Hồ sơ 14 triệu doanh nghiệp tiết lộ về xu hướng kinh doanh một người

Phần lớn những báo cáo về doanh nghiệp thường dựa trên dữ liệu công bố chậm hơn thực tế nhiều năm, khiến việc quan sát bức tranh kinh tế hiện tại trở nên khó khăn. Để có cái nhìn sát hơn với diễn biến thị trường, nền tảng dữ liệu Data Surfer đã phân tích 14,3 triệu hồ sơ doanh nghiệp - nguồn dữ liệu được tổng hợp từ đăng ký kinh doanh công khai, mạng lưới nghề nghiệp và nhiều nguồn trực tuyến tính đến tháng 3/2026.

Những doanh nghiệp không có website, thiếu mô tả hoặc không để lại dấu hiệu hoạt động thực tế đã được loại bỏ nhằm đảm bảo tập dữ liệu phản ánh các doanh nghiệp đang vận hành thay vì những pháp nhân tồn tại trên giấy tờ.

Kết quả cho thấy một thực tế đáng chú ý: phần lớn doanh nghiệp trên thế giới nhỏ hơn nhiều so với cách chúng ta thường hình dung. Không phải những công ty vài chục nhân sự vốn vẫn được xếp vào nhóm SME, mà là những doanh nghiệp chỉ vận hành bởi đúng một người. Quan trọng hơn, tỷ trọng doanh nghiệp do một cá nhân sáng lập đang tiếp tục gia tăng qua từng năm và chưa xuất hiện dấu hiệu chững lại.

Phân tích này tập trung vào những gì dữ liệu đang phản ánh về quy mô doanh nghiệp, tốc độ hình thành công ty mới, sự khác biệt giữa các ngành, mô hình phân bố địa lý và quỹ đạo tăng trưởng. Với các đội ngũ bán hàng B2B, nhà đầu tư, nhà tuyển dụng hoặc chính những người đang xây dựng doanh nghiệp riêng, những con số này cho thấy nền kinh tế thực tế đang dịch chuyển theo hướng nào.

Những con số nổi bật

14.346.120 công ty có số lượng nhân viên đã biết trên mọi ngành và khu vực địa lý chính. Dưới đây là cách phân bổ theo quy mô của chúng:

Phân bố quy mô công ty (14,3 triệu công ty)

Nói cách khác, nếu chọn ngẫu nhiên một doanh nghiệp trong tập dữ liệu này, có 71% khả năng công ty đó có 10 người trở xuống. Có ít hơn 1% khả năng công ty đó có hơn 500 người. Phân khúc "thị trường trung bình" và "doanh nghiệp" mà các đội bán hàng B2B quan tâm chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số doanh nghiệp. Cục Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ của Mỹ báo cáo một mô hình tương tự: 81,7% trong số 33,2 triệu doanh nghiệp nhỏ của Mỹ không có nhân viên nào cả.

Trong phạm vi 1 - 10 nhân viên

Trong số 10,2 triệu công ty "siêu nhỏ", sự phân bố nghiêng mạnh về phía các công ty nhỏ nhất:

Sự bùng nổ của hình thức kinh doanh cá nhân 2015 - 2025

Phát hiện nổi bật nhất không phải là bức tranh hiện tại, mà là quỹ đạo phát triển. Khi nhóm các công ty theo năm thành lập và đo lường tỷ lệ các công ty khởi nghiệp chỉ với một người, đường xu hướng rất dốc và nhất quán:

Tỷ lệ doanh nghiệp cá nhân trong số các doanh nghiệp mới thành lập

Tỷ lệ doanh nhân độc lập trong việc thành lập công ty mới

Tỷ lệ doanh nghiệp cá nhân tự thành lập trong tổng số doanh nghiệp mới đã tăng hơn gấp đôi trong một thập kỷ, từ 19,4% năm 2015 lên 45,6% năm 2025. Gần một nửa số công ty mới thành lập hiện nay là các doanh nghiệp chỉ có một người điều hành.

Điều này không chỉ đơn thuần là do ngày càng nhiều người bắt đầu kinh doanh cá thể. Tổng số công ty thành lập dao động từ 320.000 đến 466.000 mỗi năm trong bộ dữ liệu của chúng tôi, trong khi số lượng doanh nghiệp cá thể tăng từ 61.000 lên 140.000. Các doanh nghiệp cá thể đang tăng trưởng về số lượng tuyệt đối đồng thời chiếm thị phần lớn hơn trong tổng số doanh nghiệp mới được thành lập.

Năm 2024 đã lập kỷ lục về số lượng tuyệt đối cao nhất các công ty cá nhân được thành lập - 139.888 doanh nghiệp một người mới. Cuộc khảo sát về công việc độc lập của McKinsey cho thấy 36% người Mỹ đang làm việc hiện nay tự nhận mình là người lao động độc lập, tăng từ 27% vào năm 2016.

