Có 16 triệu 'doanh nghiệp 1 người': Bí quyết giúp Trung Quốc dẫn đầu thế giới

Sự bùng nổ doanh nghiệp một người tại Trung Quốc

Theo China Daily, số lượng công ty TNHH một người tại Trung Quốc đã vượt quá 16 triệu vào tháng 6/2025. Con số này giúp Trung Quốc dẫn đầu thế giới về mô hình kinh doanh này.

Trong nửa đầu năm 2025, có 2,86 triệu doanh nghiệp 1 người mới được đăng ký, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước.

Và đến cuối năm 2025, Trung Quốc đã có gần 7,32 triệu OPC được đăng ký mới, tăng 42,3% so với năm trước.

Chủ tịch Alibaba.com, ông Kuo Zhang chia sẻ với Business Insider, ông đã tận mắt chứng kiến ​​sự tăng trưởng này, ước tính rằng 30% đến 40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này là "các doanh nhân cá nhân".

Theo Tân Hoa Xã, mô hình này được mô tả là “1 người cộng với AI”, tức người sáng lập sử dụng các mô hình AI lớn, dịch vụ đám mây, phần mềm chuyên dụng và trong một số trường hợp là các AI agent để xử lý công việc sản phẩm, tạo nội dung, tiếp thị, chăm sóc khách hàng và quản lý hành chính thường ngày.

Một báo cáo phát triển OPC trên toàn quốc cho thấy các công ty này tập trung chủ yếu ở Đồng bằng sông Dương Tử, Đồng bằng sông Châu Giang và khu vực Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, đồng thời mở rộng sang các thành phố công nghiệp mới ở miền Trung và miền Tây Trung Quốc.

Phần lớn người sáng lập thuộc thế hệ sinh trong thập niên 1990 và 2000, phản ánh sức hút mạnh mẽ của mô hình này đối với lao động trẻ và những người khởi nghiệp lần đầu.

Logic vận hành của OPC khá đơn giản. Khi một cá nhân có thể dùng AI để viết mã, tạo hình ảnh và nội dung, thử nghiệm ý tưởng marketing và thuê hạ tầng qua các nền tảng đám mây, chi phí thành lập doanh nghiệp sẽ giảm mạnh. Điều đó không xóa bỏ nhu cầu về vốn, khách hàng hay yêu cầu tuân thủ pháp lý, nhưng nó làm thay đổi quy mô tối thiểu mà một doanh nghiệp cần có khi bắt đầu.

Tân Hoa Xã cũng cho biết 92% các OPC có lợi nhuận cao đều tích hợp sâu công cụ AI vào quy trình làm việc. Con số này không chứng minh AI là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả kinh doanh, nhưng cho thấy việc ứng dụng AI đã trở thành yếu tố rất quan trọng đối với nhóm doanh nghiệp hoạt động hiệu quả nhất.

Các điều kiện kinh tế rộng hơn cũng đang củng cố xu hướng này. Trong báo cáo cập nhật năm 2025, World Bank cho rằng tăng trưởng của Trung Quốc sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu nội địa, đồng thời kêu gọi các cải cách giúp cải thiện niềm tin kinh doanh.

Chính sách quốc gia đi cùng xu hướng

Khung chính sách của Trung Quốc hiện cũng trở nên cởi mở hơn với doanh nghiệp tư nhân nhỏ và các hình thức việc làm mới.

Trước tiên là việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp, trong đó bãi bỏ quy định trước đây giới hạn một cá nhân chỉ được đầu tư vào duy nhất một công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Thông qua việc tăng cường hỗ trợ thể chế và chính sách, cải thiện hệ sinh thái đổi mới và xây dựng môi trường kinh doanh theo hướng thị trường hóa, pháp quyền hóa và quốc tế hóa, chính quyền địa phương kỳ vọng sẽ biến nhiều ý tưởng sáng tạo thành hiện thực, đồng thời thúc đẩy sự ra đời của các ngành nghề và mô hình kinh doanh mới.

Theo bản tóm tắt tiếng Anh trên Gov.cn, Luật Thúc đẩy Khu vực Tư nhân được thông qua ngày 30/4/2025 và có hiệu lực từ ngày 20/5/2025. Luật này đề cập đến cạnh tranh công bằng, hỗ trợ đầu tư và tài chính, đổi mới khoa học công nghệ, hướng dẫn pháp lý, hỗ trợ dịch vụ và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp.

Dù không dành riêng cho OPC, đạo luật này vẫn có ý nghĩa lớn vì các doanh nghiệp 1 người thuộc hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân nói chung. Một khung pháp lý nhấn mạnh khả năng tiếp cận thị trường, tài chính, đổi mới và hỗ trợ dịch vụ sẽ tạo nền tảng ổn định hơn cho các doanh nghiệp siêu nhỏ vốn thiếu nguồn lực dự phòng như các công ty lớn.

Tín hiệu chính sách này tiếp tục được nhấn mạnh trong Báo cáo Công tác Chính phủ Trung Quốc năm 2026. Theo bản dịch tiếng Anh do NPC Observer công bố, chính phủ Trung Quốc cho biết sẽ “thúc đẩy và mở rộng sáng kiến AI Plus”, khuyến khích ứng dụng nhanh hơn các thiết bị thông minh thế hệ mới và AI agent, đẩy mạnh thương mại hóa AI ở quy mô lớn trong các lĩnh vực trọng điểm, phát triển các mô hình kinh doanh dựa trên AI và hỗ trợ cộng đồng AI mã nguồn mở.

