Lãi vay margin lên 14%/năm: Công ty chứng khoán bóp nguồn, thanh khoản tụt dốc?

Nguyên nhân khiến lãi vay margin chứng khoán lên 14%/năm

Thị trường chứng khoán đang bước vào một chu kỳ mới, nơi chi phí sử dụng đòn bẩy không còn “dễ thở” như trước.

Bám sát đà tăng của lãi suất ngân hàng, gần đây, hàng loạt công ty chứng khoán đã rục rịch điều chỉnh tăng lãi suất cho vay ký quỹ (margin) và ứng trước tiền bán. Thay vì mức 11-12%/năm của năm trước, mặt bằng lãi suất margin hiện đã vọt lên ngưỡng 13-14%/năm.

Tại các công ty chứng khoán lớn như DSC, SSI, HSC, VPS, TCBS, MBS hay ACBS, mức lãi suất 13,5-14%/năm ngày càng phổ biến.

Diễn biến tăng lãi suất margin không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật mà phản ánh sự thay đổi rõ rệt của môi trường tiền tệ, cho thấy thời kỳ “tiền rẻ” đang dần khép lại.

Theo giới phân tích, ở bề nổi, việc tăng lãi suất của các công ty chứng khoán có thể được lý giải bởi nhu cầu sử dụng đòn bẩy tăng mạnh. Dư nợ margin toàn thị trường đã lập đỉnh lịch sử vào cuối năm 2025, ước tính đạt từ 392.000 đến hơn 412.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với các quý trước. Quy mô này cho thấy nhu cầu sử dụng đòn bẩy tăng mạnh, đồng thời tạo áp lực lớn lên nguồn vốn cho vay. Việc nâng lãi suất margin phản ánh sự thận trọng của các công ty chứng khoán trước quy mô đòn bẩy đang ở mức rất cao trên thị trường.

Tuy nhiên, nhu cầu vốn không phải là yếu tố duy nhất chi phối mặt bằng lãi suất, yếu tố cốt lõi nằm ở chi phí vốn đầu vào. Trong bối cảnh lãi suất huy động tại các ngân hàng tăng trở lại, nhiều kỳ hạn đã vượt 8%/năm, nền giá vốn của hệ thống tài chính đã không còn ở mức thấp như trước. Lãi suất liên ngân hàng từng có thời điểm vọt lên vùng 17-20%/năm, phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn.

Các công ty chứng khoán cũng đi vay vốn ngân hàng rồi cho vay vốn lại. Vì thế, khi lãi vay ngân hàng đi lên sẽ khiến lãi cho vay lại cũng tăng.

Trong bối cảnh đó, lãi vay margin được hình thành từ nhiều cấu phần, gồm chi phí vốn đầu vào, phần bù thanh khoản, phần bù rủi ro, chi phí vận hành và biên lợi nhuận mục tiêu. Khi giá vốn tăng lên và biến động lớn hơn, lãi suất đầu ra khó giữ nguyên như trước.

Nói cách khác, lãi vay margin tăng không chỉ vì nhà đầu tư vay nhiều hơn mà còn vì “giá vốn” để cho vay đã đắt hơn.

Áp lực chi phí đầu vào cũng thể hiện qua chính hoạt động huy động vốn của các công ty chứng khoán.

Bên cạnh việc tăng suất lãi margin, nhiều công ty chứng khoán cũng phải điều chỉnh kênh huy động vốn. Một số doanh nghiệp phải phát hành trái phiếu với lãi suất từ 8% trở lên hoặc duy trì hạn mức tín dụng lớn từ ngân hàng để tài trợ cho hoạt động cho vay ký quỹ.

Đơn cử, đợt phát hành trái phiếu ra công chúng đầu tiên năm 2026 của Chứng khoán TCBS đã nâng lãi suất cố định kỳ đầu tiên lên 8%, thay vì 7,5% như kế hoạch. Các kỳ sau cũng được điều chỉnh theo hướng tăng thêm biên độ so với lãi suất tham chiếu.

VNDirect mới phát hành thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng, trong đó, lô 2 năm có lãi suất kỳ đầu 8%/năm, lô 3 năm 8,3%/năm, còn các kỳ sau áp dụng lãi suất tham chiếu cộng biên độ từ 2,8% đến 3%/năm.

Cho vay margin hiện không chỉ là dịch vụ hỗ trợ giao dịch mà đã trở thành "con gà đẻ trứng vàng", là một trong những nguồn thu chính của không ít công ty chứng khoán.

Tại nhiều công ty, thu nhập từ lãi cho vay đóng góp tới 40–60% doanh thu. Điều này lý giải vì sao các doanh nghiệp liên tục mở rộng dư nợ cho vay, bất chấp chi phí vốn gia tăng.

Tác động đến thị trường và nhà đầu tư ra sao?

Ông Nguyễn Văn Trúc - Trưởng bộ phận phân tích Chứng khoán Quốc gia NSI - nhận định việc tăng lãi suất margin là phản ứng tất yếu để bảo vệ biên lợi nhuận (NIM) của các công ty chứng khoán.

Theo ông Trúc, động thái này tạo ra tác động hai chiều. Một mặt, nó giúp các công ty chứng khoán bảo vệ được biên lợi nhuận của mảng tín dụng. Nhưng mặt khác, chi phí đòn bẩy tăng sẽ làm suy giảm tỷ suất sinh lời kỳ vọng của nhà đầu tư, khiến vòng quay giao dịch chậm lại. Mức sụt giảm gần 18% của thanh khoản thị trường gần đây đã phản ánh rõ sự thận trọng này.

Trong khi đó, bà Bùi Thị Kim - Trưởng Phòng kinh doanh Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam - nhận định việc tăng lãi margin chắc chắn có ảnh hưởng tới quyết định của nhà đầu tư trong việc xuống tiền mua cổ phiếu bằng margin và tỷ trọng margin trong tài khoản. Nhưng với tình hình hiệnnay khi mặt bằng lãi suất cao, kênh đầu tư như bất động sản hay kinh doanh hoặc làm gì khác cũng đều khó khăn chứ không riêng gì chứng khoán.

Theo bà Kim, thị trường sau giai đoạn giảm mạnh cho đến khi tìm được điểm cân bằng thì cơ hội đầu tư vẫn rất tốt, việc sử dụng margin để mua vào cổ phiếu khi thị trường tăng trở lại vẫn được nhiều nhà đầu tư xem xét. Trên thực tế, nhà đầu tư hạ tỷ trọng margin nhằm tránh bị call-margin chứ không hẳn do lãi vay tăng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối nghiên cứu và phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam - cho rằng nhu cầu sử dụng margin có thể không giảm đáng kể.

Ông Minh nhận định, một phần dòng tiền có thể dịch chuyển sang kênh gửi tiết kiệm khi lãi suất trở nên hấp dẫn nhưng thị trường chứng khoán vẫn có những cơ hội lợi nhuận cao. Tác động từ việc tăng lãi suất margin là có nhưng không quá lớn.

Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển của mặt bằng lãi suất margin hiện nay cho thấy một thực tế ràng: giai đoạn “tiền rẻ” đang dần khép lại, nhà đầu tư sẽ phải làm quen với một mặt bằng chi phí mới - nơi việc sử dụng đòn bẩy không còn là lựa chọn dễ dàng như trước.

Ông Huỳnh Anh Huy, CFA, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, ước tính với mức lãi suất 14%/năm, nhà đầu tư mất khoảng 0,038% giá trị khoản vay mỗi ngày chỉ để trả lãi, chưa tính các khoản thuế phí khác.

Trước động thái tăng lãi suất của các công ty chứng khoán, giới chuyên gia khuyên các nhà đầu tư cần tính toán cẩn thận chiến lược sử dụng đòn bẩy tài chính, đặc biệt khi thị trường có dấu hiệu rung lắc mạnh. Chỉ nên "full margin" khi danh mục có vị thế cực tốt và tỷ suất sinh lời kỳ vọng vượt xa con số 14%. Nếu không, rủi ro bị "bào mòn" tài khoản bởi lãi vay là rất hiện hữu.