Hàng không ứng phó với mùa dịch: Có nên áp giá sàn?
Đức Thọ -
27/08/2021 15:47 (GMT+7)
(VNF) - Trước tác động của dịch Covid-19, các hãng hàng không tại Việt Nam đang trải qua cuộc đua giảm giá vé chưa từng có trong lịch sử. Chính những chính sách giá vé 0 đồng, vé “siêu giảm giá” mùa dịch đã vô tình làm các hàng hàng không thêm cạn kiệt nguồn vốn.
"Khó chồng khó" vì kinh doanh dưới giá vốn
Chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Minh Phong cho biết: Chưa bao giờ thị trường hàng không trong nước lại chứng kiến mặt bằng giá vé máy bay rẻ như hiện nay. Hơn 1 năm qua, các hãng liên tục cuộc đua vé rẻ, bán thấp hơn giá thành, dẫn tới dù lượng vé bán ra tăng lên song doanh thu phục hồi chậm.
Cụ thể, khách đặt vé từ Hà Nội đi Đà Lạt dịp nghỉ lễ 30/4; 1/5 trên trang chủ Bamboo Airways chỉ 48.000 đồng cho chiều đi và chiều về là 69.000 đồng (chưa bao gồm thuế). Cùng thời điểm khảo sát, giá vé đi Đà Nẵng vào dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 của Vietnam Airlines là 109.000 đồng cho mỗi chiều; của Vietjet Air là 39.000 đồng cho mỗi chiều và của Bamboo Airways là 36.000 đồng cho mỗi chiều (chưa bao gồm thuế).
Giá vé giảm là hệ quả của nhiều nguyên nhân, trong đó, trước hết phải kể đến việc thị trường quốc tế đóng cửa, các hãng hàng không trong nước gần như phải dừng hoàn toàn các hoạt động khai thác quốc tế (vốn chiếm trung bình khoảng 60% năng lực khai thác) và dịch chuyển khai thác sang nội địa - vốn cũng suy giảm về nhu cầu, dẫn đến thực trạng dư thừa tải cung ứng tại Việt Nam.
Hơn thế nữa, một số hãng vẫn tiếp tục đưa tàu bay vào khai thác, tăng thêm khoảng 10 tàu so với giai đoạn tháng 3/2020 khi dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát tại Việt Nam, tương ứng tăng khoảng 4-5% đội tàu bay của tất cả các hãng hàng không. Vì các lý do này, nguồn lực tàu bay của các hãng dư thừa trong giai đoạn vừa qua trung bình ở mức khoảng 40% số tàu (tính theo số giờ khai thác).
Cũng do dư thừa tải cung ứng quá lớn nên để có thể duy trì, giành thị phần, các hãng liên tục hạ giá bán xuống thấp để lấy dòng tiền khiến tỷ suất lợi nhuận/doanh thu của tất cả các hãng hàng không tụt rất mạnh.
Đến quý I/2021, tính theo lợi nhuận gộp từ bán hàng, Vietnam Airlines vẫn lỗ khoảng 3.904 tỷ đồng và Vietjet cũng đối diện tình trạng tự. Trong báo cáo tài chính tháng 6/2021, chính Bamboo Airways lần đầu tiên thừa nhận mức lỗ 156 triệu USD (khoảng 3.588 tỷ đồng), con số này cao gấp 3 lần mức lỗ gộp cùng kỳ 2019.
Ngoài sự suy giảm chung về nhu cầu đi lại của toàn thị trường, việc phần lớn các hãng hàng không “đại hạ giá” vé, thậm chí bán dưới giá thành đã khiến tình trạng thua lỗ thêm trầm trọng.
Bộ GTVT vào cuộc
Theo thông tin từ Bộ Giao thông vận tải (GTVT), trong tháng 8/2021, tổ công tác của Bộ làm việc với các hãng hàng không Việt Nam về việc chấp hành các quy định pháp luật về Luật Cạnh tranh, Luật Giá đối với giá dịch vụ vận chuyển hàng không nội địa đang khẩn trương thu thập tài liệu và làm việc với các hãng bay trong nước theo đúng lộ trình đề ra.
“Mặc dù tình hình dịch Covid-19 đang diễn ra rất phức tạp nhưng chúng tôi vẫn sẽ cố gắng tổng hợp báo cáo kết quả làm việc với các hãng hàng không Việt Nam về Bộ GTVT trong quý III/2021”, một lãnh đạo Vụ Vận tải – Bộ GTVT cho biết.
