'Môi trường kinh doanh tiềm ẩn nhiều áp lực, không ít DN thu hẹp hoặc đóng cửa'

Vì sao doanh nghiệp khó chứng minh dòng tiền?

Bình luận về thực trạng của khu vực kinh tế tư nhân, tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân" do Báo Thanh Niên tổ chức, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho hay Việt Nam hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó 96,6% là doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, hơn 80% doanh nghiệp có quy mô dưới 50 lao động và trên 70% có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng.

Theo vị chuyên gia, quy mô nhỏ khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong tích lũy nguồn lực, mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao năng suất. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến sức cạnh tranh của khu vực tư nhân chưa tương xứng với tiềm năng.

Cùng với đó, ông Tuấn cũng khẳng định làn sóng doanh nghiệp rời bỏ thị trường tiếp tục gia tăng. Năm 2025 ghi nhận 297.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường nhưng đồng thời có tới 227.200 doanh nghiệp rút lui. Con số này cho thấy môi trường kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều áp lực, khiến không ít doanh nghiệp phải thu hẹp hoạt động hoặc đóng cửa.

“Bài toán đầu ra đang trở thành thách thức hàng đầu đối với doanh nghiệp tư nhân. Theo khảo sát, hơn 60% doanh nghiệp cho rằng tìm kiếm khách hàng là trở ngại lớn nhất hiện nay. Điều này phản ánh sức ép cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường, trong bối cảnh sức mua phục hồi chậm và nhu cầu tiêu dùng chưa thực sự bứt phá”, Trưởng ban Pháp chế VCCI khẳng định.

Ngoài các vấn đề của thị trường, vốn cũng là một trong những vấn đề khó khăn của doanh nghiệp tư nhân ở thời điểm hiện tại. TS Bùi Thế Anh, Giám đốc Chiến lược và Thực thi EY Việt Nam cho rằng có ba điểm yếu cốt lõi đang làm suy giảm khả năng huy động vốn của khu vực tư nhân.

Thứ nhất là tính minh bạch tài chính. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa xây dựng được hệ thống kế toán và báo cáo tài chính theo chuẩn mực. Các số liệu tài chính thiếu nhất quán hoặc chưa phản ánh đầy đủ thực trạng hoạt động khiến hồ sơ vay vốn không đủ sức thuyết phục đối với ngân hàng, quỹ đầu tư hay các nhà đầu tư bên ngoài.

Thứ hai là năng lực quản trị tài chính. Trong khi một số doanh nghiệp lớn đã xây dựng được hệ thống quản trị bài bản, phần đông doanh nghiệp còn lại vẫn quản lý tài chính theo kinh nghiệm. Việc thiếu kế hoạch dòng tiền, dự báo tài chính và chiến lược sử dụng vốn rõ ràng khiến quá trình gọi vốn trở nên khó khăn hơn.

Thứ ba là cấu trúc nợ chưa hợp lý. Hiện nay, không ít doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng "lấy ngắn nuôi dài", sử dụng vốn ngắn hạn cho các mục tiêu đầu tư dài hạn. Khi nền tảng kế toán, quản trị và kế hoạch tài chính chưa minh bạch, việc sử dụng vốn dễ thiếu hiệu quả, từ đó làm gia tăng rủi ro tài chính và giảm niềm tin từ các tổ chức cấp vốn.

"Những vấn đề này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và tạo thành vòng xoáy khiến doanh nghiệp ngày càng khó tiếp cận các nguồn vốn mới", ông Thế Anh nhận định.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, chỉ ra 3 điểm nghẽn lớn gồm: Tiếp cận vốn, thể chế - thủ tục hành chính và tiếp cận đất đai.

Phải đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp

Để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới, ông Nguyễn Mạnh Hùng, điều doanh nghiệp cần không chỉ là các chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và được thực thi nhất quán.

“Muốn kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, Nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tập trung tháo gỡ thực chất các rào cản về thể chế và nguồn lực.

Về phía doanh nghiệp, cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư cho đổi mới sáng tạo và công nghệ để tăng sức cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu", ông Nguyễn Mạnh Hùng nói.

Bên cạnh những cải cách về thể chế và nguồn vốn; một điểm đáng lưu ý để hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân đó là việc tiếp cận đất đai và các chính sách hỗ trợ.

Nghị quyết 68 đã quy định dành tối thiểu 20 ha hoặc 5% quỹ đất trong các khu công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê. Điều này giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm cơ hội tiếp cận mặt bằng sản xuất trong khu công nghiệp.

Ông Võ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Công an triển khai kế hoạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Theo đó có hơn 24 triệu thửa đất đã "đúng-đủ-sạch-sống", đủ điều kiện để chia sẻ thông tin cho người dân, doanh nghiệp khi muốn tiếp cận.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần có các chính sách hỗ trợ để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bởi theo ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công thương, phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vẫn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về nguồn vốn, trình độ công nghệ và nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Đó là điểm yếu khiến doanh nghiệp Việt khó có thể tham gia vào chuỗi cung ứng.