Đánh thức những miền đất: Miệt vườn cây trái Lái Thiêu

Vườn trái cây Lái Thiêu thuộc phường Lái Thiêu, thành phố (TP) Thuận An, tỉnh Bình Dương (cũ), nay là TP. HCM, nằm ngay ven sông Sài Gòn, cách TP Thủ Dầu Một khoảng 10km về phía Nam. Nơi đây được nhiều người biết đến là một địa danh nổi tiếng với rất nhiều loại cây trái miền nhiệt đới thơm ngon tại Bình Dương. Đây còn là một địa điểm du lịch sinh thái miền Đông Nam Bộ nổi tiếng gần xa.

Với diện tích rộng 1.200 ha trải dài trên địa bàn 6 xã, phường ven sông Sài Gòn như Vĩnh phú, Lái Thiêu, Bình Nhâm, Hưng Định, An Thạnh, An Sơn. Đây là vùng trồng cây ăn trái lâu đời với tuổi đời lên tới 200 năm tuổi. Những trái cây nổi tiếng và được đánh giá là ngon nhất vùng miền Đông Nam Bộ là sầu riêng, mít tố nữ, bòn bon, thanh long. Nhưng nổi bật nhất ở đây là Măng cụt Lái Thiêu. Trái cây ở vùng đất này có vị ngọt thanh, đậm đà bởi được phù sa sông Sài Gòn bồi đắp quanh năm.

Khoảng từ tháng 5 đến tháng 8 hằng năm, Vườn trái cây Lái Thiêu lại vào thời điểm chín rộ và nô nức người đến tham quan, thưởng thức trái ngọt. Lái Thiêu mùa quả chín có vị ngọt thanh hảo hạng đã làm nên thương hiệu từ lâu. Không ít du khách đã đến đây, rồi lưu luyến đi không đành lòng thầm ước quay trở lại.

Có dịp về Vườn trái cây Lái Thiêu vào những ngày tháng 5 đến tháng 8 mới thấy hết sự đổi thay nơi đây. Tôi bị choáng ngợp bởi bạt ngàn của những vườn cây trái. Đúng là “trăm nghe không bằng một thấy”, hãy thử đến đây một lần, bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của những loài trái cây này.

Dọc theo con đường làng trải bê tông là những vườn cây chín mộng rộng mênh mông, xanh bạt ngàn của chôm chôm chín đỏ, vườn dâu xanh ngắt, vườn măng cụt, mận, xoài, táo, sầu riêng…với những buồng trái trĩu quả từ gốc đến ngọn.

Vào tháng tháng 5 đến tháng 8 nếu bạn có mặt ở Lái Thiêu bạn sẽ thấy làng quê như có hội, đó là hội trái cây đấy. Du khách về miệt Vườn trái cây Lái Thiêu vừa tham quan vừa thưởng thức trái cây tại chỗ. Bà con trong vùng đang tất bật thu mua quả chín, tiếng thương lái xì xèo mặc cả. Xe tải ra vào thu mua chở đến các điểm đầu mối luôn tấp nập.

Mùa quả chín cũng là lúc hình ảnh các vườn trái cây ở Lái Thiêu đẹp nhất, đặc trưng nhất. Dù đứng ở bất cứ nơi đâu trên đất Lái Thiêu đều nhìn thấy những chùm quả lúc lỉu trên cây chín rộ trong vườn nhà. Tất cả các vườn đều được chủ vườn chờ đợi mời du khách đến thăm và thưởng thức.

Dạo bước dọc các con đường đất quanh co uốn lượn qua những khu vườn xanh mát đậm chất nghệ thuật tựa như đang lạc vào những khu vườn thượng uyển. Tôi thích nhất là những vườn quả chôm chôm, từ trên cao nhìn xuống màu xanh của lá cây đã bị màu đỏ của trái chôm chôm chín lấn át, trông giống như những đĩa xôi được nhuộm màu rất khéo.

Mùa này, vườn chôm chôm rực rỡ hơn cả bởi chôm chín đỏ rực lủng lẳng trong nắng vàng. Thú vị nhất là len lỏi vào các khu vườn, được tự tay hái những quả chôm chôm chín mộng căng tròn đang đong đưa trên cành và tận hưởng ngay hương vị mê ly ấy. Trái chôm chôm lớn cỡ quả bóng bàn, tạo thành chùm, vỏ màu đỏ tươi khi chín. Bóc vỏ ra, bên trong là một lớp cùi trắng nõn, mọng nước, vị ngọt dịu mát thơm của nước chôm chôm ngấm tận chân răng.

