Tăng trưởng hai con số: Kinh tế Việt Nam phải bước vào trạng thái 'bứt tốc'

Mục tiêu tăng trưởng hai con số đối diện nhiều thách thức

Với kết quả tăng trưởng đã đạt được ở thời điểm hiện tại, Cục Thống kê đánh giá như thế nào về khoảng cách so với kịch bản tăng trưởng theo Nghị quyết 01/NQ-CP?

Bà Đỗ Thị Ngọc: Theo kết quả ước tính, tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I/2026 tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này tuy thấp hơn kịch bản đề ra tại Nghị quyết 01 của Chính phủ là 9,1%, nhưng vẫn được đánh giá là tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo tôi, tăng trưởng quý I/2026 chưa đạt được kỳ vọng là do tác động tổng hợp từ các yếu tố bất lợi bên ngoài và những hạn chế nội tại của nền kinh tế.

Trên thế giới, xu hướng gia tăng rào cản bảo hộ thương mại và các tiêu chuẩn xanh khắt khe, cùng với chiến tranh thương mại, xung đột vũ trang gia tăng làm tăng chi phí logistics; biến động của tỷ giá, mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao đã làm gia tăng chi phí đầu vào, gây áp lực lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp.

Ở trong nước, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang trong quá trình phục hồi, khả năng hấp thụ vốn chưa đồng đều. Trong khi đó, nhiều dự án đầu tư công trọng điểm mới ở giai đoạn triển khai ban đầu, chưa tạo được hiệu ứng lan tỏa rõ rết đến tăng trưởng.

Dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô những tháng đầu năm, Cục Thống kê dự báo triển vọng tăng trưởng quý II/2026 ra sao, liệu có đạt mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 01 hay không?

Chúng tôi đã cập nhật kịch bản tăng trưởng theo quý với mức tăng dự kiến tương đối cao và có tính chất bứt tốc. Cụ thể, quý II/2026, GDP ước tăng khoảng 10,4%. Các quý tiếp theo được dự báo duy trì đà tăng trưởng cao, với quý III ước tăng khoảng 10,6% và quý IV khoảng 10,8%.

Có thể thấy, kịch bản này cho thấy nền kinh tế cần phải chuyển sang trạng thái bứt tốc mạnh mẽ từ quý II trở đi, trong đó động lực chính tiếp tục đến từ khu vực công nghiệp và xây dựng, khu vực dịch vụ với kỳ vọng phục hồi rõ nét hơn của sản xuất chế biến, chế tạo, hoạt động xuất nhập khẩu và tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, đây là kịch bản mang tính điều hành, để đạt được mục tiêu này còn đòi hỏi sự hội tụ động bộ của nhiều điều kiện thuận lợi. Trong đó, có 4 yếu tố then chốt.

Thứ nhất, tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, đặc biệt là dự án hạ tầng quy mô lớn. Thứ hai, cầu thị trường quốc tế phục hồi ổn định, giảm, áp lực từ các rào cản thương mại. Thứ ba, môi trường tài chính, tiền tệ duy trì ổn định, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vốn. Cuối cùng, khu vực kinh tế tư nhân cải thiện rõ rệt năng lực hấp thụ và mở rộng đầu tư sản xuất kinh doanh.

Tôi cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, triển vọng đạt mức tăng trưởng trên 10% trong quý II là rất thách thức, đặc biệt yếu tố bên ngoài còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, kết quả thực hiện sẽ phụ thuộc lớn vào hiệu quả điều hành chính sách vĩ mô và khả năng tận dụng, khai thác và làm mới các động lực tăng trưởng trong nước. Nếu các giải pháp được triển khai quyết liệt và đúng trọng tâm, tăng trưởng kinh tế từ quý II trở đi có thể cải thiện rõ rệt, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách so với mục tiêu đầu năm đề ra.

Nhiều tiềm năng tăng trưởng cần được “giải phóng”

Vậy theo quan điểm của bà, đâu sẽ là động lực đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam hiện nay, và đâu là yếu tố còn chưa phát huy hết tiềm năng?

Bà Đỗ Thị Ngọc: Tăng trưởng kinh tế quý I/2026 vẫn dựa chủ yếu vào các động lực truyền thống, bao gồm sản xuất - xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa. Các động lực mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, cải cách thể chế đã có cải thiện nhưng chưa đủ lớn để trở thành động lực tăng trưởng thực sự trong ngắn hạn.