Trước đó, vào giữa tháng 6/2021, Bộ trưởng Bộ GTVT đã có Quyết định số 1118/QĐ – BGTVT về việc thành lập tổ công tác làm việc với các hãng hàng không Việt Nam về việc chấp hành các quy định pháp luật về Luật Cạnh tranh, Luật Giá đối với giá dịch vụ vận chuyển hàng không nội địa.
Mặc dù trong tiêu đề chỉ là “lập tổ công tác để làm việc” nhưng tại Quyết định số 1118, ngoài đại diện Cục Hàng không Việt Nam – cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, các thành viên khác của đoàn làm việc theo Quyết định số 1118 còn đến từ Cục Quản lý cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công thương); Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính). Trong số này, Cục Quản lý cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng góp 2 thành viên là lãnh đạo Cục và lãnh đạo Phòng điều tra và xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Được biết, Tổ công tác sẽ phải báo cáo kết quả làm việc về Bộ GTVT, trong đó làm rõ việc chấp hành các quy định pháp luật về Luật Cạnh tranh, Luật Giá đối với giá dịch vụ vận chuyển hàng không nội địa của các hãng hàng không Việt Nam; kiến nghị, đề xuất cấp có thẩm quyền về phương án xử lý các tồn tại, vướng mắc (nếu có).
Cần phải nói thêm rằng, trong Quyết định số 1118, Bộ GTVT không nói rõ lý do thành lập tổ công tác. Tuy nhiên, trong văn bản đề nghị các bộ, ngành cử cán bộ tham gia tổ công tác, Bộ GTVT cho biết việc lập tổ công tác là để thực hiện ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ về việc giao Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tài chính làm việc với các hãng hàng không tại Việt Nam về việc chấp hành các quy định của Luật Cạnh tranh, Luật Giá về giá bán vé máy bay.
Trên thực tế những nghi ngại về việc xuất hiện tình trạng vi phạm các quy định pháp luật về Luật Cạnh tranh, Luật Giá đối với giá dịch vụ vận chuyển hàng không nội địa đã xuất hiện từ khá lâu nhưng thực sự rõ nét hơn khi thị trường hàng không trong và ngoài nước phải gánh chịu những tác động bất lợi của dịch Covid-19 (từ tháng 1/2020 đến nay).
Nên chăng áp dụng hệ thống giá sàn vé máy bay?
Hiện hệ lụy dễ nhìn thấy của việc liên tục hạ giá bán xuống thấp để lấy dòng tiền chính là những con số thua lỗ khổng lồ trên các bản báo cáo tài chính của phần lớn các hãng hàng không trong nước.
Việc bán phá giá vé máy bay trong bối cảnh các hãng hàng không đang gặp áp lực lớn về tài chính hoàn toàn có thể gây ra sự sụt giảm doanh thu trầm trọng, tồi tệ hơn là lâm vào tình trạng phá sản khi doanh thu không bù đắp nổi chi phí hiện hữu.
Mặc dù Chính phủ và các bộ ngành liên quan đã có nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn cho ngành hàng không nhưng do dịch bệnh kéo dài và phức tạp, các hãng bay vẫn có xu hướng tiếp tục thua lỗ và cần sớm có thêm các giải pháp, đặc biệt là giải pháp liên quan đến doanh thu.
Tại thời điểm tháng 4/2021, giá vé bình quân trên thị trường nội địa chỉ bằng 55% cùng kỳ năm 2019. Giá vé giảm có thể đến từ các chương trình kích thích tiêu dùng của các hãng trong bối cảnh dịch bệnh, hoặc cũng có thể đến từ tình trạng dư thừa nguồn cung, nhưng việc giá vé giảm quá mạnh cũng sẽ khiến bức tranh thị trường trở nên méo mó, gây mất cân đối giữa giá thành và giá bán.
TS. Nguyễn Đức Kiên, Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng nhận định: “Trong ngắn hạn, người tiêu dùng có thể được lợi khi giá vé giảm, nhưng trong dài hạn, nếu diễn ra tình trạng độc quyền, dù chỉ ở một vài phân khúc, các doanh nghiệp sẽ phải tăng mạnh giá bán để bù đắp tổn thất và tới lúc đó, người tiêu dùng sẽ lại là người chịu thiệt”.
Mặt khác, việc giảm giá cũng tạo ra sự mất cân đối về phát triển giữa ngành hàng không và các ngành vận tải khác khi giá vé máy bay ở nhiều thời điểm còn rẻ hơn đường sắt và đường bộ trong khi thời gian đi lại chỉ mất 2 giờ so với 21-36 giờ cho chặng TP.HCM-Hà Nội. Thực trạng rất phi lý này đã làm biến dạng toàn bộ thị trường vận tải, ảnh hưởng lâu dài đến lợi ích của hãng bay và lợi ích Nhà nước.
