Khát vốn và thiếu người: Hành trình chuyển đổi kép của DN bị chậm lại

Doanh nghiệp khó tiếp cận vốn

Tại hội thảo Chuyển đổi kép - động lực cho tăng trưởng kinh tế: Góc nhìn từ chính sách đến thực tiễn, bà Phạm Bích Hồng, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10, cho biết doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận vốn xanh và thực hiện các dự án chuyển đổi số, do chi phí cao và cơ chế chưa rõ ràng.

Doanh nghiệp cũng gặp thách thức khi tích hợp hệ thống sản xuất với logistics, quản lý vận hành, và phải tuân thủ nhiều tiêu chuẩn ESG khác nhau từ khách hàng quốc tế, dẫn đến chi phí tuân thủ lớn. Bên cạnh đó, nhân lực chất lượng cao chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi, làm chậm tiến trình số hóa và xanh hóa.

Ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, ngành dệt may sử dụng lao động rất lớn, kim ngạch xuất khẩu 45-46 tỷ USD trên 130 thị trường và chủ yếu tập trung vào thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, ASEAN… Trên 90% các thị trường chính đều là các thị trường khó tính, yêu cầu rất khắt khe. Do đó, chuyển đổi kép là con đường tất yếu, chứ không chỉ là xu hướng.

Ông Cẩm lấy ví dụ từ thị trường Mỹ nếu là hàng hoá trung chuyển sẽ bị áp thuế đối ứng hơn 40%, yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường này phải chuyển đổi số và truy suất được nguồn gốc.

“Chúng tôi có nhiều doanh nghiệp trong các khu công nghiệp cũng như các doanh nghiệp lớn như TNG làm rất tốt chuyển đổi kép. Tuy số liệu tổng hợp chưa cụ thể nhưng có rất nhiều doanh nghiệp đã từng bước đong đo được lượng phát thải, tính toán được năng suất, số lượng của lao động của quy trình, giải pháp chuyển đổi số… để quản trị, quản lý doanh nghiệp cũng như ứng dụng các giải pháp chuyển đổi xanh”, ông Cẩm cho biết.

Cũng theo ông Cẩm, để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi kép, trước hết, cần hoàn thiện tiêu chuẩn về chuyển đổi xanh với các tiêu chí cụ thể. Thứ hai, làm sao để thay đổi nhận thức của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thứ ba, nguồn lực của doanh nghiệp trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh còn hạn chế. Do đó, chúng ta phải đào tạo nhân lực số cho hệ sinh thái này. Thứ tư, Nhà nước cần hỗ trợ về các thủ tục, đặc biệt thủ tục cấp phép đầu tư, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy…

“Để chuyển đổi số và xanh hóa thành công, doanh nghiệp cần sự đồng hành từ Nhà nước, chính sách rõ ràng, tài chính xanh khả thi và nguồn nhân lực đủ chất lượng. Đây là những yếu tố then chốt để các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế,” bà Hồng nhấn mạnh.

Cần xây dựng sàn giao dịch công nghệ

Trong khi đó, ông Nguyễn Đoàn Kết - Phó Chủ tịch HĐQT, Phó TGĐ Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông cho biết, trong những năm qua, Rạng Đông đã chủ động đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong mô hình kinh doanh, mô hình điều hành cũng như mô hình tăng trưởng, qua đó tạo ra hiệu quả kinh tế rõ rệt và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

“Phát triển bền vững chỉ có thể đạt được khi doanh nghiệp thực hiện đồng thời chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, không có một khuôn mẫu chung nào phù hợp cho tất cả doanh nghiệp. Mỗi đơn vị có quy mô, nguồn lực, trình độ công nghệ và điều kiện tài chính khác nhau, vì vậy cần xây dựng lộ trình và giải pháp riêng, phù hợp với năng lực và đặc thù ngành nghề của mình”, ông Kết nhấn mạnh.

Đặc biệt, ông Kết cho rằng, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), quá trình chuyển đổi kép cần sự dẫn dắt và đồng hành từ các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học công nghệ, kết hợp với phong trào lao động sáng tạo từ cơ sở, nhằm tạo nên những mô hình chuyển đổi số thực tiễn, hiệu quả và thiết thực.

Một trong những đề xuất nổi bật được ông Kết đưa ra là xây dựng “sàn giao dịch công nghệ”. Đây là nơi các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể dễ dàng tiếp cận, lựa chọn và ứng dụng công nghệ mới với chi phí hợp lý, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Chúng tôi mong muốn hình thành một môi trường đổi mới sáng tạo năng động, trong đó các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp cùng tham gia. Các sàn giao dịch công nghệ sẽ giúp SME tiếp cận công nghệ một cách thuận tiện, giảm chi phí và rút ngắn thời gian triển khai,” ông Kết chia sẻ.

Ngoài ra, ông Kết cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn vốn xanh. Việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các dự án thân thiện môi trường sẽ giúp họ sản xuất ra các sản phẩm xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế như Mỹ, EU, từ đó nâng cao uy tín và mở rộng xuất khẩu.

Ông Kết mong muốn, Nhà nước và các cơ quan quản lý tiếp tục tạo lập môi trường thuận lợi, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), những yếu tố then chốt cho tăng trưởng xanh, thông minh và bền vững của nền kinh tế.

Xây dựng bản đồ dữ liệu xanh quốc gia

Công ty cổ phần A&B Eco Green đang phát triển Ứng dụng Bản đồ Du lịch Xanh – GreenMap Việt Nam. Ông Hà Văn An - Giám đốc A&B Eco Green cho biết, đây là một nền tảng số tích hợp giữa du lịch xanh, tài chính xanh, cộng đồng xanh và quản trị xanh, hướng tới mục tiêu Net Zero 2050 và thực hiện Chiến lược Tăng trưởng Xanh Quốc gia.

Green Map sẽ thu thập và chuẩn hóa dữ liệu từ từng “hành động xanh” – mỗi điểm xanh, mỗi cây được trồng, mỗi sản phẩm truy xuất – để hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất về chuyển đổi xanh quốc gia; cung cấp bảng điều khiển trực quan: cung cấp dashboard thời gian thực phục vụ cơ quan nhà nước, giúp đưa ra quyết định chính xác, nhanh chóng và dựa trên dữ liệu thực tế.

Green Map tạo cầu nối trực tiếp giữa doanh nghiệp – sản phẩm – dịch vụ xanh và người dân – du khách – người tiêu dùng thông qua “Điểm Xanh”, “Sản phẩm Xanh” và “Tuyến du lịch xanh”; đồng thời trao quyền cho người dùng khi cho phép người dùng tương tác, đánh giá, sở hữu cây xanh, chung tay hành động - biến mỗi người dân thành một phần của hệ sinh thái xanh.

Các ứng dụng số như Green Map sẽ trở thành cầu nối chính sách tới hành động thực tế, giúp hiện thực hóa các nghị quyết, chiến lược quốc gia thông qua nền tảng số thống nhất. Tạo hệ sinh thái đồng bộ: Kết nối chính quyền – doanh nghiệp – cộng đồng – tài chính trong một hệ sinh thái, từ đó biến định hướng vĩ mô thành kết quả cụ thể có thể đo lường được.