Năm 2025, tổng số công ty thành lập giảm mạnh xuống còn 290.000 (giảm 28% so với năm 2024), nhưng số lượng doanh nghiệp cá nhân chỉ giảm 5,4% xuống còn 132.000. Kết quả là các doanh nghiệp cá nhân chiếm kỷ lục 45,6% tổng số doanh nghiệp mới thành lập trong năm 2025.

Một lời giải thích khả thi là sự trỗi dậy của các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Khi một người có thể sử dụng AI để xử lý các nhiệm vụ trước đây cần phải thuê nhân viên, thì câu hỏi "Tôi có cần nhân viên không?" sẽ thay đổi.

Các doanh nghiệp cá nhân giờ đây có thể điều hành tiếp thị, hỗ trợ khách hàng, sản xuất nội dung và thậm chí cả phát triển phần mềm cơ bản với sự hỗ trợ của AI, giảm bớt áp lực phải tuyển dụng sớm.

Sự chậm lại trong việc thành lập doanh nghiệp nói chung cũng có thể phản ánh sự thận trọng về kinh tế, lãi suất cao hơn và thị trường tài trợ thắt chặt hơn, những yếu tố ảnh hưởng không cân xứng đến các công ty cần vốn để tuyển dụng. Các doanh nghiệp cá nhân với chi phí hoạt động thấp có khả năng chống chịu tốt hơn trước những khó khăn này.

Đại dịch đã thúc đẩy mọi thứ diễn ra nhanh hơn. Năm 2020 nổi bật trong dữ liệu. Tổng số công ty được thành lập tăng vọt lên 466.376, và số lượng doanh nghiệp cá nhân được thành lập tăng 28,5% chỉ trong một năm, từ 88.000 lên 114.000. Đại dịch không tạo ra xu hướng doanh nhân cá nhân, nhưng nó đã rút ngắn quá trình áp dụng dần dần trong nhiều năm xuống còn vài tháng.

Số lượng công ty thành lập theo quy mô: 2018-2025

Các lĩnh vực mà các doanh nhân độc lập tập trung:

Tư vấn kinh doanh là ngành nghề hàng đầu dành cho các doanh nhân độc lập xét về số lượng tuyệt đối, với 177.000 công ty chỉ có một người. Tư vấn CNTT, quảng cáo, công nghệ và phần mềm nằm trong top 5. Đây đều là những ngành mà một người có kỹ năng chuyên môn có thể cung cấp công việc giá trị cao từ xa với vốn đầu tư tối thiểu.

Nhưng số liệu thô chỉ nói lên một phần câu chuyện. Nhìn vào tỷ lệ các doanh nghiệp cá nhân trong mỗi ngành sẽ cho thấy những lĩnh vực nào chủ yếu do cá nhân điều hành:

Các ngành có tỷ lệ chủ doanh nghiệp cá nhân cao nhất:

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất về khởi nghiệp cá nhân là liệu những doanh nghiệp này có duy trì hình thức này hay sẽ phát triển theo thời gian. Data Surfer thông kê các công ty được thành lập từ năm 2015 đến năm 2020 và đo lường số lượng nhân viên hiện tại của họ:

77,4% các công ty được thành lập trong giai đoạn 2015-2020 đã phát triển vượt quá quy mô một người. Phần lớn (56%) tăng trưởng khiêm tốn lên từ 2 đến 10 nhân viên, trong khi 4% vượt qua mốc 50 nhân viên.

Tỷ lệ tốt nghiệp thay đổi tùy theo từng nhóm công ty. Các công ty thành lập năm 2015 có tỷ lệ tăng trưởng 80,6% (có nhiều thời gian hơn để mở rộng), trong khi nhóm công ty thành lập trong thời kỳ đại dịch năm 2020 đạt 73,8%. Các nhóm công ty mới hơn có ít thời gian hơn để phát triển, vì vậy tỷ lệ tốt nghiệp của họ có khả năng sẽ tăng lên.

Các ngành nghề mà các công ty nhỏ có nhiều khả năng mở rộng quy mô vượt quá 10 nhân viên:

Với việc phần lớn doanh nghiệp hiện nay có quy mô rất nhỏ và gần một nửa doanh nghiệp mới là mô hình một người vận hành, điều này đặt ra thách thức lớn cho các đội ngũ bán hàng B2B. Vấn đề không nằm ở số lượng khách hàng tiềm năng mà nằm ở việc nhiều doanh nghiệp đơn giản sẽ không bao giờ trở thành khách hàng doanh nghiệp truyền thống.

Điều này buộc các công ty phải thay đổi cách tiếp cận thị trường. Quy mô nhân sự không còn đủ để đánh giá tiềm năng tăng trưởng, trong khi khác biệt ngành nghề ngày càng quan trọng. Đồng thời, sự bùng nổ của nhóm doanh nghiệp cá nhân cũng mở ra một thị trường lớn cho các mô hình SaaS tự phục vụ, đăng ký chi phí thấp và tăng trưởng dựa trên sản phẩm.

Nguồn dữ liệu: Data Surfer