Bên cạnh đó, do các cơ quan quản lý chưa thiết lập hệ thống giá sàn đã giúp các hãng bay lao vào cuộc chiến “đại hạ giá cước” đã ảnh hưởng tới mục tiêu phát triển bền vững, lành mạnh của ngành hàng không Việt Nam khi không thể duy trì chất lượng dịch vụ, khả năng cạnh tranh với các hãng hàng không nước ngoài.
TS. Nguyễn Đức Kiên, Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng
“Thị trường hàng không nội địa đang rất cần có chính sách quản lý, điều tiết giá vé máy bay về tổng thể nhằm chấm dứt cuộc đua giảm giá vô tội vạ “vô tiền khoáng hậu” theo kiểu “tranh mua tranh bán”, giẫm đạp lên nhau tự làm yếu mình, làm méo mó thị trường, trái với lợi ích doanh nghiệp và quốc gia”, TS. Nguyễn Minh Phong đề xuất.
Theo TS. Nguyễn Minh Phong, trong bối cảnh ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, bên cạnh nỗ lực tự thân của các doanh nghiệp, đã đến lúc Chính phủ nên rà soát lại toàn bộ các quy định trong quản lý ngành để vừa tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các hãng hàng không tại Việt Nam, vừa đảm bảo cạnh tranh lành mạnh thông qua chất lượng dịch vụ, bằng sản phẩm ưu việt nhằm mang đến khách hàng sản phẩm dịch vụ tốt nhất chứ không phải là hạ giá vé như hiện nay.
Đồng tình với quan điểm này, Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng cho rằng, với vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực hàng không, Chính phủ cần cân nhắc giao Bộ GTVT điều chỉnh việc phê duyệt mua tàu bay mới phù hợp với tình hình thị trường trong bối cảnh Covid-19 vẫn tiếp diễn như hiện nay, cũng như khả năng vận hành của các hãng và thực trạng hệ thống hạ tầng đường lăn, nhà ga, kho bãi, dịch vụ mặt đất... để đảm bảo ngành hàng không duy trì và phát triển bền vững.
(VNF) - Với hơn 2 tỷ người tiêu dùng tại hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ, Halal đang trở thành một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần chứng nhận mà còn phải đầu tư dài hạn vào nguyên liệu, quy trình sản xuất, quản trị và chiến lược tiếp cận thị trường.
(VNF) - Đó là giải pháp được ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng Thành viên (HĐTV), Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) gợi ý, nhằm đảm bảo nguồn cung ứng điện cho sản xuất, sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô sắp tới.
(VNF) - Mít Việt Nam đang ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong xuất khẩu, trong bối cảnh Trung Quốc chuẩn bị mở cửa nhập khẩu chính ngạch từ ngày 1/6/2026. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo “cú hích” lớn, giúp loại trái cây này mở rộng thị trường và tiến gần hơn mục tiêu xuất khẩu tỷ USD.
(VNF) - Trong bối cảnh Đà Nẵng nghiên cứu phát triển khu thương mại tự do (FTZ) như một cực tăng trưởng mới, hội thảo “Mô hình phát triển Khu kinh tế tự do - Kinh nghiệm thế giới và bối cảnh Việt Nam” diễn ra ngày 13/6 tới đây tiếp tục quy tụ các chuyên gia, tổ chức và doanh nghiệp cùng đóng góp giải pháp cho một trong những định hướng phát triển quan trọng của thành phố.
(VNF) - Igloo – công ty công nghệ bảo hiểm (insurtech) ứng dụng AI toàn diện (AI full stack) tại Đông Nam Á, chuyên phát triển nền tảng vận hành cho ngành bảo hiểm – vừa công bố thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Chubb Việt Nam và Công ty Bảo hiểm Nhân thọ PT Chubb Indonesia (gọi chung là “Chubb Life”).
(VNF) - Bộ Công Thương đang nghiên cứu điều chỉnh khung giờ cao điểm trong cơ chế giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng (TOU), theo hướng tập trung toàn bộ thời gian cao điểm vào buổi tối.
(VNF) - Chỉ trong chưa đầy một tuần lễ, giá vàng đã liên tục "thủng" các mốc kháng cự tâm lý quan trọng là 150 triệu đồng/lượng và 140 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Financial Times mới đây ghi nhận làn sóng thu gom phế liệu vonfram trên toàn cầu, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với nguồn cung vật liệu chiến lược này. Khi nhu cầu từ quốc phòng, hàng không vũ trụ và công nghệ cao tiếp tục tăng, thị trường đang bắt đầu nhìn nhận hoạt động tái chế không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là một nguồn cung chiến lược có giá trị tương đương với các mỏ khai thác mới.
