Quy hoạch đô thị Lý Sơn: ‘Cần dựa trên giá trị hiện có’

Xây dựng Lý Sơn thành một thành phố du lịch quốc tế

Với tầm nhìn và chiến lực phát của tỉnh Quảng Ngãi, địa phương này trong năm 2024 đã công khai Đồ án Quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2000 đô thị Lý Sơn. Đồ án Quy hoạch đô thị Lý Sơn có 3 chương, 17 điều; quy mô diện tích quy hoạch khoảng 1.492 ha, trong đó phần diện tích hiện trạng đảo Lý Sơn hơn 1.039 ha và phần diện tích mở rộng liền kề đảo Lý Sơn hơn 452 ha.

Nội dung của quy hoạch này nêu rõ tính chất Lý Sơn là đô thị biển; là một trong những trung tâm du lịch trọng điểm của quốc gia và của tỉnh; phát triển các loại hình du lịch biển, đảo đặc sắc. Đồng thời, Lý Sơn là trung tâm dịch vụ hậu cần nghề nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản; trung tâm tránh trú bão và cứu hộ cứu nạn trên biển; có vị trí đặc biệt quan trọng về an ninh, quốc phòng. 

Về giao thông trên đảo, theo Đồ án quy hoạch, huyện Lý Sơn tiếp tục sử dụng cảng Bến Đình nhằm đảm bảo phát huy hết công năng sử dụng theo thiết kế xây dựng phục vụ giai đoạn đầu phát triển kinh tế-xã hội huyện đảo; giai đoạn dài hạn xem xét điều chỉnh, nâng cấp phù hợp định hướng phát triển không gian toàn đảo phục vụ đa mục tiêu vận tải hàng hóa, hành khách, cung cấp dịch vụ hạ tầng nghề biển...

Khu vực Đảo lớn, định hướng đến năm 2045 sẽ có 1 cảng tổng hợp; 2 cảng hành khách, bến tàu thuyền, kết hợp cảng cá, khu vực neo đậu tàu thuyền tránh trú bão, cứu nạn cứu hộ trên biển kết hợp phục vụ an ninh quốc phòng trên Đảo lớn. Ở khu vực Đảo bé, nơi này sẽ xây dựng 1 bến cảng phục vụ đa chức năng cho các hoạt động kinh tế.

Huyện Lý Sơn cũng nghiên cứu xây dựng các tuyến đê chắn sóng bảo vệ các cảng biển và khu vực trọng yếu, quy hoạch mới các tuyến đường biển kết nối đảo Lý Sơn với khu vực đất liền như cảng Dung Quất, khu đô thị Đông Nam Dung Quất, cảng Sa Kỳ... và kết nối với cảng An Bình.

Bên cạnh đó, xây dựng sân bay trên đảo Lý Sơn là sân bay lưỡng dụng kết hợp giữa sân bay quân sự và sân bay dân dụng cấp hạng 4C hoặc tương đương; phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, cứu hộ, cứu nạn trên biển.

Đồ án quy hoạch đô thị Lý Sơn quy định rõ các chỉ tiêu kinh tế-xã hội được tuân thủ theo Đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Khu Kinh tế Dung Quất đến năm 2045.

Cụ thể là, quy hoạch sử dụng đất; giải pháp tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan được phân chia thành khu vực cải tạo chỉnh trang, khu vực phát triển mới, khu không gian xanh, sinh thái; quy hoạch hạ tầng xã hội; quy hoạch hạ tầng kỹ thuật phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Về tầm nhìn, Đồ án quy hoạch đô thị Lý Sơn đặt mục tiêu phát triển Lý Sơn trở thành một thành phố du lịch quốc tế với tiêu chí: xanh-sạch-đẳng cấp; phát triển các sản phẩm du lịch dựa trên các giá trị cốt lõi mang tính độc-lạ-hiếm về văn hóa, khám phá, thiên nhiên, nghỉ dưỡng.

Quy hoạch Lý Sơn đi đôi với bảo vệ những giá trị của Lý Sơn

Trao đối với VietnamFianance, Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư (TSKH-KTS)  Ngô Viết Nam Sơn đã có những ý kiến hướng đến việc phát triển Lý Sơn trên yếu tố bền vững. Trong đó, ông cho rằng Quảng Ngãi cần bảo tồn các giá trị sẵn có và quy hoạch phải đảm bảo cuộc sống của người dân.

