Gen Z mê thẻ tín dụng: Thiết lập kỷ luật tài chính, từ bỏ thói quen 'cứ quẹt trước đã'

Một chủ đề thảo luận về thẻ tín dụng trên diễn đàn tài chính gần đây đã thu hút nhiều lượt bình luận, xoay quanh câu chuyện Gen Z sử dụng và tối ưu công cụ “mua trước - trả sau” ra sao trong đời sống.

Những bài học tài chính đầu đời

Gen Z - thế hệ sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012, được xem là những “công dân số” đầu tiên trưởng thành cùng Internet, thương mại điện tử và ngân hàng số.

Nếu ở giai đoạn trước, khi nhắc đến thẻ tín dụng, tệp người dùng thường được đề cập tới là nhóm người trưởng thành, đã đi làm và có mức thu nhập ổn định, bởi điều kiện mở thẻ tín dụng ở giai đoạn này khá khắt khe khi phải chứng minh được thu nhập tài chính ổn định thông qua lương chuyển khoản hay hợp đồng lao động. Nhiều năm gần đây, cuộc đua mở thẻ tín dụng cùng sự tiên tiến của công nghệ đã khiến việc mở thẻ tín dụng trở nên đơn giản hơn rất nhiều, khả năng tiếp cận thẻ tín dụng ở giới trẻ cũng trở nên dễ dàng hơn.

Hiện nay, phần lớn Gen Z đang ở độ tuổi dưới 30, nhiều người mới ngoài 20 tuổi đã bắt đầu xây dựng lịch sử tín dụng cá nhân. Tuy nhiên, sự thuận tiện trong tiếp cận tín dụng luôn song hành với những bài học thực tế, thậm chí đôi khi phải trả giá bằng áp lực tài chính.

Người dùng U.C (sinh năm 1999) kể rằng việc “bén duyên” với thẻ tín dụng ban đầu chỉ để trải nghiệm app ngân hàng, dịch vụ và thiết kế giao diện của từng đơn vị, từ đó có thể chia sẻ đánh giá với bạn bè.

Trong giai đoạn đầu, U.C mở và đóng nhiều thẻ, chi tiêu với tâm lý “cứ quẹt trước đã”, gần như không có kế hoạch tài chính rõ ràng. Biến cố xảy ra khi công ty nợ lương, dòng tiền cá nhân đứt gãy, việc phụ thuộc vào thẻ tín dụng ngày càng lớn. Kết quả là một năm liên tục trả mức tối thiểu với khoản dư nợ lên tới 50 triệu đồng.

Sau khi tất toán toàn bộ dư nợ, U.C bắt đầu thiết lập lại kỷ luật tài chính: xây dựng file Google Sheet theo dõi từng kỳ sao kê, tính toán hạn thanh toán, dự trù dòng tiền và ước lượng chính xác số tiền hoàn (cashback) trong năm. Từ một người chi tiêu cảm tính, U.C chuyển sang trạng thái kiểm soát và chủ động.

Không chỉ học cách chi tiêu có kế hoạch, nhiều người trẻ còn hình thành tư duy “cắt lỗ” với thẻ tín dụng. Khác với thẻ ghi nợ, việc đóng thẻ tín dụng yêu cầu nhiều thủ tục hơn, chủ thẻ phải tất toán toàn bộ dư nợ và trong không ít trường hợp phải chịu phí đóng thẻ, thường dao động từ 200.000 – 600.000 đồng mỗi thẻ. Quá trình đóng thẻ thường được thực hiện tại chi nhánh, phòng giao dịch của ngân hàng để đảm bảo tính bảo mật.

Nhiều Gen Z thừa nhận từng mở thẻ theo trào lưu, theo lời mời chào hấp dẫn hoặc vì ưu đãi ban đầu cao. Tuy nhiên, khi chính sách thay đổi, mức hoàn tiền giảm hoặc không đạt điều kiện miễn phí thường niên, họ sẵn sàng đóng thẻ để tránh phát sinh chi phí cố định.

Người dùng H.L (sinh năm 2000), bắt đầu dùng thẻ từ năm 19 tuổi với nhiều dòng khác nhau. Thời gian đầu, mức hoàn tiền chỉ dao động 0,3% – 1%, trong khi số lượng thẻ ngày càng nhiều. Chỉ đến khi tham gia các cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm và hiểu rõ cơ chế ưu đãi, H.L mới bắt đầu “thanh lọc” danh mục thẻ, đóng những thẻ kém hiệu quả để chuyển sang các dòng tối ưu hơn.

Dù việc mở - đóng thẻ đều có thể được lưu lại trên hệ thống tín dụng, khiến một bộ phận người dùng e ngại ảnh hưởng đến hồ sơ tài chính, tuy nhiên một bộ gen Z đang cho thấy họ sẵn sàng từ bỏ những dòng thẻ không còn phù hợp để nhường chỗ cho các “chiến binh” mới chất lượng hơn.

