Lạm dụng thẻ tín dụng: Dịch vụ rút tiền, đáo hạn ‘chui’ gây rủi ro cho hệ thống tài chính

Như đã đề cập, thẻ tín dụng đã trở thành tâm điểm của thị trường tài chính tiêu dùng những năm gần đây với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, song song với sự mở rộng nhanh chóng của thị trường thẻ là sự nở rộ của các dịch vụ rút tiền, đáo hạn thẻ tín dụng do các tổ chức, cá nhân không được cấp phép cung cấp.

Được quảng bá công khai, dễ tiếp cận và đánh trúng tâm lý cần tiền nhanh của người dùng, các dịch vụ này đang âm thầm tạo ra những rủi ro lớn, không chỉ cho chủ thẻ mà còn cho chính hệ thống tài chính.

Rút tiền, đáo hạn thẻ “chui”: Lách luật, chuyển rủi ro sang hệ thống

Không khó để bắt gặp các quảng cáo “rút tiền thẻ tín dụng phí thấp”, “đáo hạn thẻ trong ngày”, “rút tiền qua POS” xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, website trung gian hay các hội nhóm trực tuyến chỉ với 1 cú click chuột tìm kiếm. Các dịch vụ này thường được giới thiệu như một “giải pháp tài chính linh hoạt”, giúp người dùng xoay vòng dòng tiền trong bối cảnh khó tiếp cận các khoản vay chính thức.

Tuy nhiên, đằng sau sự “tiện lợi” đó là những hoạt động đi ngược lại bản chất của thẻ tín dụng. Thay vì phục vụ chi tiêu hàng hóa, dịch vụ, thẻ tín dụng bị biến thành công cụ rút tiền mặt trá hình thông qua các giao dịch khống tại điểm bán hàng (POS) hoặc các hình thức đáo hạn vòng vo. Phần lớn các đơn vị cung cấp dịch vụ này không phải là tổ chức tín dụng, không được cấp phép cho vay hay ứng tiền mặt, đồng nghĩa với việc hoạt động hoàn toàn nằm ngoài khuôn khổ giám sát của cơ quan quản lý.

Rủi ro khi sử dụng các dịch vụ này trước hết thuộc về người dùng. Để thực hiện giao dịch, chủ thẻ thường phải cung cấp thông tin thẻ, mã OTP hoặc trực tiếp quẹt thẻ tại các điểm POS không rõ nguồn gốc. Khi xảy ra tranh chấp, gian lận hoặc phát sinh giao dịch bất thường, người dùng rơi vào thế yếu bởi đã vi phạm điều khoản sử dụng thẻ do ngân hàng phát hành.

Ở góc độ ngân hàng, các giao dịch rút tiền trá hình làm méo mó dữ liệu chi tiêu, che giấu rủi ro tín dụng thực và làm gia tăng nguy cơ nợ xấu tiềm ẩn. Đặc biệt, khi có sự thông đồng giữa các đơn vị chấp nhận thẻ và bên trung gian cung cấp dịch vụ, rủi ro không còn mang tính cá biệt mà có thể lan rộng, ảnh hưởng đến uy tín của hệ thống thanh toán.

Cần nhấn mạnh rằng, các ngân hàng không cấm tuyệt đối việc rút tiền từ thẻ tín dụng, nhưng cũng không khuyến khích. Trên thực tế, chủ thẻ vẫn có thể rút tiền mặt tại ATM hoặc quầy giao dịch, nhưng với mức phí và lãi suất cao. Đây là chính sách mang tính định hướng, nhằm hạn chế hành vi sử dụng thẻ tín dụng như một khoản vay tiền mặt ngắn hạn. Lãi suất cao phản ánh đúng mức độ rủi ro và chi phí vốn, đồng thời khuyến khích người dùng sử dụng thẻ đúng mục đích.

Ngược lại, các dịch vụ rút tiền, đáo hạn “chui” thường hấp dẫn người dùng bằng mức phí thấp và thủ tục nhanh gọn, nhưng lại chuyển phần lớn rủi ro sang phía người sử dụng và hệ thống ngân hàng. Về bản chất, đây không phải là “dịch vụ hỗ trợ tài chính”, mà là hành vi lách quy định, tiềm ẩn dấu hiệu gian lận và phá vỡ kỷ luật thị trường.

Không chỉ dừng ở phạm vi rút tiền, đáo hạn thẻ, các hành vi gian lận thẻ tín dụng đang ngày càng mở rộng và tinh vi hơn trong môi trường số. Trao đổi với VietnamFinance, bà Nguyễn Thị Bá Linh, Giám đốc Quản lý Rủi ro Visa Việt Nam và Lào cho biết thị trường “chợ đen” liên quan đến gian lận thẻ tín dụng đang trở nên dễ tiếp cận hơn trên môi trường trực tuyến, gây rủi ro nghiêm trọng cho hệ thống tài chính.

“Các hoạt động phi pháp như mua bán dữ liệu thẻ, chiêu thức “rút tiền tại POS” và dịch vụ gian lận được quảng bá công khai trên mạng xã hội đang mở rộng quy mô và tốc độ, khiến việc phát hiện và ngăn chặn trở nên khó khăn hơn”, đại diện Visa nhận định.

Theo Visa, hiện có ba kênh rủi ro lớn đang bị các đối tượng gian lận lợi dụng. Thứ nhất là các diễn đàn và chợ trực tuyến - nơi dữ liệu thẻ bị đánh cắp được mua bán như một loại hàng hóa. Thứ hai là mạng xã hội, nơi các dịch vụ gian lận được quảng bá công khai, tiếp cận nhanh chóng đến người dùng phổ thông. Thứ ba là các mạng lưới hỗ trợ rút tiền trái phép tại điểm bán hàng (POS).

“Những kênh này cho phép kẻ gian nhanh chóng kiếm lợi từ thông tin thẻ bị đánh cắp và phối hợp tấn công xuyên biên giới, làm gia tăng rủi ro hệ thống và đe dọa niềm tin vào thanh toán số”, Visa cảnh báo.

Cuộc chiến chống gian lận thẻ tín dụng

Trước thực trạng này, Visa cho rằng phòng chống gian lận thẻ tín dụng đòi hỏi một cách tiếp cận phối hợp giữa các lĩnh vực tài chính, công nghệ và quản lý. Các giải pháp được khuyến nghị bao gồm việc chia sẻ dữ liệu và hợp tác giữa ngân hàng, mạng lưới thanh toán, cơ quan thực thi pháp luật và nhà cung cấp công nghệ; giám sát giao dịch nâng cao, phát hiện gian lận theo thời gian thực bằng AI và phân tích hành vi.

Bên cạnh đó, việc thẩm định chặt chẽ các nhà bán lẻ, kiểm tra định kỳ các điểm chấp nhận thẻ nhằm ngăn chặn nguy cơ thông đồng tại POS được xem là mắt xích quan trọng. Song song là các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức người tiêu dùng về bảo vệ dữ liệu thẻ và phòng tránh lừa đảo trực tuyến.

Theo Visa, chỉ nâng cao bảo mật công nghệ là chưa đủ để chống gian lận và khai thác trọn vẹn giá trị của thẻ tín dụng. “Công nghệ bảo mật tiên tiến chỉ là một phần trong cuộc chiến chống gian lận và tối ưu hóa lợi ích thẻ tín dụng. Để đảm bảo an toàn cho hệ thống thanh toán số, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, cơ quan quản lý và người dùng”, bà Nguyễn Thị Bá Linh nhấn mạnh.

Theo đó, các ngân hàng cần triển khai những hệ thống phát hiện gian lận tiên tiến hơn, áp dụng công nghệ bảo mật tokenization và chuẩn chip EMV, đồng thời duy trì các chương trình nâng cao nhận thức khách hàng về sử dụng thẻ an toàn một cách thường xuyên.

Cơ quan quản lý cần áp dụng tiêu chuẩn tuân thủ nghiêm ngặt, yêu cầu báo cáo gian lận kịp thời và thúc đẩy sự phối hợp giữa các tổ chức tài chính nhằm đối phó hiệu quả với các mối đe dọa đang thay đổi nhanh chóng.

Đồng thời, người tiêu dùng cũng giữ vai trò quan trọng không kém khi cần bảo vệ dữ liệu cá nhân, kích hoạt xác thực đa yếu tố và nhanh chóng thông báo khi phát hiện giao dịch đáng ngờ.

“Sự cam kết chung về đổi mới, minh bạch và cảnh giác sẽ góp phần xây dựng môi trường thanh toán số đáng tin cậy, an toàn và bền vững”, bà Linh cho biết.