Bốn xu hướng lớn định hình bức tranh ngân hàng năm 2026

Sau năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng tín dụng cao, tăng trưởng tín dụng 2026 được dự báo sẽ tập trung nhiều vào chất lượng tín dụng, nhất là trong bối cảnh NHNN đang xây dựng lộ trình gỡ bỏ hạn mức tín dụng, hướng tới quản lý theo cơ chế thị trường, ưu tiên các ngân hàng có năng lực vốn mạnh và quản trị hiệu quả.

SSI Research nhận định, trong bối cảnh biên lãi ròng (NIM) chịu áp lực dù tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức cao, việc chuyển đổi sang cơ chế quản lý tín dụng mang tính thị trường là cần thiết, giúp cân bằng tốt hơn giữa tăng trưởng, hiệu quả và ổn định hệ thống.

Theo đó, NHNN có thể sẽ bắt đầu quá trình chuyển đổi chiến lược, từng bước bãi bỏ hạn mức tín dụng toàn hệ thống từ năm nay. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhiều khả năng vẫn có thể có các công cụ điều tiết có chọn lọc, nhằm hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên và kiểm soát tín dụng vào những lĩnh vực được xem là rủi ro trong từng giai đoạn phát triển kinh tế.

Các chuyên gia SSI Research dự báo, tăng trưởng tín dụng của nhóm ngân hàng thuộc phạm vi nghiên cứu năm 2026 ở mức 17,6%, giảm nhẹ so với mức 18,8% của năm 2025. “Đây là một sự điều chỉnh lành mạnh, phản ánh sự chuyển hướng từ mở rộng quy mô sang tăng trưởng chất lượng hơn, với hiệu quả sử dụng vốn cao hơn và gắn liền hơn với nhu cầu thực của nền kinh tế”, SSI Research nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Chứng khoán ABS dự báo tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 sẽ ở mức 18% - 20% khi Chính phủ và NHNN định hướng hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời dự kiến áp dụng cơ chế mới thay thế hạn mức tín dụng truyền thống.

Thông tư 14/2025 /TT-NHNN đã mở ra những bước đệm đầu tiên với việc dỡ bỏ cơ chế trần tín dụng, hướng tới mô hình quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế thay vì can thiệp hành chính. Khi cơ chế “room tín dụng” được gỡ bỏ, các ngân hàng sẽ được tự chủ hơn trong mở rộng tín dụng dựa trên năng lực quản trị vốn và mức độ an toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn cho đầu tư công, sản xuất công nghiệp, bất động sản và các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, trung tâm dữ liệu cũng sẽ thúc đẩy tín dụng trong năm nay.

Về lãi suất, các chuyên gia SSI Research dự đoán, áp lực tăng lãi suất huy động dự kiến sẽ giảm bớt. và kỳ vọng sau đợt tăng khoảng 50 điểm cơ bản trong quý IV/2025, mặt bằng lãi suất sẽ ổn định trong năm 2026.

Trong khi đó, các chuyên gia ABS cho rằng mặt bằng lãi suất huy động dự kiến tăng 40-60 điểm cơ bản trong 2026, nhằm đáp ứng cho nhu cầu tín dụng tăng mạnh về cuối năm. Lãi suất cho vay bật tăng nhẹ giúp theo kịp đà tăng của lãi suất huy động, nhưng vẫn ở mức thấp nhằm hỗ trợ nền kinh tế và khách hàng.

Tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành đã hạ nhiệt trong 2 quý liên tiếp và đạt mức 2,04% tính đến hết quý III/2025. So với mức đỉnh quý III/2024, tỷ lệ nợ xấu đã giảm mạnh. Ngoài ra, một tín hiệu tích cực khác là nợ nhóm 2 liên tục sụt giảm.

Theo giới phân tích, tỷ lệ nợ xấu giảm mạnh trong năm vừa qua đến từ sự ấm lên của nền kinh tế và bất động sản. Đồng thời, khung pháp lý liên quan đến xử lý nợ xấu, đặc biệt là việc luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14 cũng đã góp phần thúc đẩy xử lý nợ xấu của các ngân hàng.

