Sự bành trướng đáng kinh ngạc của Trung Quốc tại khu vực Biển Đông rộng gần 3,5 triệu km2 và ngay sau đó là các động thái quân sự hóa trái phép trong vài năm qua đã tạo nên một môi trường an ninh phức tạp. Giai đoạn khởi đầu của sự phức tạp đó được định hình dựa trên sự mở rộng và mối quan tâm địa chính trị, đặc biệt trong nhiệm kỳ thứ hai của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama.
Theo Scott N. Romaniuk, nhà nghiên cứu về an ninh toàn cầu và vai trò quân sự của Trung Quốc tại Viện Trung Quốc thuộc đại học Alberta, và Tobias Burgers, nghiên cứu sinh tại Viện Otto-Suhr ở Berlin (Đức), mặc dù có quan điểm cho rằng căng thẳng trong khu vực sẽ không tăng nhiệt vì Trung Quốc đã dừng các hành động mở rộng lãnh thổ trái phép về phía nam, song môi trường an ninh phức tạp trong khu vực có thể sẽ bước vào giai đoạn căng thẳng dâng cao và phức tạp mới trong năm 2019.
Các nhà nghiên cứu cho rằng giai đoạn mới có thể sẽ diễn ra khi Trung Quốc đẩy mạnh củng cố những gì mà nước này đã ngang nhiên giành được trên Biển Đông thông qua một loạt biện pháp, bao gồm việc sử dụng sức mạnh quân sự và chính trị, những lời đe dọa cứng rắn từ các cuộc tuần tra quân sự và bước nhảy vọt trong việc triển khai các máy bay trinh sát, các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường và hàng loạt khí tài quân sự.
Mặc dù Trung Quốc đang ở trong giai đoạn “im hơi lặng tiếng” khi tạm dừng chiếm thêm các thực thể trên Biển Đông, song cách hành xử của Bắc Kinh vẫn không che giấu được mục tiêu hòng đạt được sự bá quyền trong khu vực.
Theo hai nhà nghiên cứu, Trung Quốc hiện vẫn chưa đạt được mức độ kiểm soát như nước này mong muốn đối với tuyến hàng hải quan trọng chiến lược trên Biển Đông. Trong bối cảnh các quốc gia và vùng lãnh thổ khác cũng tuyên bố chủ quyền đối với các thực thể trên Biển Đông, yêu sách do Trung Quốc đưa ra phải đối mặt với nhiều sức ép. Ngay cả những thực thể mà Bắc Kinh đã kiểm soát cũng vẫn bị đe dọa.
Việc Trung Quốc lớn tiếng chỉ trích những hành động mà nước này cho là khiêu khích của Mỹ trên Biển Đông là dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy các thực thể do Trung Quốc ngang nhiên chiếm đóng trên Biển Đông và các lợi ích của Bắc Kinh tại khu vực này vẫn bị đe dọa. Hai chuyên gia dự đoán, nếu các mối đe dọa bên ngoài vẫn còn hiện hữu, Trung Quốc có thể sẽ còn tiếp tục tiến hành các hoạt động lấn chiếm và bồi đắp trên Biển Đông.
Hai nhà nghiên cứu Romaniuk và Burgers nhận định sau chiến dịch xây đảo ban đầu kéo dài gần 10 năm, giai đoạn tiếp theo trong kế hoạch bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông là củng cố và tăng cường năng lực quân sự tại những thực thể mà Bắc Kinh đã ngang nhiên chiếm được như đóng quân trên nhiều đảo nhỏ từng không có người ở, bao gồm bãi cạn Scarborough chiến lược - nơi nằm cách đảo chính Luzon của Philippines chỉ 225km.