Cụ thể, sản xuất và xuất khẩu sẽ tiếp tục là trụ cột cho tăng trưởng. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì đà tăng trưởng khá với mức tăng 9,73%, đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế, cho thấy sự phục hồi của hoạt động sản xuất và năng lực cung ứng trong nước, đặc biệt ở các ngành điện tử, dệt may, sản xuất kim loại. Hoạt động xuất khẩu vẫn diễn ra sôi động, tạo điểm tựa vững chắc cho hoạt động sản xuất trong nước. Còn tiêu dùng nội địa có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu.

Đầu tư công được đẩy mạnh ngay từ những tháng đầu năm, tạo hiệu lực lan tỏa tích cực cho nền kinh tế. Nhiều dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và chuyển đổi số được thúc đẩy giải ngân nhắm kích thích tổng cầu, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo việc làm.

Đây là một trong những động lực quan trọng để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026. Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, kinh tế số được đẩy mạnh hơn, đi sâu vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao nhưng mới chỉ đóng vai trò hỗ trợ, chưa đóng vai trò dẫn dắt. Dù nền kinh tế có nhiều điểm tích cực, song vẫn có một số yếu tố chưa phát huy được hết tiềm năng.

Ví dụ, cầu tiêu dùng nội địa và đầu tư khu vực tư nhân có thể được xem là các không gian tăng trưởng chưa được khai thác đầy đủ. Cụ thể, đối với tiêu dùng dân cư, mặc dù tổng mức bán lẻ tiếp tục tăng nhưng chưa tương xứng với thị trường hơn 100 triệu dân nên còn dư địa tăng trưởng cao trong thời gian tới.

Thực tế hiện nay, tâm lý thận trọng của người dân trước biến động kinh tế đã thúc đẩy xu hướng tích lũy và phòng ngừa rủi ro, khiến sức cầu chưa được giải phóng hoàn toàn. Vì vậy, cầu nội địa hiện mang tính chất tiềm ẩn và có khả năng phục hồi nhanh khi niềm tin thu nhập và triển vọng kinh tế được củng cố.

Đối với khu vực tư nhân, khả năng hấp thụ vốn chưa ghi nhận sự cải thiện rõ nét, phản ánh trạng thái điều chỉnh và tái cơ cấu của doanh nghiệp. Tăng trưởng tín dụng chưa bứt tốc cho thấy khu vực doanh nghiệp đang duy trì sự thận trọng trong quá trình tái cấu trúc dòng tiền và rà soát lại mô hình kinh doanh.

Các chính sách tài khóa và tiền tệ luôn cần một độ trễ nhất định để phát huy hiệu quả và khu vực tư nhận hiện đang trong giai đoạn thẩm thấu các chính sách hỗ trợ trước khi bước vào một chu kỳ mở rộng quy mô mới. Nhìn tổng thể, nền kinh tế đang được duy trì bởi khu vực sản xuất và vai trò dẫn dắt của đầu tư công.

Các yếu tố như tiêu dùng nội địa và đầu tư tư nhân không phải là điểm nghẽn mang tính cơ cấu mà là các dư địa tăng trưởng đang tích lũy, có khả năng tạo động lực bứt phá khi điều kiện vĩ mô trở nên thuận lợi và chính sách được truyền dẫn đầy đủ vào nền kinh tế.

Theo bà, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026, Việt Nam cần tập trung vào những nhóm giải pháp nào?

Bà Đỗ Thị Ngọc: Thứ nhất là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, kiểm soát lạm phát và điều hành chính sách linh hoạt trước những biến động của kinh tế thế giới.

Thứ hai là đẩy mạnh đầu tư công, đặc biệt là các dự án hạ tầng chiến lược như sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc, cao tốc, đường vành đai và các dự án năng lượng, giáo dục, chuyển đổi số. Đồng thời với đó là tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và đẩy nhanh tiến độ giải ngân.

Thứ ba là kích thích tiêu dùng nội địa và phát triển thị trường trong nước, tận dụng tác động tích cực từ cải cách tiền lương và các chương trình kích cầu của địa phương.

Thứ tư là thúc đẩy xuất khẩu theo hướng bền vững thông qua đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các FTA, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ năm là phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân bằng cách cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cuối cùng là tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi này!