Viễn thông vệ tinh: Thế bá chủ của Elon Musk và những hệ lụy
Lê Anh -
26/08/2023 20:47 (GMT+7)
(VNF) - Vai trò của tỷ phú Elon Musk trong lĩnh vực viễn thông vệ tinh đang ngày càng tăng, thậm chí có thể nói không ngoa rằng ông là “người thống trị” của thị trường này. Tuy nhiên, việc lĩnh vực viễn thông vệ tinh có rất ít quy định và sự giám sát, cộng với phong cách thất thường lẫn cá tính có phần “lập dị” của ông đã khiến nhiều người lo ngại vị tỷ phú công nghệ đôi khi sử dụng quyền lực của mình theo những cách không thể lường trước.
Vệ tinh Starlink phủ kín bầu trời
Tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk đang ngày càng mở rộng sự hiện diện của mình trong lĩnh vực Internet vệ tinh khi Tập đoàn Công nghệ Hàng không Vũ trụ SpaceX do ông sáng lập đang chiếm hơn 60% số vệ tinh được phóng lên quỹ đạo Trái đất trong nửa đầu năm 2023, theo dữ liệu từ nhà vật lý thiên văn Jonathan McDowell ở Trung tâm vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian (Mỹ).
Kể từ năm 2019, gần như mỗi tuần, SpaceX đã phóng các tên lửa SpaceX chở cùng lúc 60 vệ tinh vào không gian. Cho tới nay, gần 5.000 vệ tinh Starlink đã được đưa lên bầu trời. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nhỏ trong tham vọng mở rộng mạng lưới Starlink lên 42.000 vệ tinh đến năm 2027 của tỷ phú Elon Musk.
Với những con số trên, Elon Musk được xem là sở hữu “sức mạnh vô song” trên thị trường này. Số lượng vệ tinh Starlink đã hoạt động vượt xa tất cả đối thủ, bao gồm cả mạng lưới OneWeb của Vương quốc Anh với khoảng 650 vệ tinh.
Các vệ tinh Starlink của SpaceX có thể giúp người dùng kết nối Internet băng thông rộng tốc độ cao khi chúng bay quanh quỹ đạo cách bề mặt Trái Đất từ 300-600 km, thấp hơn đáng kể so với vệ tinh khí tượng, thường hoạt động trong quỹ đạo khoảng 36.000 km.
Trong email gửi đến khách hàng, SpaceX cho biết mạng Internet vệ tinh có thể đạt tốc độ 50-150 Mb/giây, thậm chí đạt 175 Mb/giây. Theo Ookla, nhà cung cấp dịch vụ kiểm tra tốc độ Internet của Mỹ, tốc độ của Starlink nhanh hơn tới 40% so với băng thông rộng thông thường ở Anh và nhanh gấp đôi ở Úc.
Hiện có hơn 1,5 triệu người đăng ký sử dụng dịch vụ Starlink trên 56 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Mỹ, Nhật Bản, phần lớn Châu Âu và một phần châu Mỹ Latin… trong đó SpaceX chủ yếu nhắm mục tiêu đến những người ở vùng sâu vùng xa không có cơ sở hạ tầng viễn thông. Ở châu Phi, nơi truy cập Internet chậm hơn so với phần còn lại của thế giới, Starlink đã có mặt ở Nigeria, Mozambique và Rwanda. Dịch vụ này dự kiến ra mắt tại hơn chục quốc gia khác vào cuối năm 2024. Hiện SpaceX có giá trị được ước tính lên đến gần 140 tỷ USD.
Hầu như không bị quản lý
Việc Elon Musk gần như kiểm soát hoàn toàn vệ tinh Internet đã dấy lên hồi chuông cảnh báo tại nhiều quốc gia bởi việc sử dụng vệ tinh thương mại trong không gian hầu như không bị quản lý. Có lo ngại rằng tỷ phú Elon Musk có thể tự tay quyết định việc ngừng cấp dịch vụ Internet của Starlink cho một khách hàng hoặc toàn bộ quốc gia bất cứ lúc nào. Mặt khác, ông cũng có khả năng tận dụng thông tin nhạy cảm mà Starlink thu thập được. Những lo ngại như vậy càng được khuếch đại khi ở thời điểm hiện tại không có một chính phủ hay công ty đối thủ nào xây dựng được mạng Internet vệ tinh rộng lớn như SpaceX.
Đôi khi, vị tỷ phú Mỹ cũng công khai phô trương khả năng của Starlink. “Với Tesla, Starlink và Twitter, tôi có thể có nhiều dữ liệu kinh tế toàn cầu theo thời gian thực hơn bất kỳ ai”, Elon Must viết trên trang cá nhân Twitter vào tháng 4.
Starlink đã trở thành một công cụ thiết yếu để mang Internet đến vùng sâu vùng xa và các khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bao gồm cả khu vực xung đột như Ukraine. Dù Elon Musk được khen ngợi vì giúp những vùng chiến sự duy trì kết nối với bên ngoài, tuy nhiên một số lãnh đạo lo lắng về việc Musk sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào và liệu ông có cắt đứt Internet ở đây nhanh như cách ông kết nối chúng hay không.
