Doanh nghiệp ráo riết tìm, đại học miệt mài 'đúc' nhân lực xanh

Doanh nghiệp tăng kết nối với trường

Những rào cản về tiêu chuẩn xanh tại thị trường quốc tế đang đặt doanh nghiệp Việt Nam vào thế buộc phải thích ứng. Chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì thị trường xuất khẩu.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, để đáp ứng yêu cầu đó, doanh nghiệp không thể hành động đơn lẻ mà cần sự đồng hành của các cơ sở nghiên cứu và đào tạo. Vai trò của trường đại học, giảng viên và sinh viên - những người trực tiếp nghiên cứu và sáng tạo được xem là mắt xích quan trọng trong chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và tái chế. Khi viện, trường nắm bắt nhu cầu thực tiễn, họ có thể chuyển hóa thành nội dung đào tạo và đề tài nghiên cứu phù hợp, từ đó cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cho doanh nghiệp.

Minh chứng thực tế cho mối liên kết này là bước đi của một số doanh nghiệp đã chủ động tìm đến viện, trường để tìm giải pháp giảm phát thải. Ngay từ năm 2022, khi các tiêu chí về tín chỉ carbon với hàng hoá xuất khẩu mới ở mức khuyến khích, Công ty Vina T&T Group đã triển khai các giải pháp bù trừ carbon và tìm kiếm sự tư vấn từ Viện Cây ăn quả miền Nam cùng nhiều viện, trường khác để ứng dụng những nghiên cứu liên quan đến sản xuất giảm thải, áp dụng tiêu chuẩn GlobalGAP, ISO, HACCP nhằm vừa bảo đảm chất lượng vừa giảm phát thải.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vina T&T Group, kết hợp và chuyển giao nguồn nhân lực cùng kết quả nghiên cứu từ viện — trường ra doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích và cần được đẩy mạnh.

Ông Tùng cho biết doanh nghiệp đang tìm nguồn nhân lực xanh ở viện, trường nhưng chưa đầy đủ, vì vậy họ phối hợp đào tạo, hướng tới để sinh viên tiếp cận mảng công nghệ xanh trong nông nghiệp, từ đó có thể hợp tác với công ty trong tương lai. Việc tính toán kỹ thuật canh tác, sử dụng phân thuốc phù hợp để giảm phát thải và tối ưu chuyển đổi xanh là những nội dung mà doanh nghiệp cùng viện, trường đang thực hiện.

Tương tự, câu chuyện của các doanh nghiệp xe điện trong nước cũng cho thấy vai trò then chốt của nhà trường trong đào tạo nguồn nhân lực công nghệ, phục vụ mục tiêu “xanh hóa giao thông”.

Ông Phạm Đức Nam Trung, Giám đốc tài chính Công ty TNHH MTV Dat Bike Việt Nam, cho biết hơn một nửa đội ngũ kỹ sư của doanh nghiệp xuất thân từ Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG TP. HCM.

“Ngay từ giai đoạn phát triển dòng xe máy điện đầu tiên, chúng tôi đã nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ nhà trường trong việc tìm kiếm nhân sự kỹ thuật và hoàn thiện dây chuyền sản xuất", ông Trung chia sẻ.

Đại học tăng tốc đào tạo nhân lực xanh

Từ góc nhìn của các cơ sở đào tạo, PGS.TS Huỳnh Kỳ Phương Hạ, Phó hiệu trưởng Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP. HCM) cũng nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn “nên làm” mà đã trở thành điều kiện sống còn để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng chuẩn mực mới của thị trường và đóng góp thực chất cho mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Theo ông, để đi từ chiến lược đến hành động, Việt Nam cần hình thành một hệ sinh thái đồng kiến tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò “đặt hàng” những yêu cầu và tiêu chuẩn thực tiễn, còn trường đại học là nơi cung cấp tri thức, công nghệ và nhân lực để giải bài toán đó.

“Chúng tôi kỳ vọng những thế hệ kỹ sư được đào tạo từ Trường đại học Bách khoa sẽ đủ năng lực dẫn dắt hành trình chuyển đổi xanh tại doanh nghiệp Việt,” PGS.TS Huỳnh Kỳ Phương Hạ chia sẻ.

Từ góc nhìn của nhà trường, hợp tác với doanh nghiệp không chỉ dừng ở các hoạt động giao lưu, mà là cơ hội thiết thực để hình thành cơ chế “đặt hàng” và đồng phát triển.

TS Ngô Minh Đức, Hiệu trưởng Trường đại học Quốc tế Miền Đông (EIU) cũng cho biết nhà trường đang định hướng toàn diện hoạt động đào tạo theo hướng gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Các nội dung về kinh tế xanh, phát triển bền vững đã được tích hợp vào chương trình giảng dạy; sinh viên được khuyến khích thực hiện các dự án, đề tài gắn với doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

Theo ông Đức, doanh nghiệp đang rất cần nhân lực am hiểu chuyển đổi xanh, trong khi các viện, trường hoàn toàn có khả năng đáp ứng thông qua đào tạo và nghiên cứu. Tuy nhiên, sự kết nối giữa hai bên vẫn còn hạn chế.

Theo báo cáo "Chuyển đổi Xanh lấy con người làm trung tâm" của ManpowerGroup, 75% nhà tuyển dụng trên toàn cầu cho biết đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân tài có kỹ năng phù hợp.

Manpower cũng nhấn mạnh phát triển nhân lực xanh cần sự chung tay của cả chính phủ, nhà trường và doanh nghiệp. Song song với đó, các trường đại học cần cập nhật chương trình giảng dạy, lồng ghép nội dung về phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội, đồng thời mở thêm chuyên ngành, môn học phụ liên quan đến chuyển đổi xanh. Mô hình học tập thực tiễn – học qua dự án, tham quan, thực tập tại doanh nghiệp – được xem là chìa khóa giúp sinh viên hiểu rõ cách các mô hình kinh tế xanh vận hành trong thực tế.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng cần chủ động “xanh hóa” nội bộ bằng việc đánh giá lại các vị trí công việc, xác định kỹ năng xanh cần thiết trong ngắn và dài hạn, và hợp tác chặt chẽ với các cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực tương lai.