Báo cáo cũng cho biết Trung Quốc sẽ cải thiện hệ thống an sinh cho lao động thuộc các hình thức việc làm linh hoạt và mới, đồng thời tăng cường hỗ trợ khởi nghiệp, bao gồm các biện pháp tài trợ cho startup. Các cam kết này cho thấy xu hướng OPC phù hợp với mục tiêu lớn hơn của nhà nước trong việc mở rộng ứng dụng AI, duy trì tính linh hoạt của thị trường lao động và thúc đẩy hình thành doanh nghiệp tư nhân.

Để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, nhiều địa phương tại Trung Quốc cũng đã ban hành hàng loạt chính sách hỗ trợ cụ thể, thậm chí cung cấp nhà ở miễn phí, văn phòng miễn phí tiền thuê và trợ cấp lên đến 720.000 USD.

Các cộng đồng khởi nghiệp OPC chuyên biệt cũng đang được hình thành, bao gồm một cụm ở Đặc khu Lingang của Thượng Hải, nơi đã thu hút hơn 500 doanh nhân vào đầu năm 2026.

Khu mới Phố Đông của Thượng Hải - Trung Quốc hỗ trợ miễn phí tài nguyên tính toán AI trị giá tới 300.000 nhân dân tệ (khoảng 43.876 USD) cho các OPC mới thành lập.

Thâm Quyến, thuộc tỉnh Quảng Đông, đã triển khai kế hoạch xây dựng thành phố thành trung tâm hàng đầu cho mô hình khởi nghiệp OPC ứng dụng AI.

Theo eGuangzhou, ngày 16/3/2026, Quảng Đông đã triển khai kế hoạch hành động 3 năm giai đoạn 2026-2028 nhằm thúc đẩy phát triển các công ty một người ứng dụng AI.

Kế hoạch này đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể. Báo cáo cho biết Quảng Đông hướng tới xây dựng 100 cộng đồng OPC, phát triển 1.000 OPC AI kiểu mẫu và thu hút 10.000 nhân sự đổi mới sáng tạo vào năm 2028. Tỉnh này đặt mục tiêu xây dựng 10 cộng đồng hệ sinh thái hàng đầu ngay trong năm 2026.

Tân Hoa Xã cho biết Thanh Đảo đã triển khai phiếu hỗ trợ điện toán, trợ cấp nhân tài và các khoản vay khởi nghiệp cho OPC. Những biện pháp này nhằm giải quyết các hạn chế cơ bản mà doanh nhân đơn lẻ thường gặp phải, đặc biệt là tiếp cận tài nguyên tính toán, vốn ban đầu và hỗ trợ di dời.

Chiết Giang dường như còn tiến xa hơn theo hướng thể chế hóa. Theo Ningbo China Daily, một liên minh dịch vụ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp một người đã được ra mắt tại Hàng Châu ngày 2/4/2026, cùng kế hoạch xây dựng bộ tiêu chuẩn ngành cho lĩnh vực này.

Trong khi đó, Thành Đô, thuộc tỉnh Tứ Xuyên, đang thúc đẩy đổi mới trong tuyển dụng và đào tạo nhân tài, tăng tốc triển khai các sản phẩm và kịch bản ứng dụng mới, đồng thời hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Sự phối hợp ở cấp tỉnh cho thấy các doanh nghiệp một người không chỉ được xem là công cụ tạo việc làm, mà còn là một phần trong chiến lược triển khai AI, phát triển startup và quy hoạch công nghiệp địa phương. Việc chuyển từ khuyến khích sang tiêu chuẩn hóa, trợ cấp và xây dựng liên minh cho thấy mức độ can thiệp sâu hơn của nhà nước.

Sự phát triển của OPC cũng phụ thuộc lớn vào các tổ chức hỗ trợ ngoài cấp quốc gia. Theo People's Daily, Trung tâm AI Bắc Vĩ độ Zhongguancun tại Bắc Kinh đã khởi công giai đoạn đầu của không gian đổi mới rộng 60.000 m² vào tháng 7/2025, cung cấp văn phòng, dịch vụ ươm tạo giai đoạn đầu và kết nối doanh nghiệp.

Trung tâm này sau đó đã triển khai chương trình dành riêng cho OPC, với tiêu chí tuyển chọn tập trung vào phát triển sản phẩm AI và vận hành chuỗi cung ứng bởi cá nhân hoặc nhóm rất nhỏ. China Daily cũng cho biết hiện trung tâm này đã có 20 OPC hoạt động.

Ý nghĩa thực tế nằm ở chỗ các dịch vụ như hỗ trợ đăng ký, tư vấn pháp lý, hướng dẫn chính sách, không gian làm việc và kết nối nhà đầu tư có thể thay thế một phần năng lực quản trị mà người sáng lập đơn lẻ còn thiếu.

Hạ tầng khu vực tư nhân cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết hệ sinh thái hỗ trợ OPC hiện bao gồm các nhà cung cấp mô hình AI, nền tảng điện toán đám mây, nhà phát triển công cụ, dịch vụ dữ liệu, khu công nghiệp và các công ty dịch vụ chuyên nghiệp.

Điều đó cho thấy sự bùng nổ của doanh nghiệp 1 người không phải câu chuyện về tính tự chủ tuyệt đối của cá nhân. Đúng hơn, đây là sự chuyển dịch từ việc phụ thuộc vào nhân sự nội bộ sang phụ thuộc vào các nền tảng bên ngoài. Người sáng lập có thể điều hành doanh nghiệp một mình, nhưng công ty vẫn hoạt động dựa trên hệ sinh thái hạ tầng thương mại do các vườn ươm được nhà nước hỗ trợ và các nền tảng công nghệ lớn cung cấp.