và có thể còn tiếp tục đi lên, việc các ngân hàng tận dụng giai đoạn vừa qua để tăng cường phát hành trái phiếu là điều dễ hiểu, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào tiền gửi khách hàng trên thị trường dân cư, vốn rất nhạy cảm với sự biến động của lãi suất. Trái lại, nguồn vốn huy động từ kênh trái phiếu có kỳ hạn dài hơn nên cũng mang tính bền vững hơn.

Nhưng động lực phát hành trái phiếu lớn nhất của các ngân hàng có lẽ đến từ nhu cầu tài trợ cho các trái phiếu đến hạn thanh toán, cũng như cơ cấu lại kỳ hạn của các trái phiếu. Các ngân hàng đã tích cực phát hành trái phiếu kỳ hạn 1-2 năm trong những năm qua. Vì vậy, họ phải phát hành trái phiếu thay thế liên tục để cân đối nguồn vốn khi các trái phiếu trên lần lượt đến hạn.

Ngoài ra, nợ xấu vẫn đang tăng lên từng ngày, trong khi các ngân hàng phải liên tục cơ cấu lại nợ cho khách hàng. Điều này khiến nhu cầu vốn trung và dài hạn của các ngân hàng tăng. Do đó, tăng cường phát hành trái phiếu là một lựa chọn tất yếu.

Đơn vị xếp hạng tín nhiệm VIS Rating dự báo: 1-3 năm tới, các ngân hàng sẽ cần khoảng 283.000 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn cấp 2 nhằm tăng vốn nội bộ và duy trì tỷ lệ an toàn vốn.

Thị trường trái phiếu 2025 thế nào?

Thị trường TPDN được dự báo sẽ phát triển mạnh trong năm 2025, nhờ vào các chính sách mới và sự phục hồi của ngành bất động sản.

Tuy nhiên, áp lực đáo hạn và khả năng thanh toán vẫn còn hiện hữu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp bất động sản. Trong bối cảnh này, 2025 được dự báo sẽ là một năm đầy tiềm năng nhưng cũng không thiếu thử thách cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hữu Huân dự báo năm 2025 ngân hàng vẫn sẽ là nhóm "áp đảo" trên thị trường TPDN với lượng phát hành cao.

Song các chuyên gia khuyến cáo áp lực đáo hạn trái phiếu vẫn sẽ tiếp tục duy trì trong năm 2025.

Các nhà phân tích của MBS cho biết, áp lực đáo hạn sẽ gia tăng dần và đạt đỉnh vào quý III/2025 với lượng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn lên tới khoảng 70 nghìn tỷ đồng gấp khoảng 1,6 lần so với cùng kỳ.

Dù áp lực đáo hạn sẽ gia tăng nhưng các nhà phân tích cho rằng thị trường TPDN Việt Nam vẫn sẽ có triển vọng tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2025. Khi nền kinh tế hồi phục, các doanh nghiệp sẽ có cơ hội phát hành trái phiếu để huy động vốn cho các dự án mới, nhất là trong các ngành bất động sản và năng lượng tái tạo.

Điều quan trọng là, để đảm bảo sự phát triển bền vững, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần tiếp tục được cải thiện về tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và nâng cao chất lượng các tổ chức phát hành. Như vậy, TPDN mới có thể trở thành một công cụ huy động vốn hiệu quả và an toàn cho các doanh nghiệp.

Theo TS. Nguyễn Hoàng Bình, để thị trường trái phiếu phát triển ổn định và bền vững trong dài hạn, cần tiếp tục tập trung tăng cường tính minh bạch, như hoàn thiện các cơ chế liên quan đến việc xếp hạng tín nhiệm tổ chức phát hành, triển khai và hoàn thiện hệ thống giao dịch tập trung. Đồng thời, cần phát triển các công cụ bảo hiểm và quản lý rủi ro để giúp giảm bớt rủi ro cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Các cơ quan quản lý Nhà nước đang nỗ lực tạo sự hấp dẫn hơn cho thị trường trái phiếu. Cơ quan chức năng đang hoàn thiện hạ tầng thị trường chứng khoán nói chung và thị trường TPDN nói riêng, nhất là nâng cao chất lượng hệ thống các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, thị trường thứ cấp tập trung, cơ sở thông tin - dữ liệu về thị trường trái phiếu, về nhà đầu tư, tài sản đảm bảo…

Giới phân tích cho rằng, những biện pháp này một mặt tăng cường sự an toàn cho nhà đầu tư, giảm thiểu rủi ro mất vốn. Mặt khác, nhà đầu tư cá nhân có thêm nhiều lựa chọn đầu tư đa dạng hơn, không chỉ giới hạn ở các kênh truyền thống như gửi tiết kiệm.