Mỹ - Trung đạt thỏa thuận sơ bộ, tạm xoa dịu căng thẳng thương mại

Đạt được “đồng thuận sơ bộ”

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer đã gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong (He Lifeng) cùng Trưởng đoàn đàm phán thương mại Lý Thành Cương (Li Chenggang) bên lề Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Kuala Lumpur.

Đây là vòng đàm phán trực tiếp thứ 5 giữa hai bên kể từ tháng 5, diễn ra ngay sau làn sóng căng thẳng mới trong mối quan hệ song phương đầy biến động và trước khi lệnh ngừng áp thuế tạm thời hết hạn vào ngày 10/11.

Phát biểu với các phóng viên sau cuộc đàm phán, nhà đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương cho biết đã đạt được "sự đồng thuận sơ bộ" và thỏa thuận này sẽ được gửi để cả hai bên phê duyệt trong nước.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng nhận định hai bên đã đàm phán "rất thành công" để các nhà lãnh đạo thảo luận vào ngày 30/10 tới.

Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump cho biết ông tin tưởng sẽ đạt được thỏa thuận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sau khi các quan chức kinh tế hàng đầu của hai nước kết thúc hai ngày thảo luận nhằm hạ nhiệt căng thẳng thương mại.

Tổng thống Trump đã đến Malaysia vào ngày 26/10 để tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN – điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du châu Á kéo dài 5 ngày, dự kiến kết thúc bằng cuộc gặp trực tiếp với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Hàn Quốc vào ngày 30/10.

Sau cuộc đàm phán, ông Trump tỏ ra lạc quan: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có một thỏa thuận với Trung Quốc”.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng hé lộ khả năng tổ chức thêm các cuộc gặp song phương tại Trung Quốc và Mỹ.

“Chúng tôi đã thống nhất sẽ gặp nhau, tại Trung Quốc, và sau đó là ở Mỹ, có thể ở Washington hoặc tại Mar-a-Lago”, ông cho biết.

Hạ nhiệt cuộc chiến thương mại

Cả Washington và Bắc Kinh đều đang nỗ lực ngăn chặn nguy cơ leo thang chiến tranh thương mại sau khi Tổng thống Trump đe dọa áp thuế 100% đối với hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11, nhằm đáp trả việc Bắc Kinh mở rộng kiểm soát xuất khẩu nam châm và khoáng sản đất hiếm.

Hai nước trước đó đã gỡ bỏ phần lớn các mức thuế 3 chữ số áp lên hàng hóa của nhau theo thỏa thuận ngừng bắn thương mại, vốn sẽ hết hạn vào ngày 10/11.

Ông Bessent cho biết lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn, tùy thuộc vào quyết định của Tổng thống, đánh dấu lần gia hạn thứ hai kể từ khi thỏa thuận được ký vào tháng 5.

Theo ông, hai bên đã có “các cuộc đàm phán thực chất”, thảo luận về thương mại, đất hiếm, fentanyl, TikTok và mối quan hệ song phương nói chung.

Trong khi Nhà Trắng đã chính thức công bố cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo hàng đầu, Bắc Kinh vẫn chưa xác nhận việc hai nhà lãnh đạo sẽ hội đàm.

Theo các nguồn tin, những chủ đề chính mà Tổng thống Trump dự kiến sẽ nêu ra bao gồm: Việc Trung Quốc mua đậu nành của Mỹ và vấn đề Đài Loan.

Ngoài ra, ông Trump cho biết ông cũng sẽ tìm kiếm sự hợp tác của Trung Quốc trong các vấn đề liên quan đến Nga, khi cuộc chiến của Moscow tại Ukraine sắp bước sang năm thứ 4.

Thỏa thuận mong manh

Căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang trong vài tuần qua, khi thỏa thuận ngừng bắn thương mại mong manh – đạt được tại Geneva hồi tháng 5 và gia hạn vào tháng 8 – không thể ngăn chặn làn sóng trừng phạt, hạn chế xuất khẩu và đe dọa trả đũa từ cả hai phía.

Vòng đàm phán mới nhất được cho là tập trung vào việc Bắc Kinh thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, động thái khiến nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Theo Reuters, điều này đã khiến chính quyền Tổng thống Trump cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu phần mềm sang Trung Quốc, bao gồm máy tính xách tay, động cơ phản lực và các thiết bị công nghệ cao khác.

Chỉ một ngày trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu, Mỹ đã khởi động một cuộc điều tra thuế quan mới nhằm vào “việc Trung Quốc không tuân thủ rõ ràng” thỏa thuận thương mại Giai đoạn Một ký kết năm 2020.

Cuộc điều tra này được xem là một công cụ mới trong bộ biện pháp thương mại của Trump nhằm gia tăng sức ép với Bắc Kinh.

Giới quan sát nhận định, bất kỳ thỏa thuận nào đạt được sau cuộc đàm phán tại Malaysia cũng đều mong manh, khi mối quan hệ thương mại trị giá 660 tỷ USD/năm giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang ở thế cân bằng đầy rủi ro.