Các chuyên gia ABS nhận định, chất lượng tài sản của ngành ngân hàng sẽ tiếp tục cải thiện trong năm 2026 với sự hỗ trợ tới từ Nghị quyết 42/2017/QH14 ngành ngân hàng sẽ có một khung pháp lý giúp thúc đẩy việc xử lý nợ xấu nhanh chóng. Bên cạnh đó, nền kinh tế cải thiện mạnh mẽ đi cùng với sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng và thị trường bất động sản cũng sẽ giúp ngành ngân hàng đẩy nhanh quá trình nợ xấu, giúp gia tăng các khoản hoàn nhập dự phòng.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, bộ đệm dự phòng của ngành ngân hàng lại được dự đoán là chưa sớm cải thiện trong năm 2026.

Số liệu của ABS chỉ ra, tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 84,3% trong quý III/2025, hồi phục nhẹ từ mức đáy 79,8% ghi nhận trong quý II/2025. Tuy nhiên, nếu tính trung bình trong 9 tháng năm 2025, bộ đệm dự phòng tiếp tục xu hướng thu hẹp với tỷ lệ bao phủ nợ xấu chỉ đạt 81,5%, thấp nhất trong 6 năm qua.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu cũng tiếp tục có sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng. Trong đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của các ngân hàng quốc doanh vẫn vượt xa các ngân hàng tư nhân. Đáng chú ý, một số ngân hàng cải thiện bộ đệm dự phòng trong khi có tỷ lệ nợ xấu giảm như ACB, VietinBank, VPBank,…

“Áp lực trích lập dự phòng của các ngân hàng tư nhân trong thời gian tới là hiện hữu khi một số ngân hàng giảm tỷ lệ trích lập dự phòng trong khi nợ xấu tăng, từ đó sẽ ảnh hưởng đến triển vọng lợi nhuận”, các chuyên gia ABS nhận định.

Trong năm 2025, NHNN đã ban hành Thông tư 14/2025, tiến tới tiêu chuẩn Basel 3. Theo đó, kể từ 01/01/2030, quy định Basel 2 hiện tại sẽ không còn hiệu lực và từ nay đến năm 2030, các ngân hàng sẽ tiếp tục báo cáo song song theo cả Basel 2 và Basel 3.

Thông tư 14 chỉ rõ, tỷ lệ CAR tối thiếu được giữ ở 8%, trong đó vốn cấp 1 tối thiếu 6%, vốn lõi cấp 1 tối thiếu 4.5%. Bộ đệm bảo toàn vốn là 0,625% ở năm thứ nhất bắt đầu áp dụng SA và tăng dần đều 0,625% qua các năm lên 2,5% từ năm thứ 4 trở đi, đồng nghĩa với CAR tối thiểu 10,5%.

Trước những yêu cầu mới về bộ đệm vốn, giới phân tích cho rằng, ngành ngân hàng sẽ ghi nhận một làn sóng tăng vốn mới trong năm 2026 và các năm tới. Phát biểu tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngân hàng năm 2026 mới đây, Chủ tịch Hội đồng quản trị Agribank, ông Tô Huy Vũ cũng đã có đề nghị Chính phủ quan tâm tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước, trong đó có Agribank, nhằm nâng cao năng lực cung ứng tín dụng cho nền kinh tế, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.

Thực tế, tính riêng trong 9 tháng năm 2025, vốn điều lệ của 27 ngân hàng niêm yết đã tăng 12,3 % so với đầu năm, đạt 866 nghìn tỷ đồng. Các ngân hàng quốc doanh chậm chễ trong quá trình tăng vốn năm ngoái, đã qua trở lại tăng vốn mạnh mẽ trong năm vừa qua. Bên cạnh đó, hàng loạt các ngân hàng TMCP tư nhân như SHB, HDBank, BVBank, NCB… cũng có kế hoạch tham gia vào cuộc đua tăng vốn trong thời gian tới.

Mới đây, NCB đã thông qua phương án phát hành riêng lẻ 1 tỷ cổ phiếu trong năm 2026, qua đó tăng vốn điều lệ thêm 10.000 tỷ đồng lên gần 29.280 tỷ đồng. BVBank cũng dự kiến tăng vốn điều lệ thêm hơn 3.504 tỷ đồng trong năm 2026 thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP). Hay như SHB cũng lên kế hoạch tăng vốn điều lệ từ 45.942 tỷ đồng lên 53.442 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ tăng 16,32%, dự kiến vươn lên Top 4 ngân hàng cổ phần về vốn điều lệ.