“Kiếm thêm tiền” từ thẻ tín dụng

Bên cạnh quyền lợi chi tiêu trước - trả tiền sau, sức hút lớn của thẻ tín dụng nằm ở các chương trình hoàn tiền và tích điểm. Với nhiều Gen Z, đây không đơn thuần là khoản thưởng ngẫu nhiên, mà đã trở thành một chiến lược chi tiêu có tính toán.

Không ít chủ thẻ trẻ tuổi cho biết họ đang sở hữu “bộ sưu tập” từ 6-9 thẻ tín dụng và vẫn cân nhắc mở thêm nếu xuất hiện dòng thẻ có quyền lợi đủ hấp dẫn. Mỗi thẻ được phân bổ chi tiêu rõ ràng: thẻ chuyên dùng cho siêu thị, thẻ thanh toán sàn thương mại điện tử, thẻ dành cho ăn uống, du lịch hoặc chi tiêu quốc tế.

Một người dùng ẩn danh chia sẻ có thể nhận đều đặn 1-1,2 triệu đồng tiền cashback mỗi tháng. Tính theo năm, con số này tương đương gần một chỉ vàng, hình thành từ chính nhu cầu chi tiêu thường ngày.

Tuy nhiên, để đạt được mức hoàn tiền như vậy không đơn giản chỉ là chi tiêu càng nhiều càng tốt. Những người dùng sành sỏi thường nắm vững cơ chế tính thưởng, đặc biệt là khái niệm MCC (Merchant Category Code - Mã danh mục người bán), được xem như “kim chỉ nan” trong quá trình tối ưu thẻ.

MCC do đơn vị chấp nhận thẻ đăng ký với ngân hàng thanh toán và tổ chức thẻ quốc tế, quyết định giao dịch thuộc nhóm ngành nào và có đủ điều kiện hưởng ưu đãi hay không. Việc nắm rõ MCC của từng dòng thẻ giúp chủ thẻ xác định chính xác nên sử dụng thẻ nào cho từng loại chi tiêu, tránh tình trạng “quẹt nhầm” dẫn đến mất quyền lợi. Không chỉ vậy, hiểu MCC còn giúp người dùng dự báo trước mức hoàn tiền có thể nhận được, từ đó xây dựng kế hoạch chi tiêu hợp lý thay vì tiêu dùng theo cảm tính.

Không dừng lại ở săn cashback, vào dịp vía Thần Tài vừa qua, nhiều người trẻ còn tận dụng thẻ tín dụng để “săn vàng”. Việc quẹt thẻ mua vàng vừa giúp người dùng không cần sử dụng tiền mặt ngay lập tức, vừa đáp ứng điều kiện chi tiêu để nhận hoàn tiền. Xu hướng này gần như lặp lại mỗi năm, đặc biệt trong bối cảnh giá vàng liên tục thu hút sự quan tâm của thị trường.

Mới đây, một chủ thẻ chia sẻ đã mua 1 chỉ vàng nhẫn với giá 18,52 triệu đồng và sử dụng 4 thẻ tín dụng khác nhau để tối ưu ưu đãi, “gom” tổng cộng khoảng 1,4 triệu đồng tiền hoàn. Câu chuyện cho thấy mức độ tính toán chi tiết của người dùng trẻ trong việc tận dụng lợi ích từ hệ sinh thái thẻ tín dụng.

Việc nhiều người sẵn sàng sở hữu cùng lúc 6-9 thẻ và vẫn có nhu cầu mở thêm cũng cho thấy mức độ cởi mở và sẵn sàng trải nghiệm sản phẩm tài chính của Gen Z là rất lớn, miễn là các dòng thẻ mang lại quyền lợi rõ ràng và phù hợp với hành vi chi tiêu. Trong bối cảnh cuộc đua phát hành thẻ giữa các ngân hàng vẫn chưa hạ nhiệt, Gen Z đang nổi lên như nhóm khách hàng năng động, am hiểu và đòi hỏi cao về giá trị thực nhận.

Như vậy, chỉ từ một thảo luận nhỏ về Gen Z sử dụng thẻ tín dụng, có thể thấy một bộ phận người trẻ ngày nay đang tiếp cận công cụ tài chính này với tâm thế chủ động hơn. Họ sẵn sàng trải nghiệm, chấp nhận các bài học tài chính và điều chỉnh, chứ không từ bỏ công cụ tài chính đó. Thẻ tín dụng vì thế không còn là hình ảnh của những món nợ tiêu dùng, mà trở thành một phần trong cách Gen Z quản lý tiền bạc thực tế và có tính toán hơn.