Trong thời gian xung đột tại Ukraine diễn ra, tỷ phú Elon Musk đã nhiều lần hạn chế quyền truy cập Starlink của nước này. Do sự phụ thuộc vào công nghệ của SpaceX, các quan chức Ukraine đã liên hệ với các nhà cung cấp Internet vệ tinh khác, nhưng không có nhà cung cấp nào sánh được với Starlink. Ông Mykhailo Fedorov, phó thủ tướng kiêm bộ trưởng Bộ Chuyển đổi số Ukraine, thừa nhận Starlink thực sự là “máu” của toàn bộ cơ sở hạ tầng truyền thông của nước này.
Ít nhất 9 quốc gia, bao gồm cả ở Châu Âu và Trung Đông, cũng đã đề cập tới Starlink với các quan chức Mỹ trong 18 tháng qua, bày tỏ lo ngại về quyền lực của tỷ phú Elon Musk đối với công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều quốc gia khác lại lựa chọn im lặng vì họ không muốn bị ông chủ SpaxeX ngừng cấp dịch vụ.
Ngay cả chính phủ Mỹ, một trong những khách hàng lớn nhất của SpaceX, cũng tránh đề cập tới Starlink khi họ cố gắng cân bằng các ưu tiên trong nước và địa chính trị liên quan đến tỷ phú Elon Musk. Hiện Mỹ đang sử dụng tên lửa của SpaceX cho các nhiệm vụ của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và phóng các vệ tinh giám sát quân sự.
Lo ngại rò rỉ bức xạ
Không chỉ lo ngại về thế độc quyền của SpaceX, một nghiên cứu mới cho thấy các vệ tinh Starlink đang rò rỉ bức xạ lên bầu trời khi chúng bay vòng quanh Trái đất. Trong nghiên cứu mới trên tạp chí Thiên văn học & Vật lý thiên văn, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng các vệ tinh Starlink cũng phát ra các tín hiệu vô tuyến ngoài ý muốn và chưa được nhận dạng trước đây, tách biệt với các tín hiệu mà chúng gửi và nhận từ Trái đất.
Tác giả chính của nghiên cứu Federico Di Vruno, đồng giám đốc Trung tâm Bảo vệ Bầu trời Tối và Yên tĩnh của Liên minh Thiên văn Quốc tế, thuộc Liên minh Thiên văn Quốc tế, cho biết trước đây đã có lý thuyết về rò rỉ phóng xạ ngoài ý muốn, nhưng đây là lần đầu tiên nó được quan sát trực tiếp.
Các nhà thiên văn học trước đây đã phàn nàn về ô nhiễm ánh sáng từ các cụm vệ tinh Starlink, chúng gây ảnh hưởng đến các quan sát quang học. Tuy nhiên nghiên cứu mới nhất đã phát hiện ra việc hàng nghìn vệ tinh nhân tạo gây ra bức xạ có hại cho thiên văn nói chung. Họ đã đưa ra một số bằng chứng trực tiếp đầu tiên chứng minh rằng các vệ tinh Starlink đang can thiệp vào nghiên cứu không gian sâu, với lượng khí thải của chúng trôi ra ngoài các dải được phân bổ.
Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng 47 trong số các vệ tinh Starlink đang phát ra bức xạ ngoài ý muốn với tần số từ 110 đến 188 megahertz. Trong khi đó, dải tần được cho phép của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) là từ 150,05- 153 MHz.
Sự phát xạ này dường như là không cố ý, đến từ các thiết bị điện tử của vệ tinh. Đến nay, nó cũng không phạm vào bất kỳ quy tắc nào. Trên Trái Đất, Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế đặt ra những hạn chế nghiêm ngặt đối với các thiết bị điện để kiểm soát nhiễu điện từ, nhưng những quy tắc đó không áp dụng trong không gian. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, nếu tỷ phú Elon Musk không ngừng phóng vệ tinh lên Quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất (LEO) thì việc rò rỉ bức xạ sẽ trở thành vấn đề lớn.
(VNF) - Tại các Big Tech Mỹ, hành trình của mỗi cá nhân lại phản chiếu một câu chuyện lớn: cách một cộng đồng nhập cư dần tạo ra giá trị cho một quốc gia, rồi mang giá trị đó quay trở lại quê hương.
(VNF) - Thiếu hụt heli đang siết chặt chuỗi cung ứng chip toàn cầu khi xung đột Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung. Các tập đoàn công nghệ lớn từ Đài Loan tới Mỹ đã cảnh báo nguy cơ giảm sản lượng, với tác động lan sang nhiều ngành như ô tô, điện tử và smartphone.
(VNF) - Ngày 29/4, UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) ra mắt mô hình Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử, nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, đưa dịch vụ công số đến gần hơn với người dân.
