Ngày 1/3, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố: “Bất kỳ một cuộc tấn công vũ trang nào nhằm vào các lực lượng, máy bay hoặc tàu dân sự của Philippines trên Biển Đông cũng sẽ kích hoạt các nghĩa vụ phòng vệ chung theo Điều IV hiệp ước phòng vệ chung của chúng tôi”.
Đối với nhiều nhà phân tích, tuyên bố của Ngoại trưởng Pompeo dường như là động thái mạnh mẽ nhất của chính quyền Trump nhằm “tăng cường cam kết của Mỹ đối với các đồng minh đã được thiết lập” tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Điều này đã được ghi nhận trong Chiến lược An ninh Quốc gia của Mỹ năm 2017.
Giữa lúc diễn ra các cuộc đàm phán hạt nhân của Triều Tiên, căng thẳng Ấn Độ - Pakistan, đàm phán thương mại Trung Quốc, tuyên bố của người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hút sự chú ý nhất định. Vì sao ông Pompeo đưa ra tuyên bố này và ngụ ý của ngoại trưởng Mỹ là gì?
Mỹ và Philippines đã ký hiệp ước phòng vệ chung vào năm 1951. Với văn kiện này, các đồng minh cam kết “đối phó với các mối đe dọa chung” trong trường hợp xảy ra “một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào vùng lãnh thổ đô thị của mỗi bên, hoặc nhằm vào vùng lãnh thổ đảo thuộc quyền tài phán của mỗi bên tại Thái Bình Dương, hoặc nhằm vào các lực lượng vũ trang, tàu và máy bay dân sự của mỗi bên tại Thái Bình Dương”.
Tuy nhiên, một vấn đề từ lâu vẫn chưa được làm rõ đó là liệu Biển Đông có nằm trong khu vực “Thái Bình Dương” mà hiệp ước phòng vệ chung Mỹ - Philippines sẽ được áp dụng trong trường hợp xảy ra tấn công vũ trang tại đây hay không. Nếu không, Philippines sẽ phải tự hành xử một mình trong trường hợp xung đột xảy ra và không nhận được sự hỗ trợ từ Mỹ.
Tổng thống Donald Trump từng hứa hẹn riêng với các nhà lãnh đạo Philippines rằng: “Chúng tôi sẽ ủng hộ các bạn”. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ quan chức nào của Mỹ thực sự ràng buộc Washington với Manila bằng việc công khai làm rõ những cam kết còn chưa sáng tỏ trong hiệp ước phòng vệ chung suốt hàng chục năm qua.
Do vậy, việc Ngoại trưởng Pompeo đưa ra tuyên bố “Biển Đông là một phần của Thái Bình Dương” rõ ràng là một động thái mạnh mẽ của Mỹ.
Vào năm 1979, trong các cuộc đàm phán về dàn xếp lực lượng Mỹ tại Philippines, Ngoại trưởng Mỹ Cyrus Vance đã gửi một bức thư tới người đồng cấp Philippines Carlos Romulo.
Trong bức thư, ông Vance hứa hẹn rằng một cuộc tấn công nhằm vào các lực lượng vũ trang, tàu hoặc máy bay Philippines ở Thái Bình Dương không cần thiết phải xảy ra trong vùng lãnh thổ đô thị của Philippines hay vùng lãnh thổ đảo thuộc quyền tài phán của Philippines ở Thái Bình Dương mới thuộc phạm vi định nghĩa “khu vực Thái Bình Dương” theo hiệp ước phòng vệ chung.
Vào năm 1999, khi căng thẳng với Trung Quốc tăng cao trên Biển Đông, Đại sứ Mỹ Thomas Hubbard đã khẳng định rằng Washington sẽ Washington “giữ nguyên lập trường trong bức thư Vance-Romulo vào ngày 6/1/1979… Mỹ coi Biển Đông là một phần của khu vực Thái Bình Dương”.
Với tuyên bố mới đây, Ngoại trưởng Pompeo đã khẳng định lại lập trường trên của Mỹ. Một câu hỏi được đặt ra là tại sao mãi tới bây giờ, tức 20 năm sau tuyên bố của Đại sứ Hubbard, Mỹ mới làm rõ khái niệm “khu vực Thái Bình Dương” trong khuôn khổ hiệp ước phòng vệ chung với Philippines, ngay cả khi Manila đóng vai trò chiến lược ngày càng quan trọng với Washington.