Đặc biệt, mùi thơm của nó khi ăn xong vẫn còn vương vấn mãi. Thưởng thức vị ngọt chôm chôm mà nhớ tới bài hát “Tình đẹp mùa chôm chôm”, của nhạc sĩ: Vinh Sử

“Nhớ mùa chôm chôm trước

Mùa chôm chôm kỷ niệm

Biết bao nhiêu nồng thắm…”.

Đến Lái Thiêu mà không thưởng thức trái cây thì thật là tiếc, còn gì thú vị hơn khi ghé Cầu Ngang đi du thuyền dạo chơi trên sông Sài Gòn đầy thú vị. Vừa ngắm nhìn cảnh vườn cây xanh mượt soi bóng nước lững lờ, vừa tận hưởng trái cây tươi ngon còn điều gì tuyệt vời hơn. Chính khung cảnh vườn quê cộng với phong cách phục vụ thân thiện, món ăn dân dã kiểu gia đình, không gian xanh yên tĩnh đã níu chân du khách.

Ngoài việc tự do vào bất cứ vườn quả nào ở Lái Thiêu mà mình muốn để tham quan chụp ảnh và thoả thích cùng với người dân hái quả, thì du khách còn thưởng thức “cây nhà lá vườn, hái tận cây, ăn tận gốc”. Nhiều người hái quả chín ngay tầm tay và say sưa chụp ảnh đăng facebook. Vặt từng quả chôm chôm, táo, măng cụt…ăn tại vườn no nê, tôi còn mua về với mức giá ưu đãi, nhiều khi người bán còn xởi lởi cho thêm vài chùm mà không tính thêm tiền. No bụng, nghỉ ngơi một chút rồi đi dạo quanh làng xóm dưới bóng cây che mát.

Đi giữa Vườn trái cây Lái Thiêu mùa quả chín, hít căng lồng ngực bầu không khí trong lành được ướp hương hoa trái là điều mà không nơi nào có được. Tiếng cười của các thiếu nữ Lái Thiêu duyên dáng trong tà áo bà ba xinh đẹp làm dịu đi cái nắng cháy giữa trưa hè, khiến tâm hồn thư thái biết chừng nào.

Trái cây Lái Thiêu cùng với giọng nói của những cô gái Bình Dương cất lên thật ngọt ngào làm sao. Những tiếng “ngen, nè, hổng, dzề, dzậy...” lúc đầu nghe vừa lạ vừa rất thân thương. Biết chúng tôi là khách du lịch miền Trung các cô bán hàng nói rất dịu dàng, mời chào niềm nở và đặc biệt là bán hàng đúng giá, giá cả phải chăng không nói thách, khiến ai đến đây cũng đều phải lòng em gái Lái Thiêu. Nước da trắng mịn màng cùng giọng nói ngọt ngào mà chân chất đã làm vấn vương biết bao người.

Điều ấn tượng mạnh nhất đối với một người miền Trung như tôi khi đến thăm Bình Dương là tình người chất chứa trong từng hành động nhỏ nhất. Họ thoải mái mà chân tình biết bao. Hãy cứ đến đây ít nhất một lần, bạn sẽ thấy con người Bình Dương thân thiện hiếu khách đến nhường nào. Nụ cười không bao giờ tắt trên đôi môi của họ.

“Ai về ngang đất Lái Thiêu

Nhớ người con gái mỹ miều nết na

Bình Dương người đẹp mặt mà”.

Lái Thiêu có nhiều điều kiện thuận lợi sớm trở thành vùng chuyên canh cây ăn trái lớn của Bình Dương. Điều ghi nhận là ở Lái Thiêu dường như ở đâu, nhà nào cũng trồng cây ăn trái. Trái cây và du lịch được đánh giá là chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao cho địa phương, đã giúp nhiều nông dân vươn lên làm giàu.

Đến Lái Thiêu điều đặc biệt là du khách sẽ có những trải nghiệm vô cùng thú vị, được ăn nghỉ ngay tại các vườn cây trái được mệnh danh “vựa trái cây bốn mùa”, là cơ hội tìm hiểu, khám phá về vùng đất, văn hóa, con người Bình Dương vừa có thể tận tay thu hoạch, mang về làm quà. Sự góp mặt của trái cây Lái Thiêu đã góp phần quảng bá du lịch Bình Dương. Khách xa gần đến với Lái Thiêu thì có trái cây làm quà. Trái cây Lái Thiêu vẫn mãi thơm ngon đặc biệt và người Bình Dương vẫn nổi tiếng trồng trái cây giỏi.

