Đánh thức những miền đất: Màu xanh trên vùng đất thép

“Cùng Anh về thăm Đất thép Củ Chi

Em đã thấy những diệu kỳ huyền thoại

Bao kỳ tích cứ dấy lòng Em mãi

Những công trình còn lại với thời gian….”

Đã từ lâu những câu thơ trong bài thơ “Về với đất thép Củ Chi" của cựu chiến binh Kim Hương làm tôi thích thú ca ngợi những con người, địa danh nổi tiếng của Củ Chi trong kháng chiến chống Pháp và đế quốc Mỹ, đã thúc giục tôi tìm về vùng đất một thời từng là “đất thép thành đồng”.

Đến đây, tôi không chỉ nghe nói nữa mà đã chứng kiến tận mắt vùng đất anh dũng kiên cường. Đặc biệt là Địa đạo Củ Chi, nơi ghi dấu ấn hoạt động của Khu ủy, Bộ Chỉ huy Quân khu Sài Gòn - Gia Định trong kháng chiến chống Mỹ. Đặt chân đến đây mà nhớ về vùng đất kháng chiến năm xưa.

Từ đất thép trong kháng chiến...

Nhắc đến Củ Chi không chỉ biết đến hệ thống hầm địa đạo độc đáo, mà còn là mảnh đất vô cùng anh dũng trong thời kì chiến tranh, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Địa đạo Củ Chi là một kỳ quan về nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của con người vùng “đất thép,” một trong những biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Kiến trúc địa đạo mang tính kế thừa và có giá trị về nhiều mặt, đặc biệt là về mặt nghệ thuật quân sự, chiến tranh nhân dân, với những sáng tạo kiệt xuất, đã phát triển đến đỉnh cao trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, mà cả thế giới phải ghi nhận.

Khói lửa chiến tranh đã khép lại gần 50 năm nhưng những năm tháng hào hùng ấy vẫn còn vang vọng mãi trong tâm trí nhiều người về mảnh đất thiêng địa đạo Củ Chi – vùng ngoại ô Tây Bắc của TP. Hồ Chí Minh, nơi được mệnh danh là “đất thép thành đồng”.

Địa đạo Củ Chi đã đi vào lịch sử đấu tranh anh hùng của nhân dân Việt Nam như một huyền thoại của thế kỷ XX. Đây chính là hệ thống “phòng thủ ngầm” có quy mô lớn nhất trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam, được quân dân xây dựng trong 20 năm chỉ bằng những dụng cụ thô sơ.

Được biết, Địa đạo Củ Chi hình thành trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1946 – 1948. Hệ thống địa đạo được xây dựng sớm nhất tại hai xã Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An, tên gọi Địa đạo Củ Chi cũng xuất hiện từ đó. Lúc đầu, địa đạo chỉ có những đoạn ngắn, cấu trúc đơn giản, dùng để giấu tài liệu, và là nơi trú ẩn của cán bộ trong vùng địch hậu.

Đặc biệt, sang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, địa đạo được gia cố và mở rộng. Từ năm 1961, khi Khu ủy, Bộ Chỉ huy Quân khu Sài Gòn - Gia Định chọn Củ Chi làm địa bàn hoạt động, thì hệ thống địa đạo ở đây phát huy tối đa tác dụng, đặc biệt từ năm 1966, trước những hành động của quân xâm lược Mỹ sau khi vào miền Nam tham chiến.

Với sức mạnh và ý chí quật cường, quân và dân Củ Chi đã kiến tạo được một hệ thống đường hầm dọc ngang có tổng chiều dài lên tới 250km, gồm 3 tầng sâu khác nhau, tầng sâu nhất cách mặt đất đến 12m xuyên trong lòng đất, kết hợp với khoảng 500km chiến hào, công sự trên mặt đất, tựa như “thiên la địa võng”, khiến kẻ thù phải khiếp sợ…

Bên ngoài địa đạo được trang bị nhiều hố đinh, hầm chuông, bãi mìn…để đảm bảo an toàn. Bên trong địa đạo quân sự vẫn có thể dễ dàng liên lạc, che giấu lực lượng, vũ khí và họp bàn những kế hoạch kháng chiến.

...đến du lịch tìm về địa chỉ đỏ, về nguồn

Hiện nay huyện Củ Chi thu hút đông khách du lịch với sản phẩm tìm về địa chỉ đỏ, về nguồn. Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi gồm: Địa đạo Bến Dược (Căn cứ Quân khu Sài Gòn - Gia Định (Khu A), Căn cứ Khu ủy Sài Gòn - Gia Định (Khu B) và Địa đạo Bến Đình (Căn cứ Huyện ủy Củ Chi).

Sau khi dâng hương các anh hùng liệt sĩ tại Đền Bến Dược, nơi những người con ưu tú của quê hương đã ngã xuống vì độc lập, tự do cho dân tộc. Những cảm xúc xen lẫn tự hào tưởng nhớ và tri ân các anh hùng liệt sĩ lại dấy lên trong mỗi người. Chúng tôi di chuyển vào sâu bên trong khu di tích. Hai bên lối đi nhiều dây leo và cây cổ thụ, rải rác những lán trại chứa những mảnh bom đạn mà giặc đã thả xuống mảnh đất Củ Chi năm nào.