Khi Trung Quốc ngày càng cứng rắn trên Biển Đông, Philippines đã chuyển hướng sang Mỹ để nhờ cậy sự giúp đỡ. Năm 2012, Trung Quốc đã chiếm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough sau khi được cho là đã phá vỡ một thỏa thuận đàm phán với Mỹ. Sau đó năm 2013, Trung Quốc bắt đầu bồi đắp và quân sự hóa trái phép 7 thực thể tranh chấp trên Biển Đông.
Các quan chức Philippines buộc phải xoay xở để đối phó với Trung Quốc. Họ đề nghị chính quyền Tổng thống Barack Obama làm rõ cam kết hiệp ước chung, song Mỹ khi đó chỉ khẳng định cam kết của nước này vẫn “vững chắc”.
Trong khi đó, để đối phó với căng thẳng ngày càng tăng tại biển Hoa Đông, Tổng thống Obama đặc biệt tuyên bố Hiệp ước An ninh Mỹ - Nhật sẽ được áp dụng với quần đảo Senkaku - nơi Trung Quốc và Nhật Bản có tranh chấp chủ quyền và Bắc Kinh gọi là quần đảo Điếu Ngư.
Các điều khoản trong hiệp ước của Mỹ với Nhật Bản và Mỹ với Philippines đương nhiên sẽ có sự khác biệt. Tuy vậy, phía Manila vẫn xem cách tiếp cận khác biệt của Mỹ là dấu hiệu cho thấy Mỹ có thể sẽ “bỏ rơi” Philippines.
Khi lên nắm quyền tại Philippines vào năm 2016, Tổng thống Rodrigo Duterte tiếp tục làm dấy lên nhiều quan ngại về mối quan hệ với Mỹ. Ông cũng bắt đầu công khai nghi ngờ giá trị của quan hệ đồng minh với Mỹ, thậm chí đòi lực lượng Mỹ rời khỏi Philippines.
Khi chính quyền Trump bắt đầu tiếp quản Nhà Trắng, giới chức Mỹ lo ngại rằng Philippines có thể bỏ rơi Mỹ. Ông Duterte từng nhiều lần xích lại gần Trung Quốc và tuyên bố ông ủng hộ việc tách Philippines khỏi Mỹ. Tháng 12/2018, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana từng đề xuất đã đến lúc phải “duy trì, củng cố hoặc xé bỏ” liên minh với Mỹ.
Ở thời điểm hiện tại, việc Mỹ tái khẳng định cam kết đồng minh với Philippines có thể đẩy Washington vào thế lưỡng nan khi nguy cơ sa lầy vào một cuộc xung đột không mong muốn có thể gia tăng. Trung Quốc có thể thử thách “lằn ranh đỏ” mới của Mỹ.
Ngoài ra, sự ủng hộ của Mỹ với Philippines cũng có thể tạo ra tình huống rủi ro. Manila có thể ỷ lại việc có Mỹ cam kết hậu thuẫn và tiến hành những động thái nguy hiểm hơn.
Bất chấp những nguy cơ trên, chính quyền Trump vẫn quyết định tăng cường liên minh với Philippines. Trong một động thái mang tính biểu tượng quan trọng cho liên minh này, vào tháng 12/2018, các quan chức cấp cao của Mỹ đã đồng ý trả lại chuông nhà thờ Balangiga mà lính Mỹ từng chiếm giữ của Philippines như một chiến lợi phẩm trong một chiến dịch vào năm 1901. Tiếp đó, Ngoại trưởng Mike Pompeo lại làm rõ khái niệm quan trọng trong hiệp ước với Philippines.
Xem thêm >> Bình Nhưỡng: Các cuộc tập trận của Hàn Quốc có thể ‘phá vỡ quan hệ liên Triều’
Tags:
(VNF) - Các đội tuyển quốc gia Tây Âu đã thống trị nhóm ba đội dẫn đầu tại World Cup suốt 20 năm nay, một hệ quả của việc đầu tư bền bỉ cho bóng đá cộng đồng suốt nhiều thập kỷ.
(VNF) - Khi kinh tế được dự báo chỉ tăng trưởng 1,9% trong năm 2026, Thái Lan kỳ vọng 'ngân hàng ảo' sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới, cả cho ngành tài chính lẫn nền kinh tế.