Việc thiết lập các căn cứ quân sự đã góp phần hình thành “tam giác chiến lược” của Trung Quốc. Mặc dù Bắc Kinh đã thực hiện hàng loạt động thái phi pháp như xây dựng các căn cứ không quân, triển khai các hệ thống trinh sát và hệ thống vận chuyển vũ khí, song tác động của những nỗ lực mang tính hệ thống này chưa đủ để tạo ra sự thay đổi đáng kể trên Biển Đông.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã mở rộng các bãi đá ngầm và san hô hiện có lên tới hàng nghìn hecta, tuy vậy hiện diện quân sự và khả năng sẵn sàng tác chiến của Trung Quốc vẫn chưa đủ để nước này có thể giành quyền kiểm soát đối với toàn bộ Biển Đông. Quá trình này sẽ kéo dài hơn so với dự tính.
Hai chuyên gia dự đoán sự kết hợp của 3 yếu tố có khả năng làm gia tăng hoạt động quân sự hóa trên Biển Đông trong thời gian tới: Thứ nhất là việc Trung Quốc trước đây mở rộng và ngày nay củng cố các thực thể trên Biển Đông, bất chấp xung đột với tuyên bố chủ quyền của các nước khác. Thứ hai là việc Mỹ tuyên bố duy trì nguyên tắc tự do hàng hải và tuân thủ luật pháp quốc tế trên Biển Đông. Thứ ba là việc Bắc Kinh “nuốt lời” khi từng hứa không tiếp tục phát triển các thực thể trên Biển Đông.
Trung Quốc lâu nay vẫn lấy cớ thực hiện các chiến dịch dân sự và cứu hộ để biện minh cho hoạt động xây dựng các cơ sở quân sự cũng như triển khai vũ khí trên Biển Đông, bao gồm các máy bay chiến đấu hiện đại, các tên lửa đất đối không, tên lửa đạn đạo chống hạm, công nghệ gây nhiễu. Trong khi đó, Chủ tịch Tập Cận Bình trước đây từng đảm bảo rằng Trung Quốc sẽ không quân sự hóa các thực thể tại vùng biển này.
Bắc Kinh từng đánh tín hiệu rằng các sứ mệnh gìn giữ hòa bình trong tương lai của Liên Hợp Quốc với sự tham gia của quân đội Trung Quốc sẽ cần tới các căn cứ quân sự trên Biển Đông. Tuy nhiên, đây thực chất là chìa khóa để Trung Quốc tăng cường năng lực chống tiếp cận/chống xâm nhập.
Theo dự đoán của các chuyên gia, trong bối cảnh không đủ khả năng theo kịp Mỹ về tất cả khía cạnh trong năng lực quân sự, ít nhất về mặt chất lượng, Trung Quốc có thể nhận ra rằng việc mở rộng hiện diện quân sự ra ngoài lãnh thổ là điều cần thiết để phô diễn sức mạnh. Đầu tư quân sự của Trung Quốc tiếp tục tăng và nước này chỉ có một “mặt trận” duy nhất để tập trung lực lượng, đó là Biển Đông.
Các chuyên gia nhận định những vụ việc như bắt giữ giám đốc tài chính Huawei, tập đoàn viễn thông khổng lồ của Trung Quốc, hay cuộc chiến thương mại dai dẳng với Mỹ có thể thu hút sự chú ý của dư luận, từ đó tạo ra “vỏ bọc” hữu ích để Bắc Kinh triển khai hoạt động trên Biển Đông. Những vấn đề gây xao lãng có thể trao cho Trung Quốc khoảng thời gian quý báu để nước này thiết lập ảnh hưởng quân sự mạnh mẽ hơn tại các thực thể sẵn có trên Biển Đông, thay vì tìm cách tăng cường các dự án lấn chiếm thêm.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng có thể tính đến những biện pháp khác để khẳng định yêu sách phi lý ở phía nam, bao gồm thắt chặt quan hệ với các nước trong khu vực.
Brunei đã tăng cường liên kết kinh tế với Trung Quốc thông qua các thỏa thuận tài chính và thương mại. Nhờ vậy, Trung Quốc không chỉ bảo đảm được các lợi ích của mình, mà còn có thêm một đồng minh mà Bắc Kinh đang rất cần trong vấn đề Biển Đông. Đồng minh này có thể giữ im lặng hoặc xoay chiều theo lợi ích chiến lược của Trung Quốc.