Một trong những hoạt động chính và thú vị nhất mà chúng tôi đến Địa đạo Củ Chi là khám phá những đường hầm nằm sâu dưới lòng đất. Trước mắt chúng tôi, một khu địa đạo hoang sơ dần hiện ra được dẫn lối bởi những con đường đất nhỏ hẹp, xung quanh là những bụi tre đâm thẳng lên bầu trời để đón lấy ánh sáng.

Những trận chiến ác liệt năm xưa bất chợt được tái hiện lại. Về cơ bản, hệ thống địa đạo trong di tích chạy ngoằn nghèo trong lòng đất, từ đường “xương sống” (đường chính) tỏa ra vô số nhánh, ăn thông với nhau, hoặc độc lập, tùy theo địa hình. Có nhiều nhánh trổ rộng ra sông Sài Gòn, để khi bị tình thế nguy kịch, có thể vượt qua sông sang vùng căn cứ Bến Cát (Bình Dương).

Dưới hầm Địa đạo Củ Chi như một thành phố thu nhỏ với các phòng chức năng: phòng y tế, bếp Hoàng Cầm, phòng chứa vũ khí, lương thực và cả phòng chiến đấu,… không chỉ thể hiện cái tài, cái khôn, cái khéo của thế hệ cha ông ta mà còn thể hiện nghị lực phi thường, ý chí kiên cường chiến đấu, quả cảm đến không ngừng trước tội ác của kẻ thù đang ngày đêm dày xéo trên quê hương, đất nước.

Khám phá khu tái hiện vùng chiến tranh

Tại đây, chúng tôi được xem những thước phim tái hiện toàn bộ cảnh sinh hoạt, chiến đấu của quân và nhân dân ta dưới địa đạo. Hơn nữa, còn được chiêm ngưỡng nhiều mô hình di tích, lịch sử nổi tiếng của Việt Nam như: cầu Long Biên, chùa Một Cột, bến Nhà Rồng, cầu Sài Gòn, mô phỏng Biển Đông....Thú vị nhất là trải nghiệm bắn súng như các anh giải phóng quân. Một trong những hoạt động độc đáo và thu hút khách du lịch tại Địa đạo Củ Chi.

Ðiều thú vị nữa khi về thăm mảnh đất anh hùng này là các hướng dẫn viên đều ăn mặc như hồi chiến tranh: nam mặc đồ giải phóng, mũ tai bèo; nữ mặc bà ba đen, quàng khăn rằn và đi dép lốp.

Sự có mặt của họ bên trong những bụi cây, ở mỗi khúc quanh khiến du khách có cảm giác đang được sống trong sự thật của Củ Chi thời kháng chiến. Cảm giác thời chiến rõ nét hơn khi đĩa sắn luộc, bát muối vừng được đưa mời khách du lịch. Những ly rượu bé xíu, trong vắt và nồng nàn được gọi đùa là nước mắt quê hương bên đĩa rau mốp muối chua, giòn và ngon đến lạ. Rau mốp là lương thực chính của quân dân Củ Chi ngày trước, còn giờ đây đang là đặc sản.

Du lịch tìm về địa chỉ đỏ, về thăm Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là điểm đến tham quan mang nhiều ý nghĩa, tưởng nhớ và tri ân công ơn to lớn của các anh hùng, liệt sĩ, đã chiến đấu, hy sinh trên vùng đất Gia Định - Sài Gòn - Chợ Lớn trong hai cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Đồng thời là nơi giáo dục truyền thống cách mạng, chủ nghĩa yêu nước, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn,.

Màu xanh trên vùng đất thép

Ngoài biết đến là du lịch tìm về địa chỉ đỏ Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, huyện Củ Chi còn phát triển du lịch gắn kết giữa làm nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, trang trại. Dù mới manh nha nhưng bước đầu, các mô hình này đã đem lại hiệu quả, mở ra hướng phát triển du lịch cho huyện Củ Chi .

Đặc trưng của Củ chi là nông nghiệp truyền thống với không gian làng xã sinh động và các cảnh quan đồng quê đẹp trữ tình có tiềm năng trở thành điểm du lịch nông nghiệp hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Lượng khách quan tâm tới du lịch nông nghiệp ngày càng lớn vì đa số rất quan tâm tới thực phẩm ngon sạch và không gian sinh hoạt của các nông hộ, các trang trại, các cộng đồng nông nghiệp. Một không gian sống rất thực và thoáng đạt mang tính đồng quê luôn có sức lôi cuốn đặc biệt với du khách trong và ngoài nước với mọi lứa tuổi khác nhau.

Những năm gần đây huyện Củ Chi đã hình thành những điểm đến du lịch nông nghiệp, sinh thái mới dựa trên nguồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa khá phong phú, với các vườn cây ăn trái, vui chơi, thư giãn, nghỉ ngơi trong bầu không khí trong lành, yên ả tại các khu nhà vườn mang đậm bản sắc của một vùng nông thôn “đất thép”. Đó là những sản phẩm đặc trưng để du lịch phát triển và có tiềm năng, triển vọng tiến xa hơn, làm phong phú cho sản phẩm và điểm đến của du lịch huyện Củ Chi.