Theo số liệu cập nhật mới nhất, trong quý III/2025, NIM toàn ngành đã giảm 8 điểm phần trăm so với quý II/2025, xuống mức 3,05% đánh dấu quý thứ 5 liên tiếp NIM sụt giảm. Nguyên ngân là do các nhà băng tiếp tục tung ra các gói và chính sách vay ưu đãi nhằm hỗ trợ khách hàng trong khi lãi suất huy động bắt đầu tăng sau khi tạo đáy vào quý II/2024. NIM cũng được cho là sẽ tiếp tục chịu áp lực trong quý IV/2025 khi lãi suất cho vay chưa tăng theo kịp chi phí vốn vay.

Mặc dù được dự báo sẽ dần ổn định và phục hồi nhẹ trong nửa cuối năm 2026 song NIM khó có thể quay trở lại thời kỳ hoàng kim (NIM trung bình ngành trên 4%). Trước xu hướng đó, các chuyên gia BSC cho rằng các nhiều ngân hàng sẽ tập trung cải thiện nguồn thu ngoài lãi qua việc mở rộng hệ sinh thái. Các ngân hàng sở hữu các công ty con cung cấp sản phẩm & dịch vụ vượt ra ngoài hoạt động ngân hàng truyền thống (ví dụ: chứng khoán, bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ, quản lý quỹ) có thể cung cấp cho khách hàng bộ sản phẩm toàn diện hơn với sự thuận tiện cao hơn, giúp củng cố lòng trung thành với thương hiệu và gia tăng giá trị trọn đời của khách hàng.

Thời gian qua, các ngân hàng cũng đã đẩy mạnh thành lập công ty bảo hiểm riêng. Sau khi Techcombank thành lập TCLife, nhiều ngân hàng khác như ACB, VPBank cũng đã có kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ, và dự kiến còn nhiều ngân hàng khác cũng sẽ dần đi theo xu hướng này, chẳng hạn như VIB.

Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng đang đẩy mạnh rót vốn hoặc mua lại các công ty chứng khoán. Việc 'lấn sâu' vào chứng khoán là nước đi chiến lược giúp ngân hàng khai thác triệt để tệp khách hàng sẵn có, từ đó, hoàn thiện mảnh ghép cuối cùng trong hệ sinh thái tài chính toàn diện.

Mới đây nhất, Vietcombank đã phê duyệt tăng vốn điều lệ cho Công ty TNHH Chứng khoán Vietcombank (VCBS) từ 2.500 tỷ đồng lên 12.500 tỷ đồng. Theo đó, Vietcombank sẽ rót thêm 10.000 tỷ đồng, tương đương 400% vốn điều lệ VCBS trước thời điểm tăng vốn.

Hay như TPBank cũng sẽ rót gần 3.600 tỷ đồng vào CTCP Chứng khoán Tiên Phong để chính thức trở thành ngân hàng mẹ nắm 51% vốn của công ty chứng khoán này.

Hàng loạt ngân hàng khác cũng đang có kế hoạch mua công ty chứng khoán như PGBank, Sacombank, SeABank,… Trong đó, MSB đang hoàn thiện hệ sinh thái với các kế hoạch thoái vốn, góp vốn các công ty con: chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ số vốn góp tại TNEX Finance và góp vốn mua công ty chứng khoán.

Bên cạnh đó, các mảng kinh doanh mới như sàn giao dịch vàng và sàn giao dịch tài sản số cũng sẽ là động lực trong dài hạn cho nguồn thu ngoài lãi. Đến thời điểm hiện tại, đã có 5 công ty chứng khoán (hầu hết nằm trong hệ sinh thái ngân hàng mẹ) tham gia thành lập pháp nhân riêng để triển khai mảng tài sản số. Ngoài ra, còn có MB hợp tác với Dunamu (chủ sàn Upbit).

Tuy nhiên, các chuyên gia BSC cho rằng giai đoạn đầu thí điểm sẽ mất nhiều thời gian và chi phí để nghiên cứu sản phẩm và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Do đó, việc triển khai sẽ dựa trên tinh thần thận trọng và chưa thể đóng góp nhiều vào kết quả kinh doanh của các ngân hàng trong ngắn hạn.