Sai phạm dự án Gang thép Thái Nguyên: Lời cảnh báo của 4 bộ, ngành bị phớt lờ
Phạm Tuyên -
22/04/2019 08:00 (GMT+7)
Ngày 20/4, cảnh sát điều tra Bộ Công an đã bắt 5 cựu lãnh đạo sai phạm tại dự án Gang thép Thái Nguyên.
TISCO điêu đứng vì dự án giai đoạn 2 mở rộng Thép Thái Nguyên.
Thực tế khi dự án mở rộng Gang Thép Thái Nguyên (TISCO) giai đoạn hai bắt đầu xuất hiện trục trặc và có những phương án “cấp cứu” được đưa ra, trong đó có việc đề xuất bơm thêm vốn để nâng tổng mức đầu tư lên 8.100 tỷ đồng, lãnh đạo 3 Bộ: Tài chính, Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản cảnh báo việc tăng thêm 4.200 tỷ đồng cho dự án là thiếu cơ sở, ảnh hưởng đến hiệu quả dự án.
Theo hồ sơ dự án của TISCO và các văn bản báo cáo lên Bộ Công Thương tại thời điểm năm 2012, trên cơ sở đề nghị của TISCO, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VnSteel) và sau đó là Bộ Công Thương có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ xin điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư dự án từ hơn 3.800 tỷ đồng lên hơn 8.100 tỷ đồng.
Sau khi nghiên cứu báo cáo của Bộ Công Thương và trước khi quyết định cho phép bơm một lượng vốn rất lớn thêm cho dự án, Văn phòng Chính phủ có văn bản gửi các bộ, ngành như Tài chính, Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng tham gia thẩm định và nêu ý kiến.
Sau khi nghiên cứu hồ sơ và đánh giá hiệu quả, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có văn bản gửi Chính phủ lưu ý dự án này đang có những dấu hiệu khá bất thường trong quá trình triển khai. Bộ Kế hoạch và Đầu tư nêu quan điểm không ủng hộ việc nâng vốn đầu tư cho dự án của TISCO. Lý do được đưa ra là dự án giai đoạn 2 đang sử dụng trên 30% vốn Nhà nước.
Đặc biệt, các hồ sơ trình lên đều cho thấy không có cơ sở để điều chỉnh tổng mức đầu tư đối với Hợp đồng EPC 01. Trong đó, tổng thầu Trung Quốc là Công ty Tập đoàn Xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) lại đang thực hiện hợp đồng EPC 01 chậm tiến độ hàng loạt hạng mục khác nhau.
Đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẳng định nếu tổng thầu phía Trung Quốc MCC không có các giải pháp để hoàn thiện sớm các gói thầu thì TISCO hoàn toàn có thể áp dụng điều khoản phạt hợp đồng để xử lý, đồng thời có thể báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét để hủy đấu thầu lại theo quy định để đảm bảo hiệu quả, tiến độ dự án…
“Các đề xuất của nhà thầu về điều chỉnh liên quan đến các chi phí về nhân công, máy thi công (thuộc phần xây lắp), chi phí thiết bị là không khả thi và không phù hợp với quy định hiện hành. Cùng đó, việc đề xuất tăng chi phí thiết kế và dịch vụ kỹ thuật trong bối cảnh nhà thầu MCC triển khai chậm tiến độ so với hợp đồng đã ký và chưa có giải pháp khắc phục nên không có lý do gì để được điều chỉnh giá”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay.
Bộ này cũng cho ý kiến về việc chủ đầu tư đề xuất bù thiệt hại do thay đổi tỷ giá và khẳng định trong trường hợp hợp đồng thanh toán của TISCO nếu ký với nhà thầu Trung Quốc tính bằng USD thì càng không có lý do để xem xét điều chỉnh tổng vốn đầu tư.
Về việc cho dự án được tăng vốn nhưng Bộ Xây dựng dù đồng ý nhưng cũng lưu ý với Bộ Công Thương về việc dự án đang triển khai bằng hợp đồng EPC nên sẽ phải thực hiện quản lý hợp đồng và việc triển khai đúng theo nội dung đã ký và không được trái với các quy định hiện hành của pháp luật.
Trong văn bản nêu đóng góp ý kiến gửi đi, đại diện Bộ Tài chính bày tỏ nhiều băn khoăn về những “vết gợn” trong đề xuất tăng vốn đầu tư của TISCO và Bộ Công Thương. Theo Bộ Tài chính, bản giải trình của TISCO về điều chỉnh tăng chi phí một số nội dung của dự án chưa hợp lý ở phần chi phí xây lắp.