(VNF) - Vụ việc Meta – Manus phản ánh cuộc cạnh tranh AI Mỹ - Trung đã vượt xa phạm vi chip và mô hình, chiến trường mới đang nằm ở kỹ thuật triển khai và thiết kế sản phẩm.
(VNF) - Sáng 29/4, Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel (Viettel High Tech - VHT) tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và kỷ niệm 15 năm Ngày truyền thống.
(VNF) - Sau khi ghi nhận lợi nhuận cao nhất lịch sử, Hitachi đang đẩy mạnh chiến lược kết hợp trí tuệ nhân tạo với hạ tầng công nghiệp, đồng thời hoàn tất quá trình chuyển đổi sang mô hình B2B bằng việc thoái vốn khỏi mảng gia dụng và mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực tăng trưởng dài hạn.
(VNF) - Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) về cơ quan này.
(VNF) - Kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang mở ra cơ hội tăng trưởng quy mô nghìn tỷ USD cho kinh tế toàn cầu và Việt Nam, song đi cùng là áp lực bảo mật dữ liệu và an ninh hệ thống ngày càng gia tăng. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không kiểm soát tốt rủi ro, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, hệ lụy đối với nền kinh tế có thể rất lớn.
(VNF) - Chỉ trong chưa đầy một giây, hệ thống camera trí tuệ nhân tạo tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất có thể nhận diện khuôn mặt, xác thực danh tính và phát hiện các dấu hiệu xâm nhập bất thường. Công nghệ này đang trở thành “lá chắn số”, hỗ trợ kiểm soát an ninh và an toàn vận hành tại một trong những công trình năng lượng quan trọng nhất cả nước.
(VNF) - Sự phát triển nhanh của tài sản số đang kéo theo hàng loạt rủi ro mới, không chỉ ở cấp độ công nghệ mà còn đến từ con người và quy trình vận hành. Theo TS. Đỗ Văn Thuật, nếu không sớm hoàn thiện khung pháp lý minh bạch và cơ chế quản trị phù hợp, những “lỗ hổng ngoài công nghệ” này có thể trở thành điểm yếu lớn nhất, đe dọa sự ổn định của toàn thị trường.
(VNF) - Intel giành được Tesla cho công nghệ chip 14A, đồng thời hưởng lợi từ nhu cầu CPU AI tăng mạnh, giúp cổ phiếu Intel tăng hơn 120% từ đầu năm 2026.
(VNF) - Đằng sau sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ làn sóng trí tuệ nhân tạo là một “vùng mờ” về môi trường: tiêu thụ năng lượng khổng lồ, phát thải gia tăng nhưng lại thiếu minh bạch. Một cuộc điều tra cho thấy các tập đoàn công nghệ lớn đã vận động để hạn chế công khai dữ liệu, khiến tác động thực sự của hạ tầng số ngày càng khó được giám sát.
(VNF) - Dù đã nỗ lực tuân thủ đầy đủ quy định, nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp FDI vẫn gặp vướng mắc trong quá trình thực thi do hạn chế ở thủ tục và hệ thống. Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw, thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro pháp lý có thể phát sinh ngay cả khi “làm đúng quy trình”, trong bối cảnh các quy định về dữ liệu ngày càng siết chặt.
(VNF) - Nền tảng nội địa vững chắc giúp Ấn Độ tiếp tục bứt phá, khẳng định vai trò là một trong những đầu tàu tăng trưởng quan trọng nhất của kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Với 4,9 tỷ lượt tải trong năm 2025, trong đó tới 95% đến từ thị trường quốc tế, ngành game Việt Nam đang nổi lên như một mũi nhọn xuất khẩu số đầy tiềm năng.
(VNF) - Nhấn mạnh phải coi đầu tư cho an toàn dữ liệu là đầu tư cho năng lực chống chịu quốc gia, ông Nguyễn Hùng Sơn, Phó Chủ tịch HĐQT FSI cho rằng một sự cố lớn trong tài chính không chỉ ảnh hưởng một ngân hàng hay một công ty chứng khoán, mà có thể gây hiệu ứng lan truyền tới niềm tin thị trường.
(VNF) - Chánh văn phòng Nhà Trắng đã có cuộc trao đổi với CEO của Anthropic, Dario Amodei, xoay quanh mô hình trí tuệ nhân tạo mới mang tên Mythos. Đây là công nghệ đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ chính phủ liên bang Mỹ do tiềm năng thay đổi sâu sắc cả lĩnh vực an ninh quốc gia lẫn nền kinh tế.
(VNF) - Tại các Big Tech Mỹ, hành trình của mỗi cá nhân lại phản chiếu một câu chuyện lớn: cách một cộng đồng nhập cư dần tạo ra giá trị cho một quốc gia, rồi mang giá trị đó quay trở lại quê hương.
(VNF) - Dự án 'đất vàng' Hồ Tùng Mậu Tower, hiện đã được đổi tên thành Central Square do Công ty TNHH Đầu tư Central Capital phối hợp cùng Công ty cổ phần Sản xuất – dịch vụ - xuất nhập khẩu Từ Liêm thực hiện.