(VNF) - Giá dầu thế giới vừa ghi nhận phiên tăng mạnh nhất trong hơn 6 năm sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới. Đà tăng của dầu không chỉ đẩy chi phí sản xuất và vận tải lên cao mà còn buộc giới đầu tư phải định giá lại triển vọng lạm phát và chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn.
(VNF) - Lực lượng Mỹ và Iran tiếp tục trao đổi các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái với cường độ cao. Diễn biến mới một lần nữa khiến thị trường tài chính toàn cầu rung chuyển.
(VNF) - Làn sóng căng thẳng mới tại Trung Đông, cùng nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz, đang thổi bùng giá năng lượng và kéo thị trường chứng khoán toàn cầu vào đợt điều chỉnh mạnh.
(VNF) - Dòng tiền tổ chức suy yếu, lượng cung lớn bất ngờ quay trở lại thị trường và triển vọng lãi suất cao kéo dài tại Mỹ đang tạo ra “cơn gió ngược” đối với Bitcoin. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư ngày càng tranh luận gay gắt về khả năng đồng tiền số lớn nhất thế giới sớm thoát khỏi xu hướng giảm hiện nay.
(VNF) - Tập đoàn sản xuất ô tô Toyota cùng các nhà cung cấp trong hệ sinh thái đã chấm dứt các khoản đầu tư vào Panasonic, Renesas và nhiều doanh nghiệp khác trong đợt thoái vốn mới nhất.
(VNF) - Căng thẳng mới giữa Mỹ và Iran đã thổi bùng lo ngại về nguồn cung năng lượng, kéo giá dầu thế giới tăng mạnh và khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động. Trong khi đó, biên bản cuộc họp mới nhất của Fed tiếp tục phát đi thông điệp thận trọng về lãi suất, cho thấy rủi ro lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu của ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới.
(VNF) - Theo một nghiên cứu mới, đầu bếp riêng có thể kiếm tới 300.000 USD mỗi năm, trong khi quản gia có thể nhận mức lương lên tới 180.000 USD. Nguyên nhân là giới siêu giàu đang tuyển thêm nhiều nhân sự, trợ lý cá nhân phục vụ gia đình để quản lý cuộc sống ngày càng phức tạp của họ.
(VNF) - Chỉ trong vòng một tháng, Phố Wall liên tiếp chứng kiến hai thương vụ IPO quy mô lịch sử. Nếu đợt niêm yết trị giá 26,5 tỷ USD của SK Hynix ngày 10/7 tạo nên cột mốc mới đối với các doanh nghiệp nước ngoài tại Mỹ, thì trước đó một tháng, thương vụ của SpaceX cũng đã góp phần định hình lại bức tranh thị trường vốn toàn cầu.
Bitcoin khép lại nửa đầu năm với mức giảm hơn 50% so với đỉnh lịch sử. Căng thẳng địa chính trị và sự dịch chuyển của dòng tiền đầu cơ khiến đồng tiền số trải qua nhiều khó khăn.
(VNF) - Giá nhà tại Tokyo và nhiều đô thị lớn tăng mạnh, nhưng Nhật Bản chưa rơi vào một chu kỳ bong bóng bất động sản mới. Thách thức hiện nay là kiểm soát rủi ro cục bộ, bảo đảm khả năng chi trả và giữ ổn định thị trường trước khi sức nóng lan rộng hơn.
(VNF) - Thị trường kim loại quý toàn cầu đang chứng kiến một bước ngoặt lớn khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính lớn đồng loạt hạ dự báo giá vàng trong ngắn và trung hạn. Động thái "quay xe" này diễn ra ngay sau khi giá vàng thế giới trải qua một quý điều chỉnh tồi tệ nhất trong vòng 13 năm, bốc hơi hơn 20% giá trị kể từ mức đỉnh lịch sử 5.594,82 USD/ounce thiết lập vào đầu năm nay.
(VNF) - Trung Quốc ngày 10/7 thông báo tạm thời chặn xuất khẩu khí heli, một nguyên tố quan trọng trong chuỗi sản xuất chất bán dẫn, khi sự leo thang của cuộc chiến tại Iran đang làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung toàn cầu.