(VNF) - Sau hơn một tuần triển khai trên phạm vi toàn quốc, xăng sinh học E10 đang được thị trường đón nhận tích cực hơn, nguồn cung được bảo đảm và hoạt động kinh doanh cơ bản ổn định. Bộ Công Thương đánh giá đây là tín hiệu tích cực cho lộ trình chuyển đổi sang các loại nhiên liệu xanh trong thời gian tới.
(VNF) - Thị trường vàng trong nước vừa chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh khi giá vàng miếng và vàng nhẫn đồng loạt giảm sâu, mất tới 7 triệu đồng/lượng chỉ trong một ngày giao dịch. Tuy nhiên, trái ngược với những đợt tăng giá trước đó, sức mua trên thị trường lại khá trầm lắng.
(VNF) - Sau nhiều năm liên tiếp duy trì trạng thái xuất siêu, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã chuyển sang nhập siêu 15,36 tỷ USD tính đến ngày 7/6/2026.
(VNF) - TP.HCM, ngày 09/6/2026, Tập đoàn Vingroup công bố phát triển 4.500 căn nhà ở cho thuê tại xã Bà Điểm, thành phố Hồ Chí Minh nhằm hưởng ứng chủ trương mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người có thu nhập thấp của Đảng và Nhà nước.
(VNF) - Ngành thép Việt Nam đang đối mặt với thách thức mới khi Liên minh châu Âu (EU) quyết định siết chặt các biện pháp bảo hộ đối với thép nhập khẩu nhằm ứng phó với tình trạng dư cung toàn cầu.
(VNF) - Sau thời gian thí điểm mô hình, sáng 9/6/2026, Sở Công thương TP.HCM cùng các cơ quan địa phương và hiệp hội liên quan tiến hành khai trương 02 cửa hàng tick xanh tham gia mua thịt heo mảnh BAF qua Sàn giao dịch – mô hình được kỳ vọng sẽ thúc đẩy minh bạch hóa thị trường thực phẩm thiết yếu trong bối cảnh người tiêu dùng đặc biệt quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm.
(VNF) - Loạt mẫu xe nằm trong phân khúc MPV đa dụng gồm Hyundai Stargazer, Toyota Veloz, Mitsubishi Xpander, Honda BR-V đang được giảm giá bán hàng chục triệu đồng để "kích cầu".
(VNF) - Giá vàng trong nước lao dốc không phanh, thu hẹp khoảng cách với giá vàng thế giới. Mức chênh chỉ còn hơn 7 triệu đồng/lượng là hiếm thấy trên thị trường vàng trong vài năm lại đây. Điều này khiến dân đầu tư chịu hậu quả nặng nề hơn khi giá trong nước rơi nhanh hơn đà mất giá thế giới.
(VNF) - Chính phủ mới ban hành nghị định về lệ phí trước bạ, trong đó tiếp tục áp dụng mức thu lệ phí trước bạ lần đầu 0% đối với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030.
(VNF) - Liên tiếp được vinh danh tại AGM Awards 2026, VIX50 và VIE50, DPM cho thấy những kết quả tích cực trong nâng cao chất lượng quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và duy trì hiệu quả hoạt động, qua đó tiếp tục củng cố niềm tin của nhà đầu tư và thị trường.
(VNF) - Chỉ còn ít ngày nữa, Diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân Venture Forum 2026 sẽ diễn ra tại TP. HCM. Sự kiện được kỳ vọng trở thành điểm hẹn “vàng” của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực châu Á, khi thị trường Việt Nam ngày càng thu hút sự quan tâm của các quỹ ngoại và doanh nghiệp tăng trưởng vượt bậc.
(VNF) - Chỉ sau 5 tháng đi vào vận hành, tòa nhà trung tâm thương mại và văn phòng hạng A ROX Tower Goldmark City, đã nhanh chóng ghi dấu ấn như một điểm đến thương mại - dịch vụ sôi động mới tại khu Tây Hà Nội.
(VNF) - Subaru Việt Nam vừa lên tiếng trấn an khách hàng về đợt triệu hồi xe Subaru Forester 2.5L (bản chạy xăng) và Forester e-Boxer hybrid đời 2026 lỗi cửa sổ trời đang diễn ra tại Hoa Kỳ.
(VNF) - Với hơn 2 tỷ người tiêu dùng tại hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ, Halal đang trở thành một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần chứng nhận mà còn phải đầu tư dài hạn vào nguyên liệu, quy trình sản xuất, quản trị và chiến lược tiếp cận thị trường.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.