Trong những thức quả tạo nên danh xưng miệt vườn Lái Thiêu, măng cụt - "nữ hoàng trái cây" đất Thủ là nổi bật nhất. Đã từ lâu, măng cụt trở thành một đặc sản nức tiếng mỗi khi người đi xa về gần nhắc đến đất Bình Dương. Dưới bàn tay nâng niu chăm sóc của người nông dân, măng cụt Bình Dương khẳng định vị thế, uy tín, thương hiệu trên thị trường.

Trân quý thành quả này, người trồng măng cụt trăn trở từng mùa vụ, chăm chút từng gốc măng cụt, không ngừng cập nhật, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất để tạo nên trái măng cụt vừa mang hương vị độc đáo, riêng có của Bình Dương mà các vùng đất khác không thể so sánh được. Vị măng cụt ở đây có da nhẵn, ráo cơm, thịt trắng, thơm ngọt.

Ngoài trái cây tươi, chủ vườn còn sáng tạo nên những món ăn độc đáo như gà hoặc tôm trộn gỏi măng cụt lạ miệng, hấp dẫn. Măng cụt Bình Dương là một đặc sản nổi tiếng của cả nước. Người dân Bình Dương tự hào với đặc sản quê mình. Mỗi khi nhắc đến Bình Dương du khách không thể nào quên được măng cụt Lái Thiêu thơm ngon, ngọt.

Lái Thiêu là vùng chuyên canh măng cụt lớn nhất Đông Nam Bộ, trong đó diện tích măng cụt trên địa bàn Thuận An là 661 ha, chiếm trên 53,3% diện tích vườn cây ăn trái của thành phố. Măng cụt cũng là một trong những nông sản đầu tiên của Bình Dương được tôn vinh bằng loạt chứng nhận, giải thưởng giá trị.

Năm 2012, Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam phối hợp Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, Hiệp hội trái cây Việt Nam và Cục Sở hữu trí tuệ đã đưa măng cụt Lái Thiêu vào top 50 loại trái cây nổi tiếng nhất Việt Nam. Năm 2013, măng cụt Lái Thiêu được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học công nghệ Việt Nam công nhận nhãn hiệu tập thể.

Hiện nay, hầu hết các vườn trái cây Lái Thiêu đều được bà con trồng và chăm sóc theo mô hình VietGAP. Thuốc trừ sâu hóa học gần như được loại bỏ hoàn toàn và thay thế dần bằng sản phẩm sinh học. Nhiều doanh nghiệp được chứng nhận OCOP.

Nhờ vậy, nhiều người tiêu dùng biết đến sản phẩm cây ăn trái ở Lái Thiêu. Nhờ có tem nhãn, mã QR, người tiêu dùng có thể nhận biết măng cụt có xuất xứ từ Lái Thiêu. Hiện tại, măng cụt Lái Thiêu đã có mặt tại các cửa hàng, hệ thống siêu thị trên toàn quốc, đặc biệt tại Hà Nội. Măng cụt Lái Thiêu được tin tưởng rằng sẽ phát triển xứng tầm thương hiệu, sánh vai cùng các thương hiệu hoa quả nổi tiếng trong nước, tiến tới xuất khẩu ra nước ngoài trong một tương lai không xa.

Được bao bọc bởi sông Sài Gòn, Đồng Nai, Thị Tính cũng như các kênh rạch, Bình Dương có cảnh quan sông nước cùng miệt vườn cây trái xanh tốt quanh năm. Địa bàn tỉnh có nhiều vùng sở hữu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái gắn với vườn cây ăn trái nổi tiếng như măng cụt Lái Thiêu (Thuận An), bưởi Bạch Đằng (Tân Uyên), vùng cây ăn quả có múi Hiếu Liêm (Bắc Tân Uyên)…

Tại tâm điểm Thuận An, không gian “văn hóa miệt vườn” Lái Thiêu tạo nên nét độc đáo riêng, trở thành địa danh du lịch nổi tiếng. Đây được xem là “lá phổi xanh” cân bằng sinh thái của thủ phủ công nghiệp, đô thị Bình Dương và khu vực lân cận TP. Hồ Chí Minh.

Những năm qua, Lái Thiêu đã được coi là một địa điểm dã ngoại lý tưởng cho nhiều du khách thập phương. Vào mùa trái chín, du khách tụ hội về Lái Thiêu để tham gia lễ hội trái cây, chiêm ngưỡng hàng trăm tác phẩm tạo hình nghệ thuật từ quả ngọt, hòa mình vào văn hóa đờn ca tài tử - cải lương, giao lưu ẩm thực Nam bộ… và tâm điểm là thưởng thức những thức quả đặc sản Lái Thiêu. Họ được tiếp đón nồng nhiệt, thỏa thích vui chơi và thưởng thức trái ngọt ngay dưới những tán cây xanh mát.