(VNF) - Tài sản cá nhân toàn cầu tăng 10,8% trong năm 2025, tốc độ mạnh nhất nhiều năm, nhờ thị trường tài chính khởi sắc và tài sản phi tài chính phục hồi.
(VNF) - Đợt nắng nóng khắc nghiệt tại châu Âu đã buộc Uniqlo phải tạm thời đóng cửa một số cửa hàng, làm chậm đà tăng doanh số của các mặt hàng mùa hè. Sự việc cho thấy thời tiết cực đoan đang trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các nhà bán lẻ toàn cầu.
(VNF) - World Cup 2026 đang tạo ra quy mô giao dịch chưa từng có cho ngành cá cược thể thao toàn cầu.
(VNF) - Một cuộc tranh chấp liên quan đến thịt vịt dùng để chế biến món vịt quay Bắc Kinh có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc, sau khi Brussels ngày 9/7 vừa qua đã chính thức mở cuộc điều tra về hành vi bán phá giá thịt vịt Trung Quốc với mức giá thấp hơn giá thị trường.
(VNF) - Phó Thủ tướng Suphajee Suthumpun công bố chiến lược thương mại mang tính "phòng ngừa", lấy an ninh lương thực và vàng làm hai trụ cột, khi Bangkok theo đuổi chính sách cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc thay vì nghiêng về bất kỳ bên nào.
(VNF) - Các ngân hàng trung ương trên thế giới đã quay trở lại mua ròng vàng trong tháng 5, nâng tổng dự trữ chính thức thêm 41 tấn. Nhu cầu vẫn tập trung chủ yếu ở các nền kinh tế mới nổi, với Ba Lan và Trung Quốc dẫn đầu.
(VNF) - Báo cáo mới nhất của IMF cho thấy kinh tế Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn: tận dụng chu kỳ AI và công nghệ toàn cầu để nâng vị thế trong chuỗi cung ứng.
(VNF) - Mặc dù quý II vừa qua chứng kiến mức sụt giảm mạnh nhất của vàng trong vòng 12 năm, báo cáo triển vọng hàng quý mới nhất từ Invesco nhận định nhu cầu bền vững từ các ngân hàng trung ương sẽ là động lực chính giúp kim loại quý này phục hồi và kết thúc năm một cách tích cực.
(VNF) - Trong nhiều năm, Lotte được xem là một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất Hàn Quốc với hệ sinh thái trải rộng từ bán lẻ, thực phẩm, khách sạn, bất động sản đến hóa chất và tài chính. Sở hữu hàng loạt thương hiệu quen thuộc tại châu Á, tập đoàn này vẫn duy trì quy mô tài sản ngày càng lớn. Tuy nhiên, phía sau bức tranh về một đế chế kinh doanh khổng lồ lại là những con số cho thấy nhiều thách thức.
(VNF) - Một báo cáo mới cho thấy “bốn ngân hàng lớn” do nhà nước Trung Quốc kiểm soát hiện là những ngân hàng lớn nhất thế giới xét về quy mô tài sản, qua đó phản ánh tham vọng ngày càng rõ nét của Bắc Kinh trong việc đưa đất nước trở thành một cường quốc tài chính toàn cầu.
(VNF) - Samsung Electronics vừa công bố sơ bộ lợi nhuận quý II đạt mức kỷ lục nhưng cổ phiếu vẫn lao dốc hơn 6%, nối dài chuỗi biến động dữ dội trong nhiều tuần qua. Giới phân tích cho rằng thị trường đang định giá Samsung như một cổ phiếu AI mang tính chu kỳ, khiến ngay cả những tín hiệu nhỏ về triển vọng ngành bán dẫn cũng có thể châm ngòi cho các đợt bán tháo.
(VNF) - Các đội tuyển quốc gia Tây Âu đã thống trị nhóm ba đội dẫn đầu tại World Cup suốt 20 năm nay, một hệ quả của việc đầu tư bền bỉ cho bóng đá cộng đồng suốt nhiều thập kỷ.
(VNF) -UBND TP. Đà Nẵng vừa chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú (Golden Hills City), nâng tổng vốn đầu tư lên gần 15.500 tỷ đồng. Sau nhiều năm vướng mắc, dự án đang được tháo gỡ để tiếp tục triển khai với định hướng phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhiều sản phẩm nhà ở.