“Phần C tăng lên gấp 4 lần (lên tới hơn 2.900 tỷ đồng) là không hợp lý trong khi chi phí sắt, xi măng, nhân công chỉ tăng 0,5-0,8 lần. Chi phí quản lý dự án, tư vấn tăng thêm hơn 100% với số tiền hơn 61 tỷ đồng so với đề án ban đầu là không hợp lý”, Bộ Tài chính phân tích.
Bộ Tài chính cũng đề nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương xem xét, thẩm định lại sự cần thiết, lý do điều chỉnh tổng mức đầu tư, xem xét khả năng thu xếp vốn tự có của chủ đầu tư, hiệu quả và khả năng trả nợ của dự án… Khi đáp ứng được các yêu cầu thì mới có cơ sở để xem xét việc điều chỉnh tổng mức đầu tư.
Cùng bày tỏ ý kiến không đồng tình với việc điều chỉnh vốn đầu tư dự án, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho rằng việc dự án tăng tổng mức đầu tư thêm 4.200 tỷ đồng là rất lớn và cần phải được thẩm định lại hiệu quả kinh tế - xã hội và tính khả thi trước khi quyết định.
Ngân hàng Nhà nước trong văn bản của mình cũng chỉ rõ những bất thường trong việc đề xuất điều chỉnh tổng mức đầu tư. Đơn vị này cho rằng, hơn 72% số tiền đầu tư xin điều chỉnh chủ yếu là phần tăng thêm chi phí cho gói thầu EPC số 01 do nhà thầu MCC thực hiện. Số tiền tăng thêm tới hơn 3.000 tỷ đồng cho nhà thầu Trung Quốc như vậy khá bất thường.
“Đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo TISCO làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm của các bên liên quan trong việc đề xuất tăng tổng vốn đầu tư”, Ngân hàng Nhà nước nêu quan điểm trong văn bản gửi Chính phủ.
Dù đã được 4 bộ, ngành cùng nêu quan điểm và tại thời điểm đó nhà thầu Trung Quốc MCC và các nhà thầu Việt Nam đã dừng việc thi công dự án nhưng sau đó, ngày 22/4/2013, Văn phòng Chính phủ có văn bản gửi Bộ Công Thương và VnSteel thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ về việc HĐQT VnSteel quyết định và chịu trách nhiệm việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án theo quy định hiện hành, đảm bảo hiệu quả...
Văn bản cũng nêu rõ việc đồng ý về nguyên tắc cho các Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Vietinbank xem xét cho vay tiếp. Nếu vượt hạn mức, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và Bộ trưởng Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Nhờ quyết định này mà sau đó, Chủ tịch HĐQT TISCO thời đó là ông Mai Văn Tinh đã ký quyết định điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án lên hơn 8.100 tỷ đồng.
Ít tháng sau khi dự án được tăng tổng vốn đầu tư, trong báo cáo gửi Chính phủ, Bộ Công Thương cho hay, việc tăng tổng mức đầu tư lên hơn 8.100 tỷ đồng đã được bộ này và VnSteel rà soát thẩm tra. Hàng loạt các sai phạm sau đó lại tiếp tục diễn ra khiến TISCO ngày càng lún sâu vào những sai phạm nghiêm trọng trong khi dự án không có cửa hồi sinh cho đến tận bây giờ.
Gang thép Thái Nguyên ngấp nghé nguy cơ phá sản
Trong báo cáo tài chính gửi các cổ đông hôm 10/4 vừa qua, lãnh đạo Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) thừa nhận hiện doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng cực kỳ khó khăn, mất cân đối tài chính nghiêm trọng. “Nguy cơ khủng hoảng tài chính dẫn tới phá sản đang hiện hữu tại doanh nghiệp nếu không được Chính phủ, các ngân hàng và cấp có thẩm quyền giải cứu kịp thời”, báo cáo của Hội đồng quản trị TISCO nêu rõ.
Các số liệu cho thấy dù vốn điều lệ của TISCO tới cuối năm 2018 gần 1.937 tỷ đồng, nhưng nợ phải trả chiếm khoảng 82% cơ cấu vốn.
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ về sau, việc Bộ Công Thương có các văn bản báo cáo Chính phủ như vậy và việc Văn phòng Chính phủ có hai văn bản cho phép nâng tổng vốn đầu tư là nguyên nhân khiến dự án có thêm nhiều sai phạm.
Thanh tra Chính phủ kết luận những sai phạm này trách nhiệm thuộc về lãnh đạo và các cán bộ có liên quan thuộc Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương; Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, cán bộ có liên quan thuộc VnSteel; Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, cán bộ có liên quan thuộc TISCO….
Tổng giá trị TISCO đã thanh toán cho các hạng mục của dự án là hơn 4.400 tỷ đồng trong đó tổng dư nợ gốc, lãi vay ngân hàng phải trả là gần 3.900 tỷ đồng (lãi vay phải trả trên 40 tỷ đồng/tháng).