Lái Thiêu nổi tiếng với vùng cây ăn quả lớn, 4 mùa cho trái ngọt. Các chủ vườn như Vườn cây Hồng Vân, Vườn Trái Cây Chú Ba Cư, Vườn cây Ba Tâm, Vườn cây Bé Ha.. Đó là những lợi thế để Bình Dương đầu tư phát triển mô hình du lịch sinh thái cộng đồng gắn với trải nghiệm vùng cây ăn quả.

Hằng năm có hàng ngàn lượt du khách trải nghiệm vùng cây ăn quả, trải nghiệm tại các Homstay nhiều ngày. Điều đó nói lên Bình Dương đã đi đúng hướng trong việc phát triển du lịch. Đó là cách làm riêng của Bình Dương trong phát huy tiềm năng, thế mạnh để tạo nên những sản phẩm đặc thù. Những năm trở lại đây, du lịch miệt vườn cây trái đã được một số công ty du lịch lữ hành bổ sung vào tour du lịch khám phá Bình Dương cùng với những điểm đến quen thuộc như chùa Thái Sơn, Núi Cậu, hồ Dầu Tiếng…

Được biết, để phát triển du lịch, trong đó có du lịch sinh thái, vào tháng 10/2020, UBND tỉnh Bình Dương đã ban hành kế hoạch thực hiện chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030, hướng đến mục tiêu vào nhóm tỉnh, thành có du lịch phát triển cả nước. Trong đó, việc thúc đẩy du lịch sinh thái vườn, du lịch ven sông là một trong những nhiệm vụ mang tính đột phá cho ngành du lịch tỉnh nhà những năm tiếp theo. Ngoài ra, tỉnh tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch hiện có và phát triển sản phẩm mới ở vườn cây ăn trái Lái Thiêu, vườn bưởi Bạch Đằng...

Từ năm 2013, vào dịp Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch), Bình Dương tổ chức lễ hội “Lái Thiêu mùa trái chín” tại khu vực Cầu Ngang. Thông qua nhiều hoạt động thú vị, lễ hội thu hút khách du lịch đến tham quan, vui chơi, thưởng thức các loại trái ngon và những món ăn đặc sản, góp phần khôi phục giá trị của thương hiệu nhà vườn. Từ đó, hình ảnh vườn cây ăn trái Lái Thiêu được quảng bá rộng rãi đến người dân trong và ngoài nước.

Kỳ vọng phát triển thương hiệu vườn cây ăn trái Lái Thiêu, giữ gìn vùng sinh thái cho đô thị Thuận An, nhiều năm qua, UBND tỉnh và UBND TP. Thuận An đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ người dân là chủ vườn cây ăn trái đặc sản đẩy mạnh phát triển kinh tế vườn gắn với hoạt động du lịch ven sông.

Nông nghiệp - du lịch sẽ giúp người dân khai thác, tận dụng tối đa các giá trị sản phẩm nông nghiệp mang lại như thu lợi từ việc cho khách du lịch ngắm, tham quan, trải nghiệm và thưởng thức các sản phẩm nông nghiệp, mua về làm quà. Xây dựng, phát triển mô hình du lịch sinh thái vườn gắn với cảnh quan thiên nhiên và đặc sản miền quê, nên nhiều chủ vườn ở Lái Thiêu đã xây dựng những điểm dừng chân lưu trú, sẵn sàng đón tiếp du khách trải nghiệm vườn cây.

TP. Thuận An hướng đến phát triển nông nghiệp sạch, du lịch sinh thái vườn gắn với cảnh quan thiên nhiên và đặc sản miền quê. Điều này đã đáp ứng mong đợi và kỳ vọng của nhiều người về một điểm đến thú vị, độc đáo và hấp dẫn, có khả năng thu hút khách du lịch gần xa, giúp nhiều hộ dân thoát nghèo vươn lên làm giàu. Hy vọng trong thời gian tới, du lịch miệt vườn cây trái Lái Thiêu sẽ được quảng bá sâu rộng hơn, nhiều sản phẩm du lịch phong phú hấp dẫn hơn nữa để Lái Thiêu đón chào thêm nhiều đoàn khách tới nơi này.

Với “tài sản” thiên nhiên, văn hóa, lịch sử con người vô giá, Bình Dương (cũ) có thể vững vàng phát triển du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương. Xây dựng thương hiệu du lịch “Về miệt vườn cây trái Lái Thiêu”, tin tưởng rằng, Bình Dương là một điểm đến hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh, đưa du lịch Bình Dương cất cánh.