Theo TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn, quy hoạch Lý Sơn muốn làm tốt phải dựa trên giá trị hiện tại của nó. “Điều quan trọng trong việc quy hoạch là không làm mất đi những giá trị đó”, vị chuyên gia về quy hoạch hoạch nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông Ngô Viết Nam Sơn còn cho rằng những giá trị mà Lý Sơn có thể kể đến là giá trị của hệ sinh thái động vật biển. Với giá trị này, địa phương có thể thành lập một trung tâm nghiên cứu biển tại đây.

Tại trung tâm nay, người dân có thể đến thăm quan và xem được các loại sinh vật biển đang sinh sống trong khu vực này. Điều này sẽ giúp Lý Sơn tạo ra một nguồn thu từ du lịch và phần bảo vệ hệ sinh thái biển đa dạng tại đây.

Kết hợp với yếu tố trên, Lý Sơn có thể phát triển du lịch tại các hồ nước ngọt tự nhiên ở miệng núi lửa đã tắt. Nhưng việc phát triển này cũng phải có biện pháp và cần tránh những vấn đề có thể gây ô nhiễm. Bởi địa hình đảo đặc thù nguồn nước ngọt cung cấp cho là rât quan trọng.

Ngoài ra, Quảng Ngãi cũng có thể biến các vùng trồng tỏi thành các một sản phẩm du lịch bằng cách tổ chức các chuyến thăm quan trải nghiệm tại các nơi này. Điều này tạo nên một một sản phẩm du lịch có nét đặc sắc cho Lý Sơn,

Không nên xây dựng các dự án lớn với hàng trăm căn phòng

Như đã đưa ra khuyên nghị cho việc quy hoạch Ly Sơn thông qua hình thức bảo vệ những giá trị tự nhiên ở phần trên, TSKH-KTS Ngô Viết Nam đưa ra quan điểm không nên xây quá nhiều công trình chỉ để đón khách du lịch mà chú trọng các công trình đáp ứng cho người dân sinh sống trên đảo.

“Việc xây dựng dự án quy mô lớn với hàng trăm căn rồi đến khi không có khách lại để đó rất lãng phí trong khi diện tích đảo không phải lớn. Bê tông hoá trên đảo có thể làm ảnh hưởng những giá trị bản sắc mà Lý Sơn đang có. Đồng thời, du khách ra ngoài này cũng không cần tiện nghi nhiều như đất liền”, TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận định.

Ngoài ra, TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng nhấn mạnh việc quy hoạch phát triển Lý Sơn thành khu đô thị nhà ở nên xem xét là phát triển cho ai? Bởi phát triển đô thị phải đi đôi với phát triển dân số. Đồng thời, khi dân số tăng lên, địa phương cũng phải giải quyết được bài toán kế sinh nhai cho người dân sinh sống trên đảo.

Với du lịch, Quảng Ngãi nên khuyến khích dạng du lịch tự cung tự cấp bởi vì hòn đảo này có diện tích khá nhỏ với dân số chỉ khoảng 20.000 người. Việc phát triển thương mại du lịch ồ ạt sẽ để tác động xấu đến cuộc sống của dân thường sinh sống trên đảo.

Thêm một điều nên xem xét nữa, người mua đất ở đây phải là định cư thực sự chứ không phải chỉ đến theo kiểu “thăm viếng”. Điều quan trọng nhất là người chủ là sinh sống và hoạt động tại đảo, tránh trường hợp nơi khác mua đất rồi lại bỏ hoang ở đấy rất là lãng phí tài nguyên đất.

Không chỉ là việc xây dựng, vị chuyên gia này còn lưu ý đến biến đổi khí hậu như nước biển dân, thậm chí là sóng thần. Bởi hiện giờ nước ta vẫn chưa bị ảnh hưởng bởi sóng thần, nhưng với tình hình biến đổi khí hậu như hiện nay thì trong khu vực vẫn có khả năng xảy ra.

Chính vì vậy, việc ứng phó không phải chỉ là diễn tập, mà phải thể hiện trong vấn đề quy hoạch. Trong đó, Quảng Ngãi phải dự trù được hướng bị ảnh hưởng sóng thần. Từ đó, quy hoạch dân cư đến khu vực an toàn hơn và thiệt hại cũng ít hơn.