Ngoài Brunei, Philippines cũng tăng cường quan hệ với Trung Quốc sau khi bị lôi cuốn bởi những lời hứa hẹn về lợi ích của Vành đai và Con đường. Chiến lược này của Trung Quốc không chỉ là công cụ chính trị mà còn là sáng kiến kinh tế phục vụ cho lợi ích của Bắc Kinh.
Xem thêm >> Ấn Độ bán đấu giá tranh của tý phủ nghi lừa đảo, thu về 8 triệu USD
Tags:
(VNF) - Chính sách thuế quan 10% áp dụng đồng loạt của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt nguy cơ bị vô hiệu hóa sau khi một tòa án liên bang phán quyết các biện pháp này là bất hợp pháp.
(VNF) - Thị trường TV toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, nơi những tên tuổi từng thống trị nay buộc phải thay đổi để tồn tại. Từ việc “bán mình”, hợp tác với đối thủ, cho đến thay lãnh đạo để tìm hướng đi mới, các tập đoàn điện tử lớn đang cho thấy một thực tế: kỷ nguyên hoàng kim của TV truyền thống đã qua.
(VNF) - Ý tưởng sản xuất bàn tay robot giúp thực hiện công việc đòi hỏi độ chính xác cao của start up Trung Quốc Linkerbot giúp công ty tới gần mức định giá 6 tỷ USD.
(VNF) - Samsung Electronics đang đối diện áp lực kép khi làn sóng đình công gây thiệt hại hàng trăm triệu USD, đe dọa chuỗi cung ứng, uy tín doanh nghiệp và vị thế thị trường, trong khi công ty còn phải trả 392 triệu USD trong tranh chấp bằng sáng chế với ZTE, buộc lãnh đạo phải lên tiếng kêu gọi đối thoại.
(VNF) - Grab Holdings Limited vừa công bố kết quả tài chính chưa kiểm toán quý I/2026 với nhiều chỉ số tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước, bất chấp khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu do xung đột Trung Đông gây ra.
(VNF) - Ngân hàng HSBC hôm 5/5 đã báo cáo khoản lỗ bất ngờ 400 triệu USD liên quan đến một vụ gian lận tín dụng. Điều này làm dấy lên thêm nhiều lo ngại về rủi ro tín dụng tư nhân của các ngân hàng, đồng thời khiến cổ phiếu của ngân hàng giảm 5%.
(VNF) - Tỷ lệ sinh lao dốc đang trở thành mối lo lớn tại nhiều nền kinh tế châu Á, buộc các chính phủ phải chật vật tìm lời giải suốt nhiều năm qua. Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều tỷ phú và tập đoàn lớn tung thưởng tiền mặt, trợ cấp nhà ở, hỗ trợ nuôi con... nhằm khuyến khích người trẻ sinh con và cứu cuộc khủng hoảng dân số.
(VNF) - Ngân hàng Thụy Sĩ UBS Group AG đã công bố lợi nhuận ròng quý I vượt kỳ vọng, nhờ doanh thu mảng giao dịch đạt mức kỷ lục trong bối cảnh thị trường biến động mạnh do căng thẳng từ chiến tranh Iran.
(VNF) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ có “quyền kiểm soát tuyệt đối” đối với tuyến đường thủy chiến lược này.
(VNF) - Từ dầu mỏ đến quốc phòng, dòng tiền của giới siêu giàu đang đổi hướng theo làn sóng bất ổn toàn cầu, qua đó cho thấy căng thẳng địa chính trị leo thang đang tái định hình trọng tâm đầu tư của khu vực tư nhân.
(VNF) - Mỹ và Iran đồng loạt triển khai các cuộc tấn công mới trên biển tại Vịnh Ba Tư, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong cuộc đối đầu nhằm kiểm soát eo biển Hormuz.