Dù chưa hoàn thành công việc theo hợp đồng EPC cho các hạng mục nhưng TISCO đã thanh toán cho MCC trên 92% giá trị hợp đồng. Trong đó Phần E hợp đồng đã thanh toán 2,9 triệu USD/3,1 triệu USD (tỷ lệ thanh toán 92,77%); Phần P hợp đồng thanh toán 106,6 triệu USD/114,8 triệu USD (tỷ lệ thanh toán 92,89%).
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Tính đến ngày 21/5, TP. HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý I/2026.
(VNF) - Cùng với việc nâng cao chất lượng sống cho người dân, TP. HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực với quy mô kinh tế dự kiến khoảng 800 tỷ USD vào năm 2050.
(VNF) - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 chứng kiến tốc độ xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhanh chưa từng có, với hàng loạt đạo luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Bảo hiểm xã hội TP. HCM vừa kiến nghị bổ sung tài xế công nghệ và người bán hàng trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc khi sửa đổi các quy định liên quan đến Luật BHXH và Luật Bảo hiểm y tế.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trong đó đề xuất không cổ phần hóa các đơn vị đang độc quyền cung cấp dịch vụ công trên phạm vi cả nước hoặc tại từng địa phương.
(VNF) - Cục Quản lý Dược vừa ban hành quyết định xử phạt Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu The Vigo hơn 112 triệu đồng do kinh doanh mỹ phẩm có công thức không đúng hồ sơ công bố và quảng cáo sản phẩm sai quy định.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội đã khởi tố Chủ tịch CCV Group Mai Hà Trang để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan vụ huy động hơn 1.000 tỷ đồng từ hàng trăm nhà đầu tư.
(VNF) - Một hộ kinh doanh ở Đà Nẵng đã sử dụng máy POS để thực hiện các giao dịch quẹt thẻ nhằm hợp thức hóa dòng tiền, hỗ trợ rút tiền mặt, đáo hạn thẻ tín dụng và thu phí dịch vụ trái quy định của pháp luật.
(VNF) - UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”, với lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn từ giữa năm 2026 đến hết năm 2029.
(VNF) - Sau một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận sự bứt phá về số lượng với làn sóng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh. Tuy nhiên, bài toán về quy mô, năng lực cạnh tranh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.
(VNF) - Theo báo cáo mới công bố của S&P Global, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 52,8 điểm, tăng từ mức 50,5 điểm của tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. Kết quả này cho thấy các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện tháng thứ 11 liên tiếp.
(VNF) - Sau cuộc hội đàm sáng 1/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. nhất trí nâng quan hệ song phương Việt Nam - Philippines lên Đối tác Chiến lược tăng cường.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương của Việt Nam là không hợp tác với nước này để gây tổn hại hoặc tạo khó khăn cho nước khác. Vì vậy, Việt Nam đã và đang duy trì quan hệ tốt đẹp với cả Mỹ và Trung Quốc, mang lại lợi ích cho tất cả các bên, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực.
(VNF) - Việt Nam đề nghị phía Mỹ đánh giá khách quan, công bằng, ghi nhận đầy đủ những nỗ lực và kết quả thực chất của Việt Nam, trên tinh thần hợp tác, xây dựng, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ.
(VNF) - Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với Bộ Công an nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin nhằm rút ngắn tối đa thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Theo đó, người nộp thuế sẽ được gỡ bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh gần như ngay lập tức sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
(VNF) - Từ tháng 6/2026, nhiều chính sách mới liên quan đến tiêu dùng, viễn thông, thuế, đăng ký phương tiện và sắp xếp đơn vị hành chính cấp cơ sở sẽ chính thức có hiệu lực.
(VNF) - Phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La tối 29/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau trên thế giới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cho rằng, nếu tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về hạ tầng, pháp lý và dòng vốn, thành phố không chỉ bứt tốc tăng trưởng mà còn có cơ hội vươn lên thành trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong ngày 29/5 cùng chứng kiến Lễ trao và thông báo các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước Việt Nam – Singapore.
(VNF) - Trước làn sóng phản ánh từ nhà bán hàng về việc nhiều sàn thương mại điện tử đồng loạt tăng phí và bổ sung các khoản thu mới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu các nền tảng liên quan giải trình, đồng thời giám sát chặt tác động tới môi trường cạnh tranh và giá bán tới tay người tiêu dùng.
(VNF) - Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 21/5/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đạt 182.544 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
(VNF) - Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), xăng sinh học E5 và E10 không gây ảnh hưởng tới động cơ phương tiện nếu xe đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được bảo dưỡng định kỳ đúng cách.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.