Tại Củ Chi, các tuyến du lịch đang được khai thác mạnh như: Địa đạo Củ Chi – kết hợp với các điểm sinh thái, nhà vườn; Địa đạo Củ Chi kết hợp với các điểm nông trại xanh, khu nông nghiệp công nghệ cao, tour du lịch đường sông đến địa đạo Củ Chi và các điểm sinh thái, vườn cây trái ven sông Sài gòn.

Tour du lịch trải nghiệm “một ngày làm nông dân” tại Củ chi kết hợp với các làng nghề truyền thống…đã thu hút khách du lịch, mang lại giá trị kinh tế cho địa phương, bước đầu đã có những kết quả khả quan, chứng minh được sự đóng góp to lớn không những về mặt kinh tế mà còn về các mặt xã hội, bảo vệ môi trường gốc rễ về tự nhiên, văn hóa và lịch sử.

Những năm gần đây, loại hình du lịch đến các nhà vườn, làng nghề, hợp tác xã, khu nông nghiệp công nghệ cao đang dần trở thành một sản phẩm yêu thích của khách du lịch, mang lại sự phát triển bền vững cho du lịch Củ Chi. Việc xây dựng các mô hình nông thôn mới gắn kết hoạt động du lịch là một hướng đi hiệu quả và bền vững.

Du lịch nông nghiệp hướng đi đúng của huyện huyện Củ Chi

Mảnh đất huyện Củ Chi được thiên nhiên ưu ái ban tặng từ khí hậu ôn hòa đến cảnh quan thiên nhiên. Trên thực tế, những năm qua lĩnh vực phát triển du lịch của huyện Củ Chi đã có thêm hướng đi mới.

Trong đó, du lịch nông nghiệp công nghệ cao là điểm sáng mới. Thông qua các sản phẩm nông nghiệp, sản vật đặc thù địa phương,…không những là địa chỉ lựa chọn thú vị trong hành trình tham quan, trải nghiệm của khách du lịch, mà còn trở thành sản phẩm, mang lại thu nhập tốt cho người dân huyện Củ Chi.

Bởi vậy, trong định hướng phát triển kinh tế, xã hội của huyện Củ Chi, du lịch kết hợp nông nghiệp được đẩy mạnh.

Điều đó nói lên huyện Củ Chi đã đi đúng hướng trong việc phát triển du lịch, khiến huyện Củ Chi với sản phẩm “du lịch gắn với nông nghiệp”, thu hút lượng khách rất lớn. Đó là cách làm riêng có của địa phương trong phát huy tiềm năng, thế mạnh để tạo nên những sản phẩm đặc thù.

Nông nghiệp - du lịch sẽ giúp người dân khai thác, tận dụng tối đa các giá trị sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao mang lại như thu lợi từ việc cho khách du lịch ngắm, tham quan, trải nghiệm và thưởng thức các sản phẩm nông nghiệp, bán sản phẩm với giá cao.

Tuy mới chỉ là khởi điểm, song những năm gần đây, đã có nhiều lượt du khách đến chiêm ngưỡng, thưởng ngoạn vùng đất Củ Chi. Với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, cùng giá trị Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi đã góp phần tích cực vào nhiệm vụ phát triển kinh tế du lịch, đưa huyện huyện Củ Chi trở thành điểm du lịch ấn tượng trong lòng du khách.

Mô hình du lịch gắn với nông nghiệp ở huyện Củ Chi những năm gần đây đã có những khởi sắc. Với nhiều nỗ lực trong việc quảng bá giới thiệu về một vùng đất văn hóa, tạo ra một sức hút mới đối với nhiều du khách trong và ngoài nước. Hơn nữa đó là sự thay đổi cách nghĩ, cách làm du lịch của người dân và các cấp chính quyền hướng tới giá trị bền vững.

Ngày nay, huyện Củ Chi ngày càng được biết đến như một điểm sáng trong bản đồ du lịch của thành phố Hồ Chí Minh. Những thành công ban đầu của huyện Củ Chi đã trở thành kiểu mẫu về phát triển du lịch gắn với nông nghiệp ở thành phố Hồ Chí Minh. Hy vọng trong thời gian tới, du lịch gắn với nông nghiệp sẽ được quảng bá sâu rộng hơn nữa để Củ Chi được đón chào thêm nhiều đoàn khách tới nơi này.

Dẫu vẫn còn nhiều việc phải làm để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, nhưng từ thực tế cho thấy, du lịch Củ Chi đã bước đầu vượt qua chính mình, nhất là các mô hình du lịch gắn với nông nghiệp đã và đang mở ra nhiều cơ hội, thúc đẩy chuyển dịch từ kinh tế thuần nông sang kinh tế du lịch, dịch vụ tại địa phương, tạo cơ hội việc làm, thu nhập cho người dân huyện Củ Chi, xây dựng nông thôn mới ngày một phát triển bền vững.