Đo "đầu vào thể chế", soi "đầu ra thị trường": Bước tiến mới của PCI 2025
Hoàng Ngân -
15/05/2026 17:30 (GMT+7)
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
Đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân
Ngày 15/5, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).
PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết PCI 2025 đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng cả về phương pháp đánh giá lẫn cách tiếp cận đối với khu vực kinh tế tư nhân. Lần đầu tiên, VCCI công bố một báo cáo toàn diện mang tên Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam, thay vì chỉ tập trung đánh giá chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh như các năm trước.
PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI phát biểu tại sự kiện.
Đáng chú ý, năm nay VCCI lần đầu tiên giới thiệu Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) nhằm bổ sung góc nhìn mới cho PCI. Nếu PCI đo “đầu vào thể chế”, tức chất lượng môi trường kinh doanh và điều hành, thì BPI tập trung đo “đầu ra thị trường”, phản ánh khả năng doanh nghiệp thực sự tồn tại, sinh lời và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Từ kết quả khảo sát, VCCI cho rằng khu vực kinh tế tư nhân đang dần vượt qua giai đoạn khó khăn và bước vào chu kỳ phục hồi mạnh hơn. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn lớn đang cản trở khu vực tư nhân phát triển. Trong đó, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường đầu ra, tăng mạnh so với các năm trước. Không những vậy, tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn khi có tới 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu không có tài sản bảo đảm. Báo cáo cũng chỉ ra rằng năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam còn khoảng cách khá xa so với khu vực.
Theo Chủ tịch VCCI, mục tiêu của PCI trong giai đoạn mới không còn là tạo ra “cuộc đua thứ hạng” giữa các địa phương mà trở thành công cụ chẩn đoán giúp địa phương xác định đúng vấn đề và điều hành hiệu quả hơn. Vì vậy, năm 2025, VCCI đã quyết định không công bố bảng xếp hạng từ 1 đến 34 như thông lệ mà chuyển sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành. Theo công bố, 5 địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành “Tốt” của PCI 2025 gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Đối với chỉ số BPI thí điểm, ba địa phương dẫn đầu là TP. HCM, Hà Nội và Quảng Ninh.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế của VCCI, cho biết khu vực kinh tế tư nhân hiện chiếm tới 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, với hơn 1 triệu doanh nghiệp, giữ vai trò là lực lượng chủ lực của nền kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và năng lực nội tại còn hạn chế, với hơn 80% doanh nghiệp có dưới 50 lao động và trên 70% doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng.
Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng ba khó khăn lớn nhất hiện nay của doanh nghiệp tư nhân gồm áp lực tìm kiếm đầu ra, khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm và môi trường chính sách còn thiếu tính ổn định, khó dự báo.
Khi doanh nghiệp thuần Việt "tiếp sức" cải thiện môi trường kinh doanh
Một điểm nhấn đáng chú ý của PCI 2025 là sự chuyển dịch vai trò từ “đối tượng thụ hưởng” sang “chủ thể đồng hành” của khu vực tư nhân. Lần đầu tiên, một doanh nghiệp thuần Việt là Tân Hiệp Phát tham gia đồng hành cùng PCI sau khi đối tác quốc tế dừng tài trợ, với điểm mới là Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam. Sự tham gia này không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn phản ánh sự trưởng thành của doanh nghiệp tư nhân trong việc góp phần định hình môi trường kinh doanh và thúc đẩy cải cách thể chế.
“Việc một tập đoàn tư nhân Việt Nam tiếp nối vai trò tài trợ một chương trình nghiên cứu chính sách có tầm vóc quốc gia là một bước chuyển có ý nghĩa lịch sử. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về nguồn lực, mà còn là minh chứng sống động rằng chính cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động gánh vác trách nhiệm kiến tạo môi trường kinh doanh cho chính mình và cho các thế hệ doanh nhân tương lai”, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, đánh giá.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên Hội đồng Quản trị Tân Hiệp Phát, cho rằng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn đặc biệt với nhiều cơ hội bứt phá. Tuy nhiên, cơ hội sẽ không tự chuyển hóa thành kết quả nếu môi trường kinh doanh không được cải thiện, các điểm nghẽn thể chế không được tháo gỡ kịp thời và bản thân doanh nghiệp không chủ động đổi mới.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên Hội đồng Quản trị Tân Hiệp Phát – đại diện đơn vị đồng hành Lễ công bố Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025.
Theo ông Hưng, để đạt được tăng trưởng vượt bậc, cả khu vực công và khu vực tư đều cần thay đổi tư duy quản trị, nâng cao năng lực thực thi và hành động quyết liệt hơn. Ông nhấn mạnh cần nhìn nhận mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp theo hướng đồng hành cùng phát triển, bởi khi doanh nghiệp mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ, tạo việc làm và tăng đóng góp ngân sách thì Nhà nước cũng hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp gặp khó khăn do thủ tục kéo dài, dự án chậm triển khai hay chi phí không chính thức còn tồn tại thì không chỉ doanh nghiệp chịu thiệt hại mà nền kinh tế cũng mất đi động lực tăng trưởng.
Theo ông Hưng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở chủ trương mà ở khâu thực thi, từ việc xử lý hồ sơ chậm, cách hiểu quy định không thống nhất giữa các địa phương cho đến những thủ tục nhỏ nhưng có thể làm mất cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.
Ông cũng cho rằng hiệu quả cải cách phải được kiểm chứng ngay tại cấp cơ sở – nơi doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với bộ máy hành chính hằng ngày. Nếu địa phương thực thi tốt, doanh nghiệp sẽ cảm nhận được sự thay đổi rất nhanh; ngược lại, nếu khâu thực thi trì trệ thì các chủ trương lớn khó đi vào thực tế.
Theo đại diện Tân Hiệp Phát, mọi cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả cụ thể như rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp, tháo gỡ được vướng mắc và mở ra thêm cơ hội kinh doanh, qua đó tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế và nâng cao thu nhập cho người lao động.
Ông Nguyễn Duy Hưng đánh giá Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) không chỉ phản ánh thực trạng môi trường kinh doanh mà còn giúp nhận diện điểm nghẽn, đo lường hiệu quả cải cách và lan tỏa các mô hình thực thi tốt tại địa phương. Đây cũng là nguồn dữ liệu quan trọng để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, cải thiện quản trị và hướng tới phát triển bền vững hơn.
“Việc Tân Hiệp Phát đồng hành cùng VCCI trong chương trình Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI không chỉ là hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và hiện đại, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân và nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới”, ông Nguyễn Duy Hưng khẳng định.
Tân Hiệp Phát là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nước giải khát tại Việt Nam, được thành lập năm 1994. Trải qua hơn ba thập kỷ phát triển, doanh nghiệp đã xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đa dạng với các thương hiệu quen thuộc trên thị trường như Trà Xanh Không Độ, Number 1…, không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn từng bước mở rộng ra nhiều quốc gia.
Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, Tân Hiệp Phát cũng tích cực tham gia vào các chương trình đồng hành cùng Chính phủ và các tổ chức như VCCI nhằm thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới phát triển bền vững.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - Trước thời điểm diễn ra Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, không gian trưng bày quy hoạch tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia thu hút đông đảo đại biểu đến tham quan. Hệ thống sa bàn kết hợp công nghệ 3D Mapping mang đến góc nhìn trực quan về định hướng phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới.