'Hot girl ngân hàng' tràn TikTok: Chạm lằn ranh pháp lý nguy hiểm

Những cô gái có gương mặt chuẩn "tỷ lệ vàng", làn da không tì vết, khoác lên mình bộ đồng phục đặc trưng của Vietcombank, BIDV hay TPBank tiếp tục xuất hiện tràn lan trên TikTok.

Sự chân thực đến ngỡ ngàng của công nghệ Deepfake và Generative AI khiến ranh giới giữa người thật và sản phẩm số bị xóa nhòa, kéo theo đó là những hệ lụy pháp lý chưa từng có tiền lệ.

Theo các chuyên gia, việc tạo dựng “nhân viên ngân hàng ảo” không đơn thuần là sáng tạo nội dung. Nếu sử dụng đồng phục, logo hoặc bối cảnh giống với một tổ chức cụ thể, nhà sáng tạo có thể đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý, từ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, giả mạo tổ chức đến phát tán thông tin gây nhầm lẫn.

Chạm ngưỡng đỏ pháp lý

Trao đổi về trào lưu này, bà Đặng Thị Thúy Huyền, Đoàn luật sư TP.HCM, nhận định loạt video “hot girl ngân hàng” AI không đơn thuần là một xu hướng sáng tạo nội dung giải trí. Thực tế, chúng đang chạm tới ranh giới nhạy cảm của nhiều quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam.

Theo luật sư Huyền, vấn đề cốt lõi nằm ở khả năng gây nhầm lẫn về chủ thể. Khi một nhân vật ảo có bối cảnh và kịch bản giống hệt nhân viên thực thụ, “người xem có xu hướng tin rằng đây là đại diện hợp pháp của tổ chức”.

“Một điểm pháp lý mới mang tính nền tảng là nghĩa vụ minh bạch. Từ ngày 1/3, theo Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn. Việc tạo ra các 'nhân viên ảo' nhưng không công bố rõ là sản phẩm AI sẽ vi phạm nghĩa vụ minh bạch thông tin trong môi trường số", luật sư Huyền cho biết.

Không chỉ dừng lại ở việc nhầm lẫn, bà Huyền cho biết hành vi tạo nhân vật AI diện trang phục ngân hàng có thể bị xem là cung cấp thông tin sai sự thật, theo Điều 7 Luật An ninh mạng 2025. Luật sư Huyền trích dẫn điểm e khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP, pháp luật nghiêm cấm lợi dụng Internet để giả mạo tổ chức, cá nhân.

“Nghiêm trọng hơn, nếu ‘hot girl AI’ được sử dụng để dẫn dụ người dùng cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP hoặc chuyển tiền, người tạo ra chúng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự).

Ngay cả khi không có mục đích lừa đảo, việc giả lập hình ảnh, giọng nói của một cá nhân có thật mà chưa được đồng ý cũng đã xâm phạm quyền đối với hình ảnh cá nhân theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015”, bà Huyền nói.

Dưới góc độ sở hữu trí tuệ, luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng văn phòng Luật sư Nhân Chính, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng việc dùng AI tạo hình nhân viên mặc đồng phục doanh nghiệp, vẫn có thể là hành vi vi phạm pháp luật tùy vào mức độ nhận diện thương hiệu.

Ngay cả khi nội dung được xây dựng theo hướng tích cực, pháp luật vẫn bảo vệ quyền kiểm soát của doanh nghiệp đối với cách thương hiệu của đơn vị khi xuất hiện trước công chúng.

Ngoài ra, ông Đồng nói thêm trong trường hợp nhân vật AI có phát ngôn gây hiểu lầm hoặc ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp, tổ chức hoàn toàn có quyền khởi kiện. Pháp luật hiện hành cũng không yêu cầu hành vi phải có mục đích thương mại mới cấu thành vi phạm.

Luật sư Đồng cũng cảnh báo những người “ấn nút chia sẻ”.

“Trong môi trường số hiện nay, hành vi chia sẻ không còn được xem là trung lập. Nếu một cá nhân (đặc biệt là các KOL, Admin Fanpage) biết hoặc có cơ sở để biết nội dung là sai lệch mà vẫn tiếp tục lan truyền, họ có thể bị liên đới trách nhiệm, bị xử phạt hành chính hoặc phải bồi thường thiệt hại”, ông Đồng nói.