(VNF) - Trong khi Hàn Quốc dồn lực triển khai chiến lược công nghiệp trí tuệ nhân tạo với tham vọng dẫn dắt làn sóng bán dẫn toàn cầu, một cú sốc năng lượng mới lại bất ngờ xuất hiện, gợi nhắc những biến động của thập niên 1970. Sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông không chỉ đe dọa chuỗi sản xuất chip mà còn đặt ra phép thử lớn đối với khả năng điều phối vốn, chính sách và sức chống chịu của nền kinh tế.
(VNF) - Đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn giữa nghi vấn Nhật Bản can thiệp thị trường, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt, cho thấy động thái của Tokyo chủ yếu nhằm phát tín hiệu răn đe giới đầu cơ trong bối cảnh áp lực giảm giá vẫn kéo dài.
(VNF) - Huyền thoại đầu tư Warren Buffett vừa lên tiếng cảnh báo về “văn hóa cờ bạc” đang lan rộng trên thị trường tài chính, đồng thời một lần nữa nhấn mạnh triết lý kiên nhẫn vốn làm nên tên tuổi của ông.
(VNF) - “Tốc độ Trung Quốc” đang trở thành chuẩn mực của ngành ô tô toàn cầu, đẩy các hãng xe Mỹ và châu Âu vào cuộc đua thích nghi trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
(VNF) - Số lượng khiếu nại liên quan đến việc nhân viên sử dụng sai mục đích tiền của khách hàng tại Prudential Life Insurance đã tăng lên khoảng 700 trường hợp, với tổng số tiền bị ảnh hưởng lên tới hàng trăm tỷ đồng. Trước diễn biến nghiêm trọng, doanh nghiệp này đã quyết định gia hạn tạm dừng hoạt động bán hàng thêm 180 ngày để tiến hành rà soát, xử lý và cải tổ toàn diện.
(VNF) - Cảng Corpus Christi chưa bao giờ nhộn nhịp đến thế khi các tàu chở dầu từ khắp nơi trên thế giới dồn dập cập bờ Vịnh Mexico của Mỹ để lấy dầu thô trong bối cảnh chiến sự với Iran chưa có dấu hiệu kết thúc.
(VNF) - Sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ mất việc làm trong các văn phòng tại Mỹ. Dù mức độ tác động thực sự vẫn còn là một dấu hỏi, một báo cáo mới của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo rằng những người lao động bị thay thế bởi AI có thể phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng và kéo dài.
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
(VNF) - Kinh tế toàn cầu chịu tác động đan xen từ địa chính trị và chính sách tiền tệ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn giữ nguyên lãi suất, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ - EU bất ngờ quay trở lại khiến triển vọng kinh tế thế giới trở nên thận trọng.
(VNF) - Hãng hàng không Spirit Airlines đã ngừng toàn bộ hoạt động sau khi không đạt được thỏa thuận với các chủ trái phiếu về gói cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Trump, chấm dứt kỷ nguyên du lịch giá rẻ.
MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là ‘cướp của’ lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục
(VNF) - Ấn Độ và Indonesia vốn không thường xuyên nằm ở trung tâm của những cơn sóng tài chính toàn cầu. Thế nhưng, đồng rupee và rupiah hiện đang dẫn đầu đà suy yếu của các đồng tiền châu Á, cho thấy cuộc chiến Iran đang đe dọa các nền kinh tế trên khắp thế giới và với tốc độ ngày càng nhanh.
(VNF) - Meta và Microsoft mới đây tiết lộ kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 việc làm, chỉ ít tháng sau khi Amazon tiến hành đợt sa thải lớn nhất từ trước tới nay, và đây có thể mới chỉ là khởi đầu của một cuộc "thay máu" nhân sự toàn cầu.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
(VNF) - Chính sách thuế quan 10% áp dụng đồng loạt của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt nguy cơ bị vô hiệu hóa sau khi một tòa án liên bang phán quyết các biện pháp này là bất hợp pháp.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