Doanh nghiệp cần chủ động trước làn sóng AI

Ở góc độ công nghệ và truyền thông, ông Lê Hoàng, CEO công ty Staspi AI Marketing, kiêm founder cộng đồng FoundersUp dành cho chủ doanh nghiệp với hơn 30.000 thành viên, cho rằng việc sử dụng nhân vật AI mang hình ảnh nhân viên ngân hàng để chia sẻ nội dung trên mạng xã hội là xu hướng đáng lo ngại.

Theo ông, các nội dung này còn có thể làm lệch định vị thương hiệu của ngành ngân hàng.

“Ngân hàng vốn là lĩnh vực đòi hỏi sự tin cậy, nghiêm túc và chuyên nghiệp. Tuy nhiên, nhiều video lại khai thác hình ảnh nhân viên ngân hàng theo hướng gợi cảm hoặc thiếu chuẩn mực, khiến hình ảnh thương hiệu trở nên kém nghiêm túc”, ông nói.

Theo chuyên gia, điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn tác động đến nhận thức xã hội về chính đội ngũ nhân sự trong ngành. Những người vốn được nhìn nhận là chuyên nghiệp và có học thức có thể bị gán với hình ảnh thiếu chuẩn mực, làm giảm giá trị nghề nghiệp.

Rủi ro lớn hơn nằm ở nội dung thông tin mà các nhân vật AI truyền tải.

Nếu những nhân vật này đưa ra lời khuyên tài chính sai lệch hoặc thông tin không chính xác, người theo dõi, đặc biệt là nhóm không am hiểu công nghệ, có thể tin tưởng và làm theo. Điều này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về tài chính.

“Thậm chí các kênh này hoàn toàn có thể bị lợi dụng để phát tán nội dung lừa đảo, kêu gọi chuyển tiền hoặc tham gia các hoạt động không minh bạch”, ông Hoàng cảnh báo.

Trong bối cảnh AI tạo nội dung ngày càng dễ tiếp cận, doanh nghiệp không thể chỉ phản ứng khi sự việc xảy ra mà cần chủ động xây dựng cơ chế quản lý.

Luật sư Nguyễn Văn Đồng cũng cho rằng doanh nghiệp nên triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp.

Trước hết là củng cố nền tảng pháp lý về sở hữu trí tuệ, bao gồm đăng ký bảo hộ đầy đủ nhãn hiệu, logo, slogan và các yếu tố nhận diện thương mại. Trong nhiều trường hợp, ngay cả đồng phục đặc trưng cũng có thể được đăng ký bảo hộ.

Thứ hai là thiết lập cơ chế giám sát nội dung trên mạng xã hội, sử dụng các công cụ theo dõi để phát hiện sớm những sản phẩm AI liên quan đến thương hiệu.

Thứ ba, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm, từ gửi cảnh báo pháp lý, yêu cầu gỡ nội dung cho đến khởi kiện khi cần thiết. Việc hợp tác với các nền tảng như TikTok, Facebook hoặc YouTube để xử lý nội dung vi phạm cũng là bước quan trọng.

Cuối cùng, doanh nghiệp nên truyền thông chủ động để người dùng nhận biết đâu là nội dung chính thức.

Trong một số trường hợp, doanh nghiệp thậm chí có thể tận dụng chính công nghệ AI để tạo ra các nhân vật đại diện hoặc nội dung chính thống của riêng mình, qua đó “lấn át” các phiên bản không kiểm soát trên mạng.

“AI không phải là vùng ngoài pháp luật. Các quy định hiện hành về sở hữu trí tuệ, danh dự, uy tín và trách nhiệm dân sự hoàn toàn có thể áp dụng để điều chỉnh các hành vi liên quan”, luật sư Đồng nhấn mạnh.

Theo ông, vấn đề nằm ở nhận thức của nhiều người sáng tạo nội dung, khi họ cho rằng sản phẩm do AI tạo ra là “vô chủ” hoặc không có ai chịu trách nhiệm. Người tạo ra, người phát tán và thậm chí người khuếch tán nội dung đều có